# روق — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%88%D9%82/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%88%D9%82/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [روق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%88%D9%82.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: روق

الروق: القرن من كل ذي قرن، والجمع: أرواق، قال عامر بن فهيرة - رضي الله عنه-:
  كالثور يحمي أنفه بروقه وسيأتي بقيته في  ط و ق  . ومعنى: روق من الليل أي: طائفة منه، قال ابن بري: وجمعه أروق، وأنشد:
  خوصا إذا ما لليل ألفى الأروقا
  خرجن من تحت دجاه مرقا وفسره أبو عمرو الشيباني، فقال: هو جمع رواق. والروق من البيت: رواقه، أي: الشقة التي دون الشقة العليا نقله الأزهري، وأنشد لذي الرمة:
  بثنتين إن تضرب ذهي تنصرف ذهيلكلتيهما روق إلى جنب مخدع قال غيره: وقد يكون الرواق من شقة وشقتين، وثلاث شقق. وقال الزمخشري: قعدوا في روق بيته، ورواق بيته، أي: مقدمه، وهو مجاز. ومن المجاز: مضى من الشباب روقه، أي: أوله وكذا: فعل ذلك في روق شبابه.
 والروق: العمر، ومنه: أكل روقه وعلى روقه أي: أسن، وفي العباب: أي: طال عمره حتى تتحات أسنانه.
 والروق من الخيل: الحسن الخلق يعجب الرائي، كالريق وأنشد المفضل:
  على كل ريق ترى معلما                      يهدر كالجمل الأجـرب

  والروق: الستر يمد دون السقف. والروق: موضع الصائد مشبه بالرواق.والروق: الرواق، وهو مقدم البيت وسيأتي قريبا. والروق: الشجاع الذي لا يطاق. والروق: الفسطاط وقال الليث: بيت كالفسطاط يحمل على سطاع واحد في وسطه، ومنه الحديث:  وضرب الشيطان روقه، ومد أطنابه  . والروق: عزم الرجل وفعاله وهمه، ومنه قولهم:  ألقى عليه أرواقه  كما سيأتي. والروق: السيد عن ابن الأعرابي، وهو مجاز.قال: والروق: الصافي من الماء وغيره.قال والروق: المعجب كالريق. والروق: نفس النزع. وقال غيره: الروق: الإعجاب بالشيء، وقد راقه يروقه: إذا أعجبه. والروق: الجماعة يقال: جاءنا روق من بني فلان، أي: جماعة منهم، كما يقال: جاءنا رأس، لجماعة القوم، نقله الأصمعي. والروق: الحب الخالص. والروق: مصدر راق عليه، أي: زاد عليه فضلا، قال ابن قيس الرقيات:
  راقت على البيض الحسا                      ن بحسنها وصفـائهـا وروق: جد لمحمد بن الحسن ابن عبد الله بن روق الراسبي الروقي المحدث المروزي، حدث عن يحيى ابن آدم، وعنه أبو بكر أحمد بن محمد البسطامي، مات سنة 268. وفاته: عبيد الله بن طاهر الروقي أبو البركات، وسعيد بن أسعد بن محمد بن عبيد الله، كتب عنه ابن السمعاني. والروق: البدل من الشيء عن ابن عباد. والروق: الجثة نفسها ومنه قولهم: رمونا بأرواقهم، أي: بأنفسهم. ومن المجاز: داهية ذات روقين تثنية الروق، وهو القرن، أي: عظيمة وفي شعر علي- رضي الله عنه:
  تلكم قريش تمناني لتقتـلـنـي                      فلا وربك ما بروا وما ظفروا
  فإن هلكت فرهن ذمتي لهـم                      بذات روقين لا يعفو لها أثـر ويروى  بذات ودقين  ، وسيأتي للمصنف هذه الأبيات في  ودق  ، وقيل: أراد بها هنا الحرب الشديدة.
 ويقال: رمى فلان بأرواقه على الدابة: إذا ركبها، ورمى بأرواقه عنها: إذا نزل عنها، كذا في المحيط واللسان.
 وألقى عليه أرواقه: إذا عدا فاشتد عدوه حكاه أبو عبيد، ومنه قول تأبط شرا:
  نجوت منها نجائي من بجيلة إذ                      ألقيت ليلة جنب الجو أرواقي أي: لم أدع شيئا من العدو إلا عدوته، وأنكره شمر، وقال: لا أعرفه بهذا المعنى، ولكنه أعرفه بمعنى الجد في الشيء، وأنشد بيت تأبط شرا هذا. وربما قالوا: ألقى أرواقه: إذا أقام بالمكان مطمئنا كما يقال: ألقى عصاه كأنه ضد وفيه نظر. وألقى عليك أرواقه، وهو أن تحبه حبا شديدا حتى تستهلك في حبه، وكذلك ألقى شراشره، وقد ذكر في موضعه، وبه فسر قول رؤبة:
  والأركب الرامون بالأرواق ومن المجاز: ألقت السحابة على الأرض أرواقها أي: مطرها ووبلها وقيل: ألحت بهما وثبتت بالأرض، قال:
  وباتت بأرواق علينا سواريا أو ألقت السما: بأرواقها، أي: بجميع ما فيها من الماء، قاله ابن الأنباري، وقيل: مياهها الصافية من راق الماء: إذا صفا، واستبعده ابن الأنباري، قال: لأن العرب لم تستعمل ماء روق، وماءان روقان، وأمواه أرواق، وقال غيره: بأرواقها، أي: مياهها المثقلة بالسحاب، ويقال: أرخت السماء أرواقها وعزاليها. وأرواق الليل: أثناء ظلمته قال:
  وليلة ذات قتام أطباق

  وذات أرواق كأثناء الطاق وهو مجاز. والأرواق من العين: جوانبها قال الطرماح:
  عيناك غربا شنة أسبـلـت                      أرواقها من كين أخصامها ويقال: أسبلت أرواقها أي: سالت دموعها وهو مجاز، وأما قول الأعشى:
  ذات غرب ترمى المقدم بالرد                      ف إذا ما تلاقـت الأرواق ففيه ثلا ثة أقوال، قيل: أراد أرواق الليل، وقيل: الأجساد إذا تدافعت في السير، وقيل: أراد بها القرون.
 وروق الفرس: الرمح الذى يمدة الفارس بين أذنيه، وذلك الفرس أروق، فإن لم يفعل فارسه ذلك فهو أجم.
 والرواق، ككتاب، وغراب وعلى الأول اقتصر الجوهري وغيره: بيت كالفسطاط يحمل على سطاع واحد في وسطه، قاله الليث أو سقف في مقدم البيت نقله الجوهري، وقيل: هو ستر يمد في دون السقف، وقال أبو زيد: رواق البيت: سترة مقدمه من أعلاه إلى الأرض، وكفاؤه: سترة أعلاه إلى أسفله من مؤخره، وستر البيت: أصغر من الرواق، وفي البيت في جوفه ستر آخر يدعى الحجلة، وقال بعضهم: رواق البيت: مقدمه، وكفاؤه: مؤخره، وخالفتاه: جانباه ج: أروقة، وفي الكثير: روق، بالضم قال سيبويه: لم يجز ضم الواو كراهية للضمة قبلها والضمة فيها. والرواق: حاجب العين ولها رواقان عن ابن عباد. والرواق من الليل: مقدمه وجانبه نقله ابن سيده، وأنشد:
  يردن والليل مرم طائره
  مرخى رواقاه هجود سامره ويروى  ملقى رواقاه  . والنعجة تسمى رواقا، وتشلى للحلب فيقال: رواق رواق، قال ابن عباد: وإنما تسمى به إذا كانت الروقاء. وكشداد: رجل من عقيل هو الرواق بن مالك بن يزيد بن خفاجة ابن عقيل، من ولده: جابر بن عبد الله ابن جابر بن الحر بن الرواق، يعد في التابعين. والراووق: المصفاة، وربما سموا الباطية راووقا. وقال الليث: الراووق: ناجود الشراب الذي يروق به فيصفى والشراب يتروق منه من غير عصر. قلت: وقد تقدم في موضعه أن الناجود هي الباطية، قال العبادي:
  قدمته على عقار كعين ال                      ديك صفي سلافه الراووق وقال ابن الأعرابي: الراووق: الكأس بعينها قال شمر: خالف ابن الأعرابي- أي: في ذلك- جميع الناس.
 وفي المحكم: ريق الشباب وغيره بالفتح، وريقه، ككيس أي: أوله قال البعيث:
  مدحنا لها ريق الشباب فعارضت                      جناب الصبا في كاتم السر أعجما ويقال: فعله في روق شبابه، وريق شبابه، أي: في أوله وأصله ريوق فيعل، فأدغم، وربما يخفف، كهين وهين.
 وقال ابن عباد: قيل: الريق: أن يصيبك من المطر يسير وهو من الأضداد أي: مع قولهم ريق كل شيء: أوله.
 وغلمان روقة، بالضم: حسان، جمع رائق كفاره وفرهة، وصاحب وصحبة، وهو من راق الشيء: إذا صفا، وقال الفراء: غلام روقة، وجمل روقة وجارية روقة أيضا وكذا ناقة روقة، وكذلك نوق روقة، قال:
  ترميهم ببكرات روقه أنشده ابن الأعرابي، إلا أنه قال: روقة هنا جمع رائق، وقال ابن سيده: فأما الهاء عندي فلتأنيث الجمع.

  وقال ابن دريد: الروقة: الشيء اليسير لغة يمانية. والروقة: الجميل جدا من الناس، وكذلك الاثنان والجميع والمؤنث، وقد يجمع على روق، وربما وصفت به الخيل والإبل في الشعر، وأطلقه ابن الأعرابي، فلم يخص شعرا من غيره. والروقة بالفتح: الجمال الرائق. وروق: ة، بجرجان نقله الصاغاني. والروق، محركة: أن تطول الثنايا العليا السفلى وتشرف عليها وهو أروق وهى روقاء قال لبيد -رضي الله عنه- يصف أسهما:
  رقميات عليها نـاهـض                      تكلح الأروق منهم والأيل ج: روق بالضم، وأنشد ابن دريد :
  فداء خالتي لـبـنـي حـيي                      خصوصا يوم كس القوم روق وكذلك قوم روق، ورجل أروق وقيل: إن روقا جمع روقة، كما تقدم وقيل: جمع رائق، كبازل وبزل، ومنه قول الراجز:
  من لبن الدهم الروق
  حتى شتا كالذعلوق وتروق كتكون: اسم هضبة.
 وأراقه أي: الماء، ونحوه: صبه وهراقه يهريقه- بدل- وكذا: أهراقه يهريقه- عوض -: صبه، قال الصاغاني: وسنعيد ذكره ثانيا في:  ر ي ق  . وقال ابن سيده: وإنما قضى على أن أصل أراق: أروق لأمرين، أحدهما: أن كون عين الفعل واوا أكثر من كونها ياء فيما اعتلت عينه، والآخر أن الماء إذا هريق ظهر جوهره وصفا، فراق رائيه يروقه، فهذا يقوي كون العين منه واوا، على أن الكسائي قد حكى راق الماء يريق: إذا انصب، وهذا قاطع بكون العين ياء، قال ابن برى: أرقت الماء منقول من راق الماء يريق ريقا: إذا تردد على وجه الأرض، فعلى هذا كان حقه أن يذكر في فصل  ر ي ق  لا  ر و ق  . والترويق: التصفية يقال: روق الشراب: إذا صفاه بالراووق، قال الأعشى:
  وشاو إذا شئنا كميش بمسعر                      وصهباء مزباد إذا ما تروق وقال ابن الأعرابي: الترويق: أن تبيع سلعة وتشتري أجود منها وأحسن، يقال: باع سلعته فروق وقال غيره: أطول منها وأفضل، وقال ثعلب: هو أن تبيع باليا وتشترى جديدا. ومن المجاز: بيت مروق كمعظم، أي: له رواق وهو ستر يمد دون السقف، وقد روقه، وأنشد ابن بري للأعشى:
  وقد أقطع الليل الطويل بفتية                      مساميح تسقى والخباء مروق وروق السكران: بال في ثيابه هذه وحدها عن أبي حنيفة، وهو مجاز. وروق الفلان في سلعته: إذا رفع له في ثمنها وهو لا يريدها عن ابن عباد. ويقال: هو مراوقي أي: رواقه بحيال رواقي أي: رواق بيته بحيال رواق بيتي، كما في العباب، وفي الأساس: هو جاري مراوقي: إذا تقابل الرواقان. وريوقان، بالكسر: ة، بمرو منها: أبو محمد عبد الله بن عقبة الريوقاني، يقال: إن إسحق بن راهويه مولاهم. ومما يستدرك عليه: حرب ذات روقين، أي: شديدة، وهو مجاز. ورماه بأرواقه: إذا رماه بثقله. وأرواق الرجل: أطرافه وجسده. وألقى علينا أرواقه: إذا غطانا بنفسه. وفي نوادر الأعراب: روق المطر والجيش والخيل: مقدمه. وروق الرجل: شبابه. وليل مروق: مرخى الرواق، قال ذو الرمة يصف الليل- وقيل الفجر-:
  وقد هتك الصبح الجلى كفاءة                      ولكنه جون السراة مـروق

  وربما قالوا: روق الليل: إذا مد رواق ظلمته، وألقى أروقته. وروقة المؤمنين، بالضم: خيارهم وسراتهم، جمع رائق. واستعار دكين الراووق للشباب، فقال:
  أسقى براووق الشباب الخاضل وتروق الشراب: صفا من غير عصر ورجل مريق، وماء مراق. وأراق ماء ظهره، وهراقه، على البدل، وأهراقه على العوض، كما ذهب إليه سيبويه في أسطاع. والإراقة: ماء الرجل، وهي الهراقة، على البدل، والإهراقة، على العوض. وهما يتراوقان الماء: يتداولان إراقته. وروق الليل: أظلم، وكذلك: أروق. والرواق، من السحاب: ما دار منه، كرواق البيت. وسنة روقاء، وسنوات روق، وعاث فيهم عام أروق، كأنه ذئب أورق. وشراب رائق: مصفى، ومسك رائق: خالص. وروق السحاب: سيله، قال:
  مثل السحاب إذا تحدر روقه                      ودنا أمر وكان مما يمنـع

### Türkçe

**الروق**: her boynuzlu olanın boynuzu; çoğulu: **أرواق**. Âmir b. Fuhayra -Allah ondan razı olsun- dedi ki:
  “Öküz gibi; burnunu **بروقه** ile korur.” Ve kalanı **ط و ق**’ta gelecektir. Ve “geceden **روق**”un manası: ondan bir taife (bir parça) demektir. İbn Berrî dedi ki: bunun çoğulu **أروق**tur. Ve şu beyit okunmuştur:
  “Gece **الأروقا**yı bulduğunda, ince (mızraklar)
  onun karanlığının altından süratle çıktılar.”
  Ebû Amr eş-Şeybânî onu açıkladı; dedi ki: o, **رواق**’ın çoğuludur. Ve evden **الروق**: onun **رواقه**’ıdır; yani üst şakkanın altındaki şakka. Bunu Ezherî nakletti. Ve Zü’r-Rumme’nin şu beyti okunmuştur:
  “İkiyle: eğer şu (deveyi) vurursan, döner;
  ikisinin de iki yanının **روق**u, bir odacığın yanınadır.”
  Başkası dedi ki: **الرواق** bir şakkadan, iki şakkadan ve üç şakkadan da olabilir. Zemahşerî dedi ki: “Onlar onun evinin **روق**unda ve evinin **رواق**ında oturdular”; yani: onun önü; bu mecazdır. Mecazdan: gençlikten onun **روق**u geçti; yani: onun evveli. Keza: bunu gençliğinin **روق**unda yaptı.

Ve **الروق**: ömürdür. Ondan: “**أكل روقه**” ve “**على روقه**”, yani: yaşlandı. **العباب**’da: yani, ömrü uzadı; ta ki dişleri dökülür.

Ve atlardan **الروق**: göreni hayran bırakan güzel yaratılış; **كالريق**. Mufaddal şu beyti okuttu:
  “Her **ريق** üzerinde bir nişanlı görürsün;
  uyuz deve gibi böğürür.”

Ve **الروق**: tavanın altında gerilen örtüdür. Ve **الروق**: avcının yeri; **بالرواق**a benzetilmiştir. Ve **الروق**: **الرواق**tır; o, evin önüdür; yakında gelecektir. Ve **الروق**: katlanılmaz yiğit. Ve **الروق**: çadırdır. Leys dedi ki: ortasında tek bir direk üzerine taşınan, çadır gibi bir evdir. Ondan hadis: “Şeytan **روقه**unu kurdu ve iplerini uzattı.” Ve **الروق**: adamın azmi, fiilleri ve himmetidir. Ondan onların sözü: “**ألقى عليه أرواقه**”; yakında geleceği üzere. Ve **الروق**: efendi; İbnü’l-A‘râbî’den; bu mecazdır. Dedi ki: ve **الروق**: sudan ve başkasından saf olan. Dedi: ve **الروق**: hayran bırakan; **كالريق**. Ve **الروق**: çekişin kendisi. Başkası dedi ki: **الروق**: bir şeye hayranlıktır; ve **راقه يروقه**: onu hayran bıraktığında. Ve **الروق**: cemaat; “Falancanın oğullarından bir **روق** bize geldi” denir; yani: onlardan bir cemaat; “bize bir **رأس** geldi” denildiği gibi; kavmin cemaatine. Bunu Asma‘î nakletti. Ve **الروق**: hâlis sevgi. Ve **الروق**: “**راق عليه**”ın masdarıdır; yani: ona fazlalıkça üstün geldi. İbn Kays er-Rukayyât dedi ki:
  “Güzelliği ve saflığıyla, beyaz (kadınlar) üzerine
  güzel (kadınlar) üstün geldi.”

Ve **روق**: Muhammed b. el-Hasen b. Abdillah b. **روق** er-Râsibî er-Rûkî el-muhaddis el-Mervezî’nin dedesidir; Yahyâ b. Âdem’den rivayet etti; ondan Ebû Bekr Ahmed b. Muhammed el-Bustâmî rivayet etti; 268 yılında öldü. Ve onun vefatı: Ubeydullah b. Tâhir er-Rûkî Ebû’l-Berekât; ve Saîd b. Es‘ad b. Muhammed b. Ubeydullah; İbnü’s-Sem‘ânî ondan yazdı. Ve **الروق**: bir şeyden bedel; İbn Abbâd’dan. Ve **الروق**: cesedin kendisi. Ondan onların sözü: “Bize **بأرواقهم** attılar”; yani: nefisleriyle. Mecazdan: “iki **روق**lu bir musibet”; **الروق**un tesniyesi; o da boynuzdur; yani: büyük. Ali’nin -Allah ondan razı olsun- şiirinde:
  “Şu Kureyş beni öldürmeyi temenni ediyor;
  hayır, Rabbine andolsun, ne iyileştiler ne de zafere erdiler.
  Eğer helâk olursam, zimmetim onlara rehindir;
  izi silinmeyen iki **روق**luya.”
  “İki **ودق**luya” diye de rivayet edilir; musannif için bu beyitler **ودق**’ta gelecektir. Denildi ki: burada onunla şiddetli savaşı kastetti.

Ve denir ki: “Falanca, binek üzerine **بأرواقه** attı”: ona bindiğinde; ve “ondan **بأرواقه** attı”: ondan indiğinde; **المحيط** ve **اللسان**’da böyledir.

Ve “**ألقى عليه أرواقه**”: koştuğunda ve koşusu şiddetlendiğinde; Ebû Ubeyd bunu hikâye etti. Ondan Teebbete Şerran’ın sözü:
  “Ondan kurtuldum; Becîle’den kurtuluşum gibi;
  Cevv’un yanında bir gece **أرواقي**mi attığımda.”
  Yani: koşudan hiçbir şeyi bırakmadım, ancak koştum. Şemmer bunu inkâr etti ve dedi ki: onu bu manada bilmem; fakat onu, bir işte ciddiyet manasında bilirim; ve Teebbete Şerran’ın bu beytini okuttu. Bazen derler ki: “**ألقى أرواقه**”: bir yerde güven içinde ikamet ettiğinde; “**ألقى عصاه**” denildiği gibi; sanki zıddıdır; bunda nazar vardır. Ve “**ألقى عليك أرواقه**”: sana şiddetli bir sevgiyle sevmesi; ta ki sevgisinde tükenirsin. Keza: “**ألقى شراشره**”; yerinde zikredilmiştir. Bununla Ru’be’nin sözü tefsir edilmiştir:
  “Ve binekli olanlar **بالأرواق** ile atanlardır.”

Mecazdan: bulut, yere **أرواقها**sını attı; yani: yağmurunu ve sağanağını. Ve denildi ki: ikisine (yağmura ve sağanağa) ısrar etti ve yere yapıştı. Şair dedi ki:
  “Ve geceyi, üzerimize **بأرواق** ile (yağmur) sütunları halinde geçirdi.”
  Yahut “gök, **بأرواقها** ile attı”; yani: içindeki suyun tamamıyla. Bunu İbnü’l-Enbârî söyledi. Ve denildi ki: onun saf suları; “**راق الماء**”dan: saflaştığında. İbnü’l-Enbârî bunu uzak gördü; dedi ki: çünkü Araplar “**ماء روق**”, “**ماءان روقان**”, “**أمواه أرواق**” استعمال etmedi. Başkası dedi ki: “**بأرواقها**”: bulutla ağırlaşmış sularıdır. Ve denir ki: gök, **أرواقها**sını ve **عزاليها**sını saldı. Ve gecenin **أرواق**ı: karanlığının esnalarıdır. Şair dedi ki:
  “Kat kat bir dumanlı gece;
  ve kemerin esnaları gibi **أرواق**lı.”
  Bu mecazdır. Ve gözden **الأرواق**: onun yanlarıdır. Tırmâh dedi ki:
  “Gözlerin, batıya (bakan), eski bir tulum; saldı
  **أرواقها**sını, hasımlarının hilesinden.”
  Ve denir ki: “**أسبلت أرواقها**”: gözyaşları aktı; bu mecazdır. Ama A‘şâ’nın sözü:
  “Batılı (mızraklı) bir (ordu); ön tarafı redd ile atar;
  **الأرواق** karşılaştığında.”
  onda üç görüş vardır: denildi ki: gecenin **أرواق**ını kastetti; denildi ki: yürüyüşte birbirini iten cesetleri; denildi ki: onunla boynuzları kastetti.

Ve atın **روق**u: süvarinin, iki kulağı arasından uzattığı mızraktır. Ve o at **أروق**tur. Eğer süvarisi bunu yapmazsa o, **أجم**dir.

Ve **الرواق**, **ككتاب** ve **غراب** (vezninde); birincisi üzerine Cevherî ve başkaları iktisar etti: ortasında tek bir direk üzerine taşınan, çadır gibi bir ev; Leys’in söylediği. Yahut evin ön kısmında bir tavan; Cevherî bunu nakletti. Ve denildi ki: tavanın altında gerilen bir örtüdür. Ebû Zeyd dedi ki: evin **رواق**ı: önünün üstünden yere kadar olan perdesidir. Ve onun **كفاؤه**su: arkasının üstünden altına kadar olan perdesidir. Ve evin **ستر**i: **الرواق**tan daha küçüktür. Ve evin içinde, iç boşluğunda, **الحجلة** diye adlandırılan başka bir **ستر** daha vardır. Bazıları dedi ki: evin **رواق**ı: önü; **كفاؤه**su: arkası; **خالفتاه**: iki yanı. Çoğulu: **أروقة**. Çoklukta: **روق**; vav’ın dammesiyle. Sîbeveyh dedi ki: önündeki damme ve içindeki damme sebebiyle vav’ı dammelemek caiz olmadı. Ve **الرواق**: gözün kapağıdır; onun iki **رواق**ı vardır; İbn Abbâd’dan. Ve geceden **الرواق**: onun önü ve yanı; İbn Sîdeh nakletti. Ve şu beyit okunmuştur:
  “İsterler; gece, kuşu (uçuşu) yumuşamış;
  iki **رواقاه**ı salınmış; uykulu, gece sohbetçisi.”
  “**ملقى رواقاه**” diye de rivayet edilir. Ve koyun (dişi) **رواقا** diye adlandırılır; sağım için çağrılır; “**رواق رواق**” denir. İbn Abbâd dedi ki: ancak **الروقاء** olduğunda bununla adlandırılır. Ve **كشداد** gibi: Ukayl’den bir adamdır; o, **الرواق** b. Mâlik b. Yezîd b. Hufâce b. Ukayl’dir. Onun soyundan: Câbir b. Abdillah b. Câbir b. el-Hurr b. **الرواق**; tâbiînden sayılır. Ve **الراووق**: süzgeçtir; bazen **الباطية**ya da **راووق** adını verdiler. Leys dedi ki: **الراووق**: içeceğin, onunla durultulup saflaştırıldığı **ناجود**udur; ve içecek, sıkma olmaksızın ondan süzülür. Dedim ki: yerinde, **الناجود**un **الباطية** olduğu geçmişti. Abbâdî dedi ki:
  “Onu, horoz gözü gibi bir içki üzerine sundum;
  **الراووق** onun süzmesi; saf, sülâfesi.”
  İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **الراووق**: bizzat kadehtir. Şemmer dedi ki: İbnü’l-A‘râbî, yani bunda, bütün insanlara muhalefet etti.

Ve **المحكم**’de: gençliğin ve başkasının **ريق**i fetha ile; ve onun **ريقه**si, **ككيس**: yani onun evveli. Bu‘ays dedi ki:
  “Onun için gençliğin **ريق**ini övdük; derken karşı koydu;
  sabânın yanını, sırrı gizleyende, acemleştirdi.”
  Ve denir ki: gençliğinin **روق**unda yaptı; ve gençliğinin **ريق**inde; yani: onun evvelinde. Aslı **ريوق**tur; **فيعل** (vezninde); sonra idğam edildi; bazen hafifletilir; **هين** ve **هين** gibi.

İbn Abbâd dedi ki: denildi ki: **الريق**: sana yağmurdan az bir şey isabet etmesidir; bu, zıtlardandır; yani: “her şeyin **ريق**i: onun evvelidir” sözleriyle beraber.

Ve **غلمان روقة** (damme ile): güzellerdir; **رائق**in çoğulu; **كفاره** ve **فرهة**; ve **صاحب** ve **صحبة** gibi. Bu, “**راق الشيء**”dan: saflaştığında. Ferrâ dedi ki: **غلام روقة**; ve **جمل روقة**; ve **جارية روقة** da; keza **ناقة روقة**; ve keza **نوق روقة**. Dedi ki:
  “Onlara **ببكرات روقه** ile atar.”
  Bunu İbnü’l-A‘râbî okuttu; ancak o dedi ki: buradaki **روقة**, **رائق**in çoğuludur. İbn Sîdeh dedi ki: ama benim yanımda **الهاء**, cemaatin müennesliği içindir.

İbn Düreyd dedi ki: **الروقة**: az şey; Yemenî bir lügat. Ve **الروقة**: insanlardan pek güzel olan; yine ikisi ve hepsi ve müennesi (için de böyledir); ve bazen **روق** üzerine cem‘ olunur; ve bazen şiirde atlar ve develer onunla vasfedilmiştir; ve İbnü’l-A‘râbî onu mutlak kullandı da, şiiri başkasından ayırmadı. Ve **الروقة** (fetha ile): parlak güzellik. Ve **روق**: ة; Cürcân’da; es-Sağânî onu nakletti. Ve **الروق**, harekeli: üst ön dişlerin alt (ön dişlerden) uzun olması ve onların üzerine çıkmasıdır; o **أروق**tur, o (dişi) **روقاء**dır. Lebîd -Allah ondan razı olsun- oklar vasfederek dedi:
  **رقميات** عليها **نـاهـض**                      **تكلح الأروق** منهم **والأيل**

**ج**: **روق** (damme ile); ve İbn Düreyd inşâd etti:
  فداء خالتي لـبـنـي حـيي                      خصوصا يوم كس القوم **روق**

Ve yine: **قوم روق**; ve **رجل أروق**. Ve denildi ki: **روقا** **روقة**’nin cem‘idir; daha önce geçtiği gibi. Ve denildi ki: **رائق**’in cem‘idir; **بازِل** ve **بُزْل** gibi. Ondandır ki râciz’in sözü:
  من لبن الدهم **الروق**
  حتى شتا كالذعلوق

Ve **تروق** ( **تكون** gibi): bir tepenin adıdır.

Ve **أراقه** yani: suyu ve benzeri: onu döktü; ve **هراقه يهريقه** -bedel olarak-; ve yine: **أهراقه يهريقه** -ivaz olarak-: onu döktü. es-Sağânî dedi ki: Onu ikinci defa **ر ي ق**’te zikredeceğiz. İbn Sîde dedi ki: **أراق**’ın aslının **أروق** olduğuna hükmetmesi ancak iki şey içindir: birincisi, fiilin aynının vâv olması, aynı illetli olduğunda yâ olması hâlinden daha çoktur; ikincisi, su döküldüğünde cevheri ve saflığı ortaya çıkar; onu görenin görüşü onu beğenir, **يروقه**; bu, aynının ondan vâv olmasını kuvvetlendirir; şu da var ki el-Kisâî **راق الماء يريق**’i hikâye etmiştir: aktığı zaman; bu, aynının yâ olmasıyla kesin hüküm vericidir. İbn Berrî dedi ki: **أرقت الماء**; **راق الماء يريق ريقا**’dan nakledilmiştir: yer yüzü üzerinde gidip geldiği zaman; buna göre hakkı, **ر ي ق** faslında zikredilmesiydi, **ر و ق** değil. Ve **الترويق**: tasfiye; denilir: **روق الشراب**: onu **بالراووق** ile süzdüğü zaman. el-A‘şâ dedi:
  وشاو إذا شئنا كميش بمسعر                      وصهباء مزباد إذا ما **تروق**

İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **الترويق**: bir mal satıp ondan daha iyi ve daha güzelini satın almandır; denilir: **باع سلعته فروق**. Başkası dedi ki: ondan daha uzun ve daha faziletli. Sa‘leb dedi ki: o, eskiyi satıp yeniyi satın almandır. Mecazdan: **بيت مروق** ( **معظم** gibi), yani: onun **رواق**ı vardır; o, tavanın altında uzatılan bir örtüdür; ve onu **روقه**. İbn Berrî el-A‘şâ’dan inşâd etti:
  وقد أقطع الليل الطويل بفتية                      مساميح تسقى والخباء **مروق**

Ve **روق السكران**: elbisesine bevletti; bu tek başına Ebû Hanîfe’dendir; ve bu mecazdır. Ve **روق الفلان في سلعته**: onun fiyatında ona yükselttiği zaman, hâlbuki onu istemez; İbn Abbâd’dan. Ve denilir: o benim **مراوقي**’mdir; yani: onun **رواق**ı benim **رواقي**’min hizasındadır; yani: onun evinin **رواق**ı benim evimin **رواق**ının hizasındadır; **العباب**’da olduğu gibi. **الأساس**’ta: o benim komşum **مراوقي**’dir: iki **رواق** karşı karşıya olduğu zaman. Ve **ريوقان** (kesre ile): ة; Merv’den; ondan: Ebû Muhammed Abdullah b. Ukbe er-Riyûkânî; denilir ki: İshak b. Râhûye onların mevlâsıdır.

Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **حرب ذات روقين**; yani: şiddetli; ve bu mecazdır. Ve **رماه بأرواقه**: onu ağırlığıyla attığı zaman. Ve **أرواق الرجل**: onun uçları ve bedeni. Ve **ألقى علينا أرواقه**: bizi nefsiyle örttüğü zaman. Arapların nevâdirinde: **روق المطر والجيش والخيل**: onun önü. Ve **روق الرجل**: onun gençliği. Ve **ليل مروق**: **رواق**ı salıverilmiş; Zü’r-Rumme geceyi -ve denildi ki fecri- vasfederek dedi:
  وقد هتك الصبح الجلى كفاءة                      ولكنه جون السراة **مـروق**

Ve bazen derler: **روق الليل**: karanlığının **رواق**ını uzattığı zaman ve **أروقته**’ni attığı zaman. Ve **روقة المؤمنين** (damme ile): onların seçkinleri ve ileri gelenleri; **رائق**’in cem‘i. Ve Dukeyn gençlik için **الراووق**’u istiâre etti de dedi:
  أسقى براووق الشباب الخاضل

Ve **تروق الشراب**: sıkma olmaksızın saflaştı. Ve **رجل مريق**; ve **ماء مراق**. Ve **أراق ماء ظهره** ve **هراقه**; bedel üzere; ve **أهراقه** ivaz üzere; Sîbeveyh’in **أسطاع** hakkında gittiği gibi. Ve **الإراقة**: erkeğin suyu; o **الهراقة**dır, bedel üzere; ve **الإهراقة**, ivaz üzere. Ve ikisi **يتراوقان الماء**: onun dökülmesini birbirlerine devrederler. Ve **روق الليل**: karardı; ve yine: **أروق**. Ve **الرواق**, buluttan: ondan dolaşan şey; evin **رواق**ı gibi. Ve **سنة روقاء**, ve **سنوات روق**, ve onların içinde **عام أروق** fesat çıkardı; sanki o **ذئب أورق**tur. Ve **شراب رائق**: süzülmüş; ve **مسك رائق**: hâlis. Ve **روق السحاب**: onun akıntısı; dedi ki:
  مثل السحاب إذا تحدر **روق**ه                      ودنا أمر وكان مما يمنـع
