# روض — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%88%D8%B6/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%88%D8%B6/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [روض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%88%D8%B6.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: روض

رَاضَ
1 رَاضَ ذ , (S, M, A, Msb, K,) aor. يَرُوضُ, (S,) inf. n. رِيَاضَةٌ (S, M, A, Msb, K) and رِيَاضٌ, (S, M, K,) or the latter is used poetically for the former, and رَوْضٌ, (M,) He broke, or trained, (M, K, Msb,) a colt, (S, K,) or beast, (M, A, Msb,) and made it easy to ride upon: (M:) or he taught it to go: (TA:) and ↓ روّض, inf. n. تَرْوِيضٌ, he did so well, or vigorously. (S, TA.) ― -b2- Hence, رَاضَ صَاحِبَهُ (assumed tropical:) [He made his companion easy and tractable]. (TA.) ― -b3- [Hence also,] رَاضَ نَفْسَهُ (assumed tropical:) [He trained, disciplined, or subdued, himself: or] he became clement, or forbearing. (Msb.) And نَفْسَكَ بِالتَّقْوَى ↓ رَوِّضْ (tropical:) [Train, discipline, or subdue, thyself well by piety]. (A, TA.) ― -b4- [Hence also,] رَاضَ الشَّاعِرُ القَوَافِىَ (tropical:) [The poet rendered rhymes, or verses, easy to him by practice]. (A, TA.) And لَهُ أَمْرًا ↓ روّض (assumed tropical:) He made an affair easy to him; syn. سَوَّسَهُ, q. v. (TA in art. سوس.) ― -b5- [Hence also,] رُضْتُ الدُّرَّ, inf. n. رِيَاضَةٌ, (tropical:) I bored the pearls: and هُوَ صَعْبُ الرِّيَاضَةِ, and سَهْلُ الرياضة, (tropical:) It is difficult to bore, and easy to bore. (A, TA.)

2 رَوَّضَ see 1, in three places. -A2- روّض, (K,) inf. n. تَرْوِيضٌ, (TA,) He kept to the رِيَاض [pl. of رَوْضَة, q. v.]. (K.) -A3- روّض القَرَاحَ, (S, K,) or الأَرْضَ, (M, A,) He, or it, (a man, S, or a torrent, M, or the rain, A,) made the clear or bare land, (S, K,) or the land, (M, A,) a رَوْضَة. (S, M, K.) And اللّٰهُ الأَرْضَ ↓ اراض God made the land رِيَاض. (M.)

راوضهُ
3 راوضهُ ذ , (S, A, K,) عَلَى أَمْرِ كَذَا, (S,) or عَلَى كَذَا, (A,) inf. n. مُرَاوَضَةٌ, (Mgh,) (tropical:) He coaxed, wheedled, beguiled, or deluded, him; (S, A, Mgh, K;) and he endeavoured to deceive or beguile him; like as he does who is training a beast not yet rendered perfectly tractable; (Mgh;) in order to make him enter into such a thing or affair; (S;) or until he entered into such a thing. (A.) ― -b2- Hence, (Mgh,) بَيْعُ المُرَاوَضَةِ (tropical:) That mode of selling which is termed بَيْعُ المُوَاصَفَةِ; (Mgh, K; *) which is when one describes to a man an article of merchandise not present with him: (Sh, K:) this is said in a trad. to be an action that is disapproved: (K:) but some of the professors of practical law allow it when the article of merchandise agrees with the description. (L.)

اراض
4 اراض ذ (Yaakoob, S, A) and أَرْوَضَ (Yaakoob, S) It (a place) became abundant in its رِيَاض [pl. of رَوْضَةٌ, q. v.]; (Yaakoob, S, A;) as also ↓ استراض. (A.) And أَرْوَضَتِ الأَرْضُ and أَرَاضَت The land became clad with plants, or herbage (M.) ― -b2- [And hence,] اراض (tropical:) It (a valley) had water stagnating, or remaining, or collecting, in it; (S, A, Msb, K;) concealing its bottom; (A;) as also ↓ استراض: (S, M, A, Msb, K:) and so the former verb, (S,) or ↓ both, (A,) said of a watering-trough: (S, A:) or, when said of a watering-trough, the former verb signifies (assumed tropical:) it had its bottom, or lower part, covered with water: (M:) and ↓ the latter, (assumed tropical:) the water spread widely upon the surface thereof; (M;) and so the former too: (TA:) or ↓ the latter, (tropical:) it had a sufficient quantity of water poured into it to conceal its bottom; (O, K;) or to cover its bottom, or lower part. (L, TA.) ― -b3- And from اراض, said of a watering-trough, has originated the saying, (S,) شَرِبُوا حَتَّى أَرَاضُوا (assumed tropical:) (assumed tropical:) They drank until they thoroughly satisfied their thirst. (S, K. *) And اراض also signifies (assumed tropical:) He drank a second draught after a first. (K.) -A2- اراض اللّٰهُ الأَرْضَ: see 2. ― -b2- [Hence,] اراض الحَوْضَ (assumed tropical:) He poured into the watering-trough a sufficient quantity of water to conceal its bottom. (TA.) ― -b3- And hence, (TA,) أَرَاضَهُمْ, said of a vessel, (tropical:) It satisfied their thirst: (S, * K:) or it satisfied their thirst in some degree. (M, TA.) Hence the saying, فَدَعَا بِاـِنَآءٍ يُرِيضُ الرَّهْطَ (tropical:) And he called for a vessel which would satisfy (K, TA) in some degree (TA) the [number of men termed a] رَهْط; (K, TA;) occurring in a trad., (TA,) accord. to one relation, but the more common is يُرْبِضُ, (K, TA,) with the singlepointed ب. (TA.) ― -b4- اراض also signifies (assumed tropical:) He poured milk upon milk; (K;) accord. to A 'Obeyd; but he deems it strange. (TA.)

التَّرَاوُضُ
6 التَّرَاوُضُ ذ in selling and buying is syn. with التَّحَاذِى; i. e. (tropical:) The increasing [of the sum offered] and diminishing [of the sum demanded] which take place between the two parties bargaining; as though each of them were making his companion easy and tractable; from الرِّيَاضَةُ as inf. n. of رَاضَ in the first of the senses expl. above. (TA.) In the phrase تَرَاوَضَا السِّلْعَةَ, meaning (assumed tropical:) They coaxed, wheedled, beguiled, or deluded, each other, with respect to the article of merchandise, [in the manner explained above, or otherwise,] the omission of the prep. [فِى] requires consideration. (Mgh.) You say also, تَرَاوَضَا فِى الأَمْرِ (assumed tropical:) They practised dissimulation, or showed feigned affection, each to the other, in, or respecting, the thing, or affair; as also تَنَاظَرَا: (TK in art. نظر:) التَّرَاوُضُ فِى الأَمْرِ is syn. with التَّنَاظُرُ. (M and K in art. نظر.)

ارتاض
8 ارتاض ذ , said of a colt, (K,) and ارتاضت, (S, A,) said of a she-camel, (S,) or of a beast (دَابَّة), (A,) It became broken, or trained. (S, A, * K, TA.) ― -b2- [And hence,] ارتاضت القَوَافِى لِلشَّاعِرِ (tropical:) [The rhymes, or verses, became rendered easy by practice to the poet]. (A, TA.)

استراض
10 استراض ذ : see 4, in five places. ― -b2- Also (assumed tropical:) It (water) stagnated, or remained, or collected, in a place. (TA.) ― -b3- And (assumed tropical:) It (a place, S, M, K) was, or became, wide, ample, or spacious. (S, M, Msb, K.) ― -b4- And [hence (see its part. n. below)] استراضت النَّفْسُ (tropical:) The mind was, or became, dilated, free from straitness, cheerful, or happy. (K, TA.)

رَوْضٌ
رَوْضٌ ذ : see the paragraph next following, near the middle, in three places; and again, in the last sentence of the same.

رَوْضَةٌ
رَوْضَةٌ ذ (S, M, A, Msb, K) and ↓ رِيضَةٌ (AA, A, K) and ↓ رِيِّضَةٌ (TA) [seem to be best rendered, in general, A meadow; meaning, a verdant tract of land, somewhat watery; or (as in Johnson's dictionary) ground somewhat watery, not ploughed, but covered with grass and flowers: and sometimes, a garden: accord. to the following explanations:] verdant land: a place where water collects, and the herbage becomes abundant, without trees: or fresh green herbage, with water, or having water by its side; not otherwise: or, accord. to Aboo-Ziyلd El-Kilلbee, a tract of plain land, producing [lote-trees of the kind called] سِدْر; which may be of the extent of Baghdلd: and also, of herbs, or leguminous plants, and fresh green herbage: (M:) or this last [only]: (S:) or a tract of plain land, in which are جَرَاثِيم [perhaps here meaning ants' nests, as these are generally found in soft soil,] and soft hillocks, in the low, or best and most productive, parts of a country, where water stagnates, or remains, or collects, at least a hundred cubits in extent: (M:) or a tract of sand, and of fresh green herbage, where water stagnates, or remains, or collects; so called because of the stagnation, or remaining, or collecting, of the water therein: (A, K, TA:) it is said that رَوْضَةٌ is mostly applied to a place where beasts pasture at pleasure: some say that it signifies a land having waters and trees, and sweet, or pleasant, flowers: (TA:) or a place that is pleasant with flowers; said to be so called because the waters that flow thither rest there: (Msb:) it is said in the 'Inلyeh, that ↓ رَوْضٌ [perhaps a mistake for رَوْضَةٌ] signifies a garden; and in common conventional language, one having rivers, or rivulets: MF says that rivers, or rivulets, do not necessarily belong to the signification; but that having water does; though not in common conventional language: (TA:) accord. to Th, رَوْضَةٌ signifies a beautiful garden: (M:) the pl. of رَوْضَةٌ is ↓ رَوْضٌ, (S, M, K,) [or rather this is a coll. gen. n.,] and رِيَاضٌ, (S, M, A, Msb, K,) originally رِوَاضٌ, (S,) and رِيضَانٌ, (Lth, M, K,) originally رِوْضَانٌ, (TA,) or rather رِيضَانٌ is pl. of ↓ رَوْضٌ, (M,) and رَوْضَاتٌ, (M, Msb,) in the dial. of Hudheyl رَوَضَاتٌ: (Msb:) Az says that the رياض of the hard and stony and rugged tracts in the desert are low level places, in which the rainwater stagnates, or remains, or collects, and which consequently produce various kinds of herbage, that do not quickly dry up and wither: that sometimes a رَوْضَة contains thickets of wild سِدْر: and sometimes it is a mile in length and breadth: but such as are very wide are termed قِيعَان. (TA.) It is said in a prov., أَحْسَنُ مِنْ بَيْضَةٍ فِى رَوْضَةٍ [More beautiful than an egg in a meadow, or garden]. (A, TA.) And one says, أَنَا عِنْدَكَ فِى رَوْضَةٍ (tropical:) [I, in thy presence, am as though I were in a meadow, or garden]: and مَجْلِسُكَ رَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الجَنَّةِ (tropical:) [Thy sittingplace is like a meadow, or garden, of the meadows, or gardens, of Paradise]. (A, TA.) Mohammad is related to have said, “Between my grave, or between my house, and my pulpit is a رَوْضَة of the رِيَاض of Paradise:” meaning, accord. to Th, that he who abides in this place is as though he abode in a روضة of the رياض of Paradise. (M.) [See another tropical meaning of رِيَاضُ الجَنَّةِ voce رَتَعَ, last sentence.] ― -b2- رَوْضَةٌ also signifies (assumed tropical:) Any water that collects in pools left by torrents, or the like, and in places in land or in the ground to which the rain-water flows and which retain it. (K, * TA. [In the CK, الاَخّاذات and المُسّاكات are erroneously put for الاـِخَاذَات and المَسَّاكَات.]) ― -b3- Also, (K,) or ↓ رَوْضٌ, (S, M,) (assumed tropical:) About the half of a فِرْبَة [or water-skin] (S, M, K) of water: (S:) and the former, (tropical:) as much of water as covers the bottom of a watering-trough. (S, M, A.)

رِيضَةٌ
رِيضَةٌ ذ : see رَوْضَةٌ. [It is implied in the K that the former is syn. with the latter in all its senses: but accord. to the TA, this is not the case.]

رَائِضٌ
رَائِضٌ ذ A breaker, or trainer, (M, Msb, K,) of colts, (K,) or of beasts (دَوَابّ): (M, Msb:) pl. رَاضَةٌ and رُوَّاضٌ (S M, K) and رُوَّضٌ. (M.)

رَيِّضٌ
رَيِّضٌ ذ , originally رَيْوِضٌ, (S,) [in its primary sense seems to be syn. with ↓ مَرُوضٌ. ― -b2- And hence it signifies] (assumed tropical:) Clement, or forbearing. (Msb.) ― -b3- [Also, and more commonly,] applied to a she-camel, (S, K,) and to a he-camel, (S,) In the first stage of training, as yet refractory: (S, K:) and in like manner applied to a boy: (S:) or a colt, (A,) or beast, (L,) that has not received training, nor become skilled in going, or pace, (A, L,) nor become submissive to its rider: (L:) and a she-camel not trained: (A:) or, applied to a horse or the like, and to a camel, to a male and to a female, refractory; contr. of ذَلُولٌ; app. designed as an epithet of good omen, because the beast is so called only before being skilfully trained. (M.) ― -b4- [Hence,] قَصِيدَةٌ رَيِّضَةُ القَوَافِى (tropical:) An ode of difficult rhymes; such rhymes as the poets have not extemporaneously composed: (TA:) or قَصِيدَةٌ رَيِّضَةٌ means (tropical:) an ode not well, or not skilfully, composed. (A.) And أَمْرٌ رَيِّضٌ (tropical:) An affair not well, not skilfully, or not soundly, managed, conducted, ordered, or regulated. (A, TA.)

رَيِّضَةٌ
رَيِّضَةٌ ذ as a subst.: see رَوْضَةٌ

مَرَاضٌ
مَرَاضٌ ذ Hard ground in the lower, or lowest, part of a plain, or of soft ground, which retains water: pl. مَرَائِضُ and مَرَاضَاتٌ. (Az, K.)

مَرُوضٌ
مَرُوضٌ ذ , (S, K,) and its fem., with ة, (S, Msb,) A colt, (S, K,) and she-camel, (S,) or beast (دَابَّة), (Msb,) broken, or trained. (S * Msb, K.) See also رَيِّضٌ.

أَرْضٌ مُسْتَرْوِضَةٌ
أَرْضٌ مُسْتَرْوِضَةٌ ذ Land which has produced good herbage or plants, and of which the herbs, or leguminous plants, have become erect, or strong and erect: and نَبَاتٌ مُسْتَرْوِضٌ plants which have attained their utmost size and height. (M.) ― -b2- اِفْعَلْ ذَاكَ مَا دَامَتِ النَّفْسُ مُسْتَرِيضَةً (tropical:) Do thou that while the mind is free from straitness, cheerful, or happy, (S, M, * Msb, TA, [in the second of which, however, النفس is strangely made masc.,]) is from استراض said of a place, as explained above. (S.) ― -b3- مُسْتَرِيضٌ is also applied, by a poet, (S, M,) El-Aghlab El-'Ijlee, (S,) or Homeyd ElArkat, (AHn, M, IB,) to poetry, and to the metre termed رَجَز; (S, M;) as meaning (assumed tropical:) Easy; practicable. (M, TA.)

### Türkçe

**رَاضَ**
1 **رَاضَ** ذ, (S, M, A, Msb, K,) muzârîsi **يَرُوضُ**, (S,) mastarı **رِيَاضَةٌ** (S, M, A, Msb, K) ve **رِيَاضٌ**, (S, M, K,) yahut ikincisi birincisi yerine şiirde kullanılır, ve **رَوْضٌ**, (M,) bir tayı, (S, K,) yahut bir hayvanı, (M, A, Msb,) kırdı yahut eğitti, (M, K, Msb,) ve onu binmeye kolay kıldı: (M:) yahut ona yürümeyi öğretti: (TA:) ve ↓ **روّض**, mastarı **تَرْوِيضٌ**, bunu iyi, yahut kuvvetle yaptı. (S, TA.) ― -b2- Bundan, **رَاضَ صَاحِبَهُ** (mecaz kabul edilerek:) [arkadaşını kolay ve uysal kıldı]. (TA.) ― -b3- [Bundan ayrıca,] **رَاضَ نَفْسَهُ** (mecaz kabul edilerek:) [kendini eğitti, terbiye etti, yahut zaptetti: yahut] yumuşak huylu, yahut müsamahakâr oldu. (Msb.) Ve **نَفْسَكَ بِالتَّقْوَى** ↓ **رَوِّضْ** (mecaz:) [kendini takvâ ile iyice eğit/terbiye et/zaptet]. (A, TA.) ― -b4- [Bundan ayrıca,] **رَاضَ الشَّاعِرُ القَوَافِىَ** (mecaz:) [şair, alıştırma ile kafiyeleri yahut beyitleri kendisine kolay kıldı]. (A, TA.) Ve **لَهُ أَمْرًا** ↓ **روّض** (mecaz kabul edilerek:) ona bir işi kolay kıldı; eş anlamlısı **سَوَّسَهُ**, bkz. (TA, md. **سوس**’ta.) ― -b5- [Bundan ayrıca,] **رُضْتُ الدُّرَّ**, mastarı **رِيَاضَةٌ**, (mecaz:) incileri deldim: ve **هُوَ صَعْبُ الرِّيَاضَةِ**, ve **سَهْلُ الرياضة**, (mecaz:) delinmesi zordur ve delinmesi kolaydır. (A, TA.)

2 **رَوَّضَ**: 1’e bak, üç yerde. -A2- **روّض**, (K,) mastarı **تَرْوِيضٌ**, (TA,) **رِيَاض**’a [**رَوْضَة**’nin çoğulu, bkz.] devam etti. (K.) -A3- **روّض القَرَاحَ**, (S, K,) yahut **الأَرْضَ**, (M, A,) o, yahut o (bir adam, S, yahut bir sel, M, yahut yağmur, A,) çıplak yahut açık araziyi, (S, K,) yahut araziyi, (M, A,) bir **رَوْضَة** yaptı. (S, M, K.) Ve **اللّٰهُ الأَرْضَ** ↓ **اراض**: Allah araziyi **رِيَاض** yaptı. (M.)

**راوضهُ**
3 **راوضهُ** ذ, (S, A, K,) **عَلَى أَمْرِ كَذَا**, (S,) yahut **عَلَى كَذَا**, (A,) mastarı **مُرَاوَضَةٌ**, (Mgh,) (mecaz:) onu kandırarak yumuşattı, ayarttı, aldattı yahut iğfal etti; (S, A, Mgh, K;) ve onu aldatmaya yahut iğfal etmeye çalıştı; henüz tam uysallaştırılmamış bir hayvanı eğiten kimsenin yaptığı gibi; (Mgh;) onu böyle bir şeye yahut işe sokmak için; (S;) yahut o böyle bir şeye girinceye kadar. (A.) ― -b2- Bundan, (Mgh,) **بَيْعُ المُرَاوَضَةِ** (mecaz:) **بَيْعُ المُوَاصَفَةِ** diye adlandırılan satış tarzı; (Mgh, K; *) ki bu, yanında hazır olmayan bir ticaret malını bir kimseye vasfetmendir: (Sh, K:) bunun, bir rivayette, hoş görülmeyen bir fiil olduğu söylenmiştir: (K:) fakat fıkıh ehlinin bir kısmı, ticaret malı vasfa uyduğu zaman, bunu caiz görür. (L.)

**اراض**
4 **اراض** ذ (Yaakoob, S, A) ve **أَرْوَضَ** (Yaakoob, S) (bir yer) **رِيَاض**’ı [**رَوْضَةٌ**’nin çoğulu, bkz.] bakımından bol oldu; (Yaakoob, S, A;) bunun gibi ↓ **استراض** da. (A.) Ve **أَرْوَضَتِ الأَرْضُ** ve **أَرَاضَت**: arazi bitkilerle yahut otla örtündü. (M.) ― -b2- [Ve bundan,] **اراض** (mecaz:) (bir vadi) içinde suyun durgunlaştığı, yahut kaldığı, yahut toplandığı oldu; (S, A, Msb, K;) dibini örter halde; (A;) bunun gibi ↓ **استراض** da: (S, M, A, Msb, K:) ve aynı şekilde bir suluk hakkında da, (S,) yahut ↓ her ikisi, (A,) söylenir: (S, A:) yahut suluk hakkında söylendiğinde, birinci fiil (mecaz kabul edilerek:) dibinin yahut alt kısmının su ile örtülü olduğunu ifade eder: (M:) ve ↓ ikincisi, (mecaz kabul edilerek:) suyun onun yüzeyi üzerinde genişçe yayıldığını: (M;) ve birincisi de böyledir: (TA:) yahut ↓ ikincisi, (mecaz:) dibini gizleyecek kadar yeterli su döküldüğünü; (O, K;) yahut dibini yahut alt kısmını örtecek kadar. (L, TA.) ― -b3- Ve suluk hakkında söylenen **اراض**’dan şu söz doğmuştur, (S,) **شَرِبُوا حَتَّى أَرَاضُوا** (mecaz kabul edilerek:) (mecaz kabul edilerek:) susuzluklarını iyice giderinceye kadar içtiler. (S, K. *) Ve **اراض** ayrıca (mecaz kabul edilerek:) ilk içişten sonra ikinci bir yudum içti demektir. (K.) -A2- **اراض اللّٰهُ الأَرْضَ**: 2’ye bak. ― -b2- [Bundan,] **اراض الحَوْضَ** (mecaz kabul edilerek:) oluğa dibini gizleyecek kadar yeterli su döktü. (TA.) ― -b3- Ve bundan, (TA,) **أَرَاضَهُمْ**, bir kap hakkında söylendiğinde, (mecaz:) onların susuzluğunu giderdi: (S, * K:) yahut onların susuzluğunu bir derece giderdi. (M, TA.) Bundan şu söz: **فَدَعَا بِاـِنَآءٍ يُرِيضُ الرَّهْطَ** (mecaz:) ve [**رَهْط** diye adlandırılan] topluluğun susuzluğunu (K, TA) bir derece (TA) giderecek bir kap istedi; (K, TA;) bir rivayete göre bir hadiste geçer, (TA,) fakat daha yaygın olanı **يُرْبِضُ**’dur, (K, TA,) tek noktalı **ب** ile. (TA.) ― -b4- **اراض** ayrıca (mecaz kabul edilerek:) süte süt döktü demektir; (K;) A ‘Obeyd’e göre; fakat o bunu garip sayar. (TA.)

**التَّرَاوُضُ**
6 **التَّرَاوُضُ** ذ, alım satımda **التَّحَاذِى** ile eş anlamlıdır; yani (mecaz:) pazarlık eden iki taraf arasında meydana gelen [teklif edilen meblağın] artırılması ve [istenen meblağın] azaltılması; sanki her biri arkadaşını kolay ve uysal kılıyormuş gibi; yukarıda açıklanan birinci anlamda **رَاضَ**’ın mastarı olarak **الرِّيَاضَةُ**’dan. (TA.) **تَرَاوَضَا السِّلْعَةَ** ibaresinde, anlamı (mecaz kabul edilerek:) ticaret malı hususunda birbirlerini kandırarak yumuşattılar, ayarttılar, aldattılar yahut iğfal ettiler [yukarıda açıklanan tarzda yahut başka türlü], edatın [**فِى**] hazfi üzerinde düşünmeyi gerektirir. (Mgh.) Yine dersin ki, **تَرَاوَضَا فِى الأَمْرِ** (mecaz kabul edilerek:) işte yahut iş hakkında birbirlerine karşı gizleme yaptılar, yahut yapmacık sevgi gösterdiler; bunun gibi **تَنَاظَرَا** da: (TK, md. **نظر**’da:) **التَّرَاوُضُ فِى الأَمْرِ**, **التَّنَاظُرُ** ile eş anlamlıdır. (M ve K, md. **نظر**’da.)

**ارتاض**
8 **ارتاض** ذ, tay hakkında söylenir, (K,) ve **ارتاضت**, (S, A,) dişi deve hakkında, (S,) yahut bir hayvan (**دَابَّة**) hakkında, (A,) kırılmış yahut eğitilmiş oldu. (S, A, * K, TA.) ― -b2- [Ve bundan,] **ارتاضت القَوَافِى لِلشَّاعِرِ** (mecaz:) [kafiyeler yahut beyitler, alıştırma ile şaire kolay kılınmış oldu]. (A, TA.)

**استراض**
10 **استراض** ذ: 4’e bak, beş yerde. ― -b2- Ayrıca (mecaz kabul edilerek:) (su) bir yerde durgunlaştı, yahut kaldı, yahut toplandı. (TA.) ― -b3- Ve (mecaz kabul edilerek:) (bir yer, S, M, K) geniş, ferah yahut vâsi oldu yahut oldu. (S, M, Msb, K.) ― -b4- Ve [bundan (aşağıda ism-i fâiline bak)] **استراضت النَّفْسُ** (mecaz:) nefis genişledi, darlıktan kurtuldu, neşeli yahut mesrur oldu. (K, TA.)

**رَوْضٌ**
**رَوْضٌ** ذ: aşağıdaki paragrafın, ortalara yakın kısmına, üç yerde; ve yine aynı paragrafın son cümlesine bak.

**رَوْضَةٌ**
**رَوْضَةٌ** ذ (S, M, A, Msb, K) ve ↓ **رِيضَةٌ** (AA, A, K) ve ↓ **رِيِّضَةٌ** (TA) [genel olarak en iyi karşılığı, bir çayırlık; yani, biraz sulu, yemyeşil bir arazi parçası; yahut (Johnson sözlüğünde olduğu gibi) biraz sulu, sürülmemiş, fakat ot ve çiçeklerle örtülü yer: ve bazen, bir bahçe: aşağıdaki açıklamalara göre:] yemyeşil arazi: suyun toplandığı ve ağaçsız olarak otun bol olduğu yer: yahut su ile birlikte, yahut yanında su bulunan taze yeşil ot; başka türlü değil: yahut Aboo-Ziyلd El-Kilلbee’ye göre, [**سِدْر** denilen türden] **سِدْر** üreten bir düz arazi parçası; Bağdat genişliğinde olabilir: ve ayrıca, otlardan yahut baklagil türü bitkilerden ve taze yeşil ottan: (M:) yahut yalnız bu sonuncusu: (S:) yahut içinde **جَرَاثِيم** bulunan ve yumuşak tümsekleri olan, bir ülkenin alçak, yahut en iyi ve en verimli, kısımlarında, suyun durgunlaştığı, yahut kaldığı, yahut toplandığı, en az yüz arşın genişliğinde bir düz arazi parçası: (M:) yahut suyun durgunlaştığı, yahut kaldığı, yahut toplandığı, kumdan ve taze yeşil ottan bir parça; içindeki suyun durgunlaşması, yahut kalması, yahut toplanması sebebiyle böyle adlandırılmıştır: (A, K, TA:) denilmiştir ki **رَوْضَةٌ** çoğunlukla hayvanların dilediğince otladığı yere uygulanır: bazıları onun, suları ve ağaçları ve tatlı yahut hoş çiçekleri olan arazi demek olduğunu söyler: (TA:) yahut çiçeklerle hoş olan yer; suların oraya akıp orada durması sebebiyle böyle adlandırıldığı söylenir: (Msb:) ‘Inلyeh’de, ↓ **رَوْضٌ**’un [belki **رَوْضَةٌ** yerine bir hata] bahçe demek olduğu; ve örfî umumî dilde, ırmakları yahut küçük akarsuları olan (bahçe) olduğu söylenmiştir: MF, ırmakların yahut küçük akarsuların manaya zorunlu olarak dahil olmadığını; fakat suyun dahil olduğunu; her ne kadar örfî umumî dilde böyle olmasa da, söyler: (TA:) Th’ye göre, **رَوْضَةٌ** güzel bir bahçe demektir: (M:) **رَوْضَةٌ**’nin çoğulu ↓ **رَوْضٌ**’dur, (S, M, K,) [daha doğrusu bu bir cins isim topluluğudur,] ve **رِيَاضٌ**, (S, M, A, Msb, K,) aslı **رِوَاضٌ**, (S,) ve **رِيضَانٌ**, (Lth, M, K,) aslı **رِوْضَانٌ**, (TA,) yahut daha doğrusu **رِيضَانٌ**, ↓ **رَوْضٌ**’un çoğuludur, (M,) ve **رَوْضَاتٌ**, (M, Msb,) Hudheyl lehçesinde **رَوَضَاتٌ**: (Msb:) Az der ki, çölün sert, taşlı ve engebeli yerlerindeki **رياض**, yağmur suyunun durgunlaştığı, yahut kaldığı, yahut toplandığı alçak düz yerlerdir; bunun sonucu olarak çabuk kurumayıp solmayan çeşitli ot türleri bitirir: bazen bir **رَوْضَة** yabani **سِدْر** çalılıkları içerir: ve bazen boyu ve eni bir mil olur: fakat çok geniş olanlara **قِيعَان** denir. (TA.) Bir darb-ı meselde şöyle denir: **أَحْسَنُ مِنْ بَيْضَةٍ فِى رَوْضَةٍ** [bir çayırlıkta yahut bahçede bir yumurtadan daha güzel]. (A, TA.) Ve denir ki: **أَنَا عِنْدَكَ فِى رَوْضَةٍ** (mecaz:) [senin yanında, sanki bir çayırlıkta yahut bahçedeymişim gibiyim]: ve **مَجْلِسُكَ رَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الجَنَّةِ** (mecaz:) [oturuş yerin, Cennet’in çayırlıklarından yahut bahçelerinden bir çayırlık yahut bahçe gibidir]. (A, TA.) Muhammed’in şöyle dediği rivayet edilmiştir: “Kabrim ile, yahut evim ile, minberim arasındaki yer, Cennet’in **رِيَاض**’ından bir **رَوْضَة**’dir:” bunun manası, Th’ye göre, bu yerde kalan kimsenin, Cennet’in **رياض**’ından bir **روضة**’de kalmış gibi olmasıdır. (M.) [**رِيَاضُ الجَنَّةِ**’nin başka bir mecazî manasına **رَتَعَ** maddesinde, son cümlede bak.] ― -b2- **رَوْضَةٌ** ayrıca (mecaz kabul edilerek:) sellerin yahut benzerlerinin bıraktığı gölcüklerde ve yağmur suyunun aktığı ve onu tutan arazide yahut yerdeki yerlerde biriken her su demektir. (K, * TA. [CK’de **الاَخّاذات** ve **المُسّاكات**, yanlışlıkla **الاـِخَاذَات** ve **المَسَّاكَات** yerine konmuştur.]) ― -b3- Ayrıca, (K,) yahut ↓ **رَوْضٌ**, (S, M,) (mecaz kabul edilerek:) bir **فِرْبَة**’nin [yahut su tulumunun] (S, M, K) yaklaşık yarısı kadar su: (S:) ve birincisi, (mecaz:) bir oluğun dibini örtecek kadar su. (S, M, A.)

**رِيضَةٌ**
**رِيضَةٌ** ذ: **رَوْضَةٌ**’ye bak. [K’da birincinin ikincinin bütün manalarında onunla eş anlamlı olduğu ima edilir: fakat TA’ya göre bu böyle değildir.]

**رَائِضٌ**
**رَائِضٌ** ذ: tayların, (K,) yahut hayvanların (**دَوَابّ**), (M, Msb,) kırıcı/eğiticisi. (M, Msb, K,) Çoğulu **رَاضَةٌ** ve **رُوَّاضٌ** (S M, K) ve **رُوَّضٌ**. (M.)

**رَيِّضٌ**
**رَيِّضٌ** ذ, aslı **رَيْوِضٌ**, (S,) [asıl manasında ↓ **مَرُوضٌ** ile eş anlamlı görünür. ― -b2- Ve bundan,] (mecaz kabul edilerek:) yumuşak huylu, yahut müsamahakâr. (Msb.) ― -b3- [Ayrıca, ve daha yaygın olarak,] dişi deveye, (S, K,) ve erkek deveye, (S,) eğitimin ilk safhasında, henüz inatçı iken, uygulanır: (S, K:) ve aynı şekilde bir oğlana uygulanır: (S:) yahut bir tay, (A,) yahut bir hayvan, (L,) henüz eğitim almamış, ne yürüyüşte yahut gidişte maharet kazanmış, (A, L,) ne de binicisine boyun eğmiş olan: (L:) ve eğitilmemiş dişi deve: (A:) yahut at yahut benzerine ve deveye, erkeğe ve dişiye, inatçı; **ذَلُولٌ**’ün zıddı; görünüşe göre iyiye yorma sıfatı olarak kastedilmiştir; çünkü hayvan ancak ustaca eğitilmeden önce böyle adlandırılır. (M.) ― -b4- [Bundan,] **قَصِيدَةٌ رَيِّضَةُ القَوَافِى** (mecaz:) kafiyeleri zor bir kaside; şairlerin irticalen söylemedikleri türden kafiyeler: (TA:) yahut **قَصِيدَةٌ رَيِّضَةٌ** demek (mecaz:) iyi, yahut ustaca, söylenmemiş bir kaside demektir. (A.) Ve **أَمْرٌ رَيِّضٌ** (mecaz:) iyi, ustaca, yahut sağlam biçimde idare edilmemiş, yürütülmemiş, düzenlenmemiş yahut tanzim edilmemiş bir iş. (A, TA.)

**رَيِّضَةٌ**
**رَيِّضَةٌ** ذ, isim olarak: **رَوْضَةٌ**’ye bak.

**مَرَاضٌ**
**مَرَاضٌ** ذ: düzlüğün, yahut yumuşak toprağın, suyu tutan alt yahut en alt kısmındaki sert toprak. Çoğulu **مَرَائِضُ** ve **مَرَاضَاتٌ**. (Az, K.)

**مَرُوضٌ**
**مَرُوضٌ** ذ, (S, K,) ve onun müennesi, ة ile, (S, Msb,) kırılmış yahut eğitilmiş bir tay, (S, K,) ve dişi deve, (S,) yahut hayvan (**دَابَّة**). (Msb,) (S * Msb, K.) **رَيِّضٌ**’e de bak.

**أَرْضٌ مُسْتَرْوِضَةٌ**
**أَرْضٌ مُسْتَرْوِضَةٌ** ذ: iyi ot yahut bitki çıkarmış ve otları yahut baklagil türü bitkileri dikleşmiş, yahut güçlü ve dikleşmiş, arazi: ve **نَبَاتٌ مُسْتَرْوِضٌ**: en son büyüklüğüne ve boyuna erişmiş bitkiler. (M.) ― -b2- **اِفْعَلْ ذَاكَ مَا دَامَتِ النَّفْسُ مُسْتَرِيضَةً** (mecaz:) nefis darlıktan uzak, neşeli yahut mesrur iken bunu yap; (S, M, * Msb, TA, [ikincisinde ise **النفس** garip biçimde müzekker yapılmıştır,]) yukarıda açıklandığı üzere yer hakkında söylenen **استراض**’dandır. (S.) ― -b3- **مُسْتَرِيضٌ** ayrıca, bir şair tarafından, (S, M,) El-Aghlab El-‘Ijlee, (S,) yahut Homeyd ElArkat, (AHn, M, IB,) şiire ve **رَجَز** denilen vezne uygulanmıştır; (S, M;) manası (mecaz kabul edilerek:) kolay; yapılabilir. (M, TA.)
