# روذ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%88%D8%B0/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%88%D8%B0/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [روذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%88%D8%B0.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: روذ

أرذت الشجة إذا سالت.
 الروذة، أهمله الجوهري، وقال ابن الأعرابي: هو: الذهاب والمجئ، قال ابن منصور: هكذا قيد هذا الحرف في نسخة مقيدة بالذال قال: وأنا فيها واقف، ولعللها: رودة، من راد يرود. وراذان: تطلى بالمدينة المشرفة، عن ابن الأعرابي، قال:
  وقد علمت خيل براذان أننيشددت ولم يشدد من القوم فارس وألفها واو، لأنها عين، وانقلاب الألف عن الواو عينا أكثر من انقلابها عن الياء، وأصل راذان رواذن، ثم اعتلت اعتلال ما هان وداران، وكل ذلك مذكور في مواضعه في الصحيح على قول من اعتقد نونها أصلا، كطاء ساباط، وأنه إنما ترك صرفه لأنه اسم للبقعة، منه أبو سعيد الوليد بن كثير بن سنان المدني الراذاني، سكن الكوفة، عن ربيعة بن أبي عبد الرحمن، وعنه زكريا بن عدي.
 راذان: كورتان بالعراق أعلى وأسفل، منها أي من الكورة القريبة من بغداد أبو عبد الله محمد ابن حسن الزاهد توفي سنة 48 وحفيده أبو عبد الله محمد بن حسن بن محمد، سمع من القاضي أبي بكر ابن عبد الباقي والحافظ أبي القسم السمرقندي، ومنه أبو المحاسن الدمشقي، مات سنة 587 قاله المنذري. قلت: وعبد الله بن محمد بن جعفر ابن راذان البدادي القزاز، عن أبي داوود.
 ومما يستدرك عليه: الروذة: قرية من قرى الرى، نقلها ابن الهائم في فوائده، كذا قاله شيخنا، والصواب أنها محله بالري، منها أبو علي الحسن بن المظفر بن إبراهيم الرازي، عن أبي سهل موسى بن نصر المروزي وعنه أبو بكر بن المقرى. ومرو الروذ، بالذال، موضع معروف، ذكره ابن السيد في الفرق، نقله عنه شيخنا، وفيه يقول نهار بن توسعة اليشكري:
  أقاما بمرو الروذ وهي ضريحـه                      وقد غيب عن كل شرق ومغرب قلت: وقال الرشاطي: مروروذ بخراسان بين بلخ، ومرو أ افتتحها الأحنف بن قيس في خلافة عثمان رضي الله عنه، وأكثر ما يقال فيه مروذ كسفود، ولم يذكره المصنف هنا، وذا محله، وإنما استطرد ذكره في الرند. ومما يستدرك عليه:

### Türkçe

**أرذت** şecceti, aktığı zaman.

**الروذة**: el-Cevherî onu ihmal etti. İbnü’l-A‘râbî dedi ki: O, gitme ve gelmedir. İbn Mansûr dedi ki: Bu harf, **الذال** ile kayıtlı bir nüshada böyle kaydedilmiştir; dedi ki: Ben onda duruyorum; belki de o, **رودة**’dir, **راد يرود**’dan. Ve **راذان**: Medîne-i müşerrefe’de sıvanır, İbnü’l-A‘râbî’den. Dedi ki:

Ve **راذان**’da atlar bildi ki ben şiddetlendim; kavimden hiçbir süvari şiddetlenmedi. Ve onun elifi vavdır; çünkü o, ayndır; elfin vavdan ayne dönüşmesi, onun yâdan dönüşmesinden daha çoktur. **راذان**’ın aslı **رواذن**’dir; sonra **هان** ve **داران**’ın i‘lâli gibi i‘lâl oldu. Bütün bunlar, nûnunu asl kabul edenin sözü üzere, sahihte yerlerinde zikredilmiştir; **طاء ساباط** gibi. Ve onun sarfının terk edilmesi ancak, o bir beldeye isim olduğu içindir. Ondan: Ebû Sa‘îd el-Velîd b. Kesîr b. Sinân el-Medenî **الراذاني**; Kûfe’de oturdu; Rebî‘a b. Ebî ‘Abdirrahmân’dan; ondan da Zekeriyyâ b. ‘Adî.

**راذان**: Irak’ta yukarı ve aşağı iki kûre. Ondan, yani Bağdat’a yakın kûreden: Ebû ‘Abdillâh Muhammed b. Hasan ez-Zâhid; 48 senesinde vefat etti. Ve torunu Ebû ‘Abdillâh Muhammed b. Hasan b. Muhammed; kâdî Ebû Bekr b. ‘Abdilbâkî’den ve hâfız Ebû’l-Kasım es-Semerkandî’den işitti; ve ondan Ebû’l-Mehâsin ed-Dımaşkî; 587 senesinde öldü; bunu Münzirî söyledi. Dedim ki: Ve ‘Abdullâh b. Muhammed b. Ca‘fer b. **راذان** el-Bağdâdî el-Kazzâz; Ebû Dâvûd’dan.

Ve ona istidrâk olunanlardandır: **الروذة**: er-Rayy köylerinden bir köy; İbnü’l-Hâim onu Fevâid’inde nakletti; şeyhimiz böyle dedi; doğru olan, onun Rey’de bir mahalle olduğudur. Ondan: Ebû ‘Alî el-Hasen b. el-Muzaffer b. İbrâhîm er-Râzî; Ebû Sehl Mûsâ b. Nasr el-Mervezî’den; ondan da Ebû Bekr b. el-Mukrî. Ve **مرو الروذ** ( **الذال** ile): bilinen bir yer; İbnü’s-Seyyid onu el-Fark’ta zikretti; şeyhimiz ondan nakletti. Ve onda Nehâr b. Tevsa‘a el-Yeşkürî şöyle der:

İkisi **مرو الروذ**’da ikamet ettiler; o, onun kabri-dir;
Ve her doğudan ve batıdan gizlenmiştir.

Dedim ki: Ve er-Ruşâtî dedi ki: **مروروذ** Horasan’da Belh ile Merv arasında. Ve Merv’i el-Ahnef b. Kays, Osman’ın hilâfeti zamanında (Allah ondan razı olsun) fethetti. Ve onda çoğunlukla **مروذ** denir, **كسفود** gibi. Musannif onu burada zikretmedi; ve bu onun yeridir; ancak onun zikrini **الرند**’de istitrâd etti. Ve ona istidrâk olunanlardandır:
