# روق — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%88%D9%82/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%88%D9%82/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [روق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%88%D9%82.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: روق

ر و ق
طعنه بروقه‏.‏
ومن المجاز‏:‏ مضى روق الشباب وريقه وهو أوله‏.‏
ولقيته في روق الضحى وريقه‏.‏
وأصابه ريق المطر‏.‏
وفلان روق بني فلان‏:‏ لسيدهم‏.‏
وجاءنا روق من الناس كما تقول‏:‏ رأس منهم‏.‏
وأنشد الأصمعي‏:‏ وأصعد روق من تميم وساقـه من الغيث صوب أسقيته مصايره وقعدوا في روق بيته ورواق بيته وهو مقدمه‏.‏
وضرب فلان روقه ورواقه إذا نـزل‏.‏
وفـي حديـث عائشـة رضـي اللـه تعالـى عنهـا ‏"‏ ضـرب الشيطـان روقـه ومـدّ أطنابه ‏"‏ وروّق البيت‏:‏ جعل له رواق‏.‏
وهو جاري مراوقي إذا تقابل الرواقان‏.‏
وهي زجاء رواق العين وهو الحاجب‏.‏
قال‏:‏ تصيـد وحشيّ القلوب بمقلة كعيني مهاة الرمل جعد رواقها وضرب الليل أرواقه وألقى أروقته‏.‏
وروق الليل‏:‏ أظلم وأتيته ورواق الليل مسدول‏.‏
وألقـت السحابة أرواقها بمكان كذا‏:‏ دامت بالمطر وأخرت السماء أرواقها‏:‏ مطرت‏.‏
وأرخت العين أرواقهـا‏:‏ دمعـت‏.‏
وألقـى الرجـل علـى الشيء أروافه‏:‏ حرص عليه‏.‏
وألقى الماشي أرواقه‏:‏ اشتد عدوه‏.‏
ورأيت رواقاً من السحاب وهو نادر منه كرواق البهت‏.‏
قال الراعي‏:‏ فـي ظل مرتجز تجلو بوارقه للناظرين رواقاً تحته نضد فإن هلكت فرهن ذمتـي لكـم بـذات روقيـن لا يعفـو لهـا أثـر وأكل فلان روقه إذا تحاتت أسنانه من الكبر‏.‏
وراق فلان على فلان‏:‏ تقدمه وعلـاه فضـلاً‏.‏
قال‏:‏ أبى الله إلا أن سرحة مالك على كلّ أفنان العضاه تروق وقال ابن الرقيات‏:‏ راقت على البيض الحسا - ن بحسنها وبهائها وراقني الشـيء‏:‏ أعجبنـي وعـلا فـي عينـي‏.‏
وهـؤلاء شبـاب روقـة جمـع رائـق كفـاره وفرهـة‏.‏
ورجـل أروق بيّن الروق وهو إشراف ثناياه العلى على السفل مع طول‏.‏
وسنة روقاء وسنوات روق‏.‏
وعـاث فيهـم عـام أروق كأنـه ذئـب أورق‏.‏
وروق الشـراب‏:‏ صيّره رائقاً بالتصفية وقد راق الشـراب وتـروق وشراب رائق ومسك رائق‏:‏ خالص‏.‏
ولافن مروق كأس الحب‏:‏ بالغ في ترويقها حتى لا قذاة في رحيقها ولقد أحسن أبو الحسن في قوله‏:‏ ومكة راووق الرحال فهاكه مصفى وخذ من شئت منهم مكدّرا وروق فلان لفلان في سلعته إذا رفع في سومها وهو لا يريدها‏.‏

### Türkçe

ر و ق
Onu **بروقه**’siyle mızrakladı.
Mecazdan: **روق الشباب** ve **ريقه** geçti; o, onun başlangıcıdır.
Onu **روق الضحى** ve **ريقه**’de buldum.
Ona **ريق المطر** isabet etti.
Ve falan, falan oğullarının **روق**’udur: onların efendisi için.
Bize insanlardan bir **روق** geldi; senin “onlardan bir baş” dediğin gibi.
el-Asmaʿî rivayet etti:
Ve Temîm’den bir **روق** yükseldi ve onu, sağanak yağmurdan, akıtma yerleri suladığı bir sağanak sevk etti.
Ve onun evinin **روق**’unda ve evinin **رواق**’ında oturdular; o, onun ön kısmıdır.
Falan, indiği zaman **روقه**’unu ve **رواقه**’unu vurdu.
Ve Âişe’nin (Allah Teâlâ ondan razı olsun) hadîsinde: “Şeytan **روقه**’unu vurdu ve iplerini uzattı.”
Ve evi **روّق** etti: ona bir **رواق** yaptı.
Ve o, iki **رواق** karşı karşıya geldiğinde, benim **مراوقي** komşumdur.
Ve o, gözün **رواق**’ının **زجاء**’sıdır; o, kaştır.
Dedi ki:
Bir bakışla vahşî kalpleri avlar; kum ceylanının iki gözü gibi; onun **رواق**’ı kıvırcıktır.
Ve gece **أرواقه**’unu vurdu ve **أروقته**’unu bıraktı.
Ve **روق الليل**: karardı; ve bana geldin, hâlbuki gecenin **رواق**’ı sarkıtılmıştır.
Ve bulut, falan yerde **أرواقها**’sını bıraktı: yağmurla devam etti. Ve gök **أرواقها**’sını geciktirdi: yağmur yağdı.
Ve göz **أرواقها**’sını saldı: yaşardı.
Ve adam, bir şey üzerine **أروافه**’unu bıraktı: ona hırs gösterdi.
Ve yürüyen, **أرواقه**’unu bıraktı: koşusu şiddetlendi.
Ve buluttan bir **رواق** gördüm; o, ondan nadirdir; **رواق البهت** gibi.
er-Râʿî dedi ki:
Görenler için parıltılarını açığa çıkaran, altında dizili olan bir **رواق**’ı, titreyen bir gölgenin içinde.
Eğer helâk olursam, size zimmetim rehindir; izi silinmeyen, iki **روق** sahibi (dişi) ile.
Ve falan, yaşlılıktan dişleri döküldüğünde **روقه**’unu yedi.
Ve falan, falana karşı **راق** etti: onu geçti ve faziletçe onun üstüne çıktı.
Dedi ki:
Allah, Mâlik’in serhasının, **العضاه**’ın her dalı üzerinde **تروق** etmesinden başka bir şeye razı olmadı.
Ve İbn er-Ruqayyât dedi ki:
Güzelliği ve parlaklığıyla beyaz, güzel kadınların üzerine **راقت**.
Ve şey bana **راقني**: beni hayran bıraktı ve gözümde yükseldi.
Ve bunlar, **روقة** gençlerdir; **رائق**’in çoğuludur: kâfirleri ve ferahları.
Ve **أروق** bir adam; **الروق**’u açık olan: üst ön dişlerinin, uzunlukla birlikte altın üzerine çıkıntı yapmasıdır.
Ve **روقاء** bir sene ve **روق** seneler.
Ve onların içinde bir **أروق** yıl fesat çıkardı; sanki **أورق** bir kurt.
Ve içkiyi **روق** etti: süzme ile onu **رائق** kıldı. Ve içki **راق** etti ve **تروق** etti. Ve **رائق** bir içki ve **رائق** misk: saf.
Ve **مروق** bir kimse, sevgi kadehini: onun **ترويق**’unda mübalağa etti; ta ki onun nektarında hiçbir çöp olmasın. Ve Ebû’l-Hasen, sözünde gerçekten güzel yaptı:
Ve Mekke, yüklerin **راووق**’udur; işte onu al: süzülmüş; ve onlardan dilediğini bulanık olarak al.
Ve falan, malında falan için **روق** etti; onun fiyat biçmesinde yükselttiği zaman, hâlbuki onu istemez.
