# رود — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%88%D8%AF/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%88%D8%AF/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رود](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%88%D8%AF.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: رود

راوَدْتُه على كذا مُراوَدةً ورِواداً، أي أردتُهُ. ورادَ الكَلأَ يَرودُهُ رَوْداً، ورِياداً، وارْتادَهُ ارتياداً، بمعنىً، أي طَلَبَهُ. والرائِدُ: الذي يُرْسِلُ في طَلَبِ الكَلإِ. يقال: لا يكذبُ الرائدُ أهْلَه. ورادَ الشيءُ يَرودُ: أي جاء وذَهَبَ. والرائد: يَدُ الرَحى، وهو العودُ الذي يُقْبِضُ عليه الطاحِنُ إذا أداره. ورِيادُ الإبل: اختلافُها في المرعى مُقْبِلَةً ومُدْبِرَةً؛ والموضع مَرادٌ. وكذلك مَرادُ الريح، وهو المكان الذي يُذْهَبُ فيه ويُجاءُ. أبو زيد: الرادَة من النساء غير مهموز: الطوّافة في بُيوت جاراتِها. قال: والرُؤْدَةُ والرأْدَةُ بالهمز: الشابّة الحَسَنَةُ. تقول: رادَتِ المرأةُ تَرودُ رَوَداناً، فهي رادَةٌ، إذا أكثرت الاختلافَ إلى بيوت جاراتها. ورجُل رأَدٌ بمعنى رائد، وهو فَعَل بالتحريك بمعنى فاعِلٍ، كالفَرَطِ بمعنى الفارِط. ورائِدُ العين: عُوَّارُها، الذي يَرودُ فيها. ويقال: رادَ وِسادُهُ، إذا لم يستقرّ. والمِرْوَدُ: الميلُ، وحديدةٌ تدور في اللجام. ومِحْوَرُ البَكَرَةِ إذا كان من حَديد. وفلان يَمْشي على رُودٍ: أي على مَهَلٍ. قال الشاعر:
كأَنَّها ثَمِلٌ يَمْشي على رودِ
وتصغيره رُوَيْدٌ. تقول منه: أَرْوَدَ السير إرواداً ومُرْوَداً أي رَفَق. وقولهم: الدَهْر أَرْوَدُ ذو غِيَرٍ، أي يَعْمَلُ عَمَله في سُكون لا يُشْعَرُ به. وتقول: رُوَيْدَكَ عَمْراً، وهو مُتَعَدٍّ إلى عَمْرٍو لأنَّه اسمٌ سُمِّيَ به الفِعْل يعمل عمل الأَفعال. وتفسير رُوَيْدَ: مَهْلاً. وتفسير رُوَيْدَكَ: أَمْهِلْ. وله أربعة أوجهٍ: اسمٌ للفِعْل، وصِفةٌ، وحالٌ، ومصدر. فالاسم نحو قولك: رُوَيْدَ عَمْراً، أي أَرْوِدْ عَمْراً، بمعنى أَمْهِلْهُ. والصِفة نحو قولك: ساروا سَيْراً رُوَيْداً. والحال نحو قولك: سار القومُ رُوَيداً، لَمَّا اتصل بالمعرفة صار حالاً لها. والمصدر نحو قولك: رُوَيْدَ عمرٍو، بالإضافة كقوله تعالى: "فَضَرْبَ الرِقاب".

### Türkçe

**راوَدْتُه** على كذا مُراوَدةً ve **رِواداً**: yani onu istedim. Ve **رادَ** **الكَلأَ** **يَرودُهُ** **رَوْداً** ve **رِياداً**; ve **ارْتادَهُ** **ارتياداً**; aynı mânâda, yani onu talep etti. Ve **الرائِدُ**: **الكَلإِ** talebinde gönderilen kimsedir. Denilir: **لا يكذبُ الرائدُ أهْلَه**. Ve **رادَ** şey **يَرودُ**: yani geldi ve gitti. Ve **الرائد**: değirmenin eli; o, öğütücünün onu çevirdiği zaman tuttuğu çubuktur. Ve **رِيادُ الإبل**: onların otlakta, gelen ve giden olarak, gidip gelmeleridir; ve yer **مَرادٌ**dur. Ve yine **مَرادُ الريح**; o, içinde gidilip gelinen yerdir. Ebû Zeyd: kadınlardan **الرادَة** (hemzesiz): komşularının evlerinde dolaşan. Dedi ki: **الرُؤْدَةُ** ve **الرأْدَةُ** (hemze ile): güzel genç kadın. Dersin: kadın **رادَتِ** **تَرودُ** **رَوَداناً**; o hâlde o **رادَةٌ**dir; komşularının evlerine gidip gelmeyi çoğalttığı zaman. Ve **رجُل رأَدٌ**; **رائد** mânâsında; o, harekeli olarak **فَعَل**dır, **فاعِلٍ** mânâsında; **الفَرَطِ** gibi, **الفارِط** mânâsında. Ve **رائِدُ العين**: onun ağrısıdır; onun içinde dolaşan şey. Ve denilir: **رادَ وِسادُهُ**; yerleşmediği zaman. Ve **المِرْوَدُ**: mil; ve gemde dönen bir demir parçası. Ve **مِحْوَرُ البَكَرَةِ**; demirden olduğu zaman. Ve falan **يَمْشي على رُودٍ**: yani ağır ağır. Şair dedi ki:
كأَنَّها ثَمِلٌ يَمْشي على رودِ

Ve onun küçültmesi **رُوَيْدٌ**dur. Ondan dersin: **أَرْوَدَ** yürüyüşü **إرواداً** ve **مُرْوَداً**; yani yumuşak davrandı. Ve onların sözü: **الدَهْر أَرْوَدُ ذو غِيَرٍ**; yani işini, hissedilmeyen bir sükûnet içinde yapar. Ve dersin: **رُوَيْدَكَ عَمْراً**; ve o, **عَمْرٍو**’ya geçişlidir; çünkü o, fiilin onunla adlandırıldığı bir isimdir; fiillerin amelini yapar. Ve **رُوَيْدَ**’in tefsiri: yavaşça. Ve **رُوَيْدَكَ**’in tefsiri: mühlet ver. Ve onun dört vechi vardır: fiil için bir isim, sıfat, hâl ve mastar. İsim ise, senin sözün gibi: **رُوَيْدَ عَمْراً**; yani **أَرْوِدْ عَمْراً**; **أَمْهِلْهُ** mânâsında. Sıfat ise, senin sözün gibi: **ساروا سَيْراً رُوَيْداً**. Hâl ise, senin sözün gibi: **سار القومُ رُوَيداً**; marifeye bitiştiği vakit ona hâl oldu. Mastar ise, senin sözün gibi: **رُوَيْدَ عمرٍو**; izafetle, Yüce Allah’ın sözü gibi: **"فَضَرْبَ الرِقاب"**.
