# رول — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%88%D9%84/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%88%D9%84/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رول](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%88%D9%84.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: رول

ر ل ( وايء )
ورل ، رول .
ورل : قال اللَّيث : الوَرَلُ : شيءٌ على خِلْقة الضَّبّ إلا أنّه أعظم منه ، يكون في الرِّمَال والصَّحَارَى . والجمع : الوِرْلاَن . والعدد : أَوْرَال .
قلت : الوَرَل ، سَبِط الخَلْق طَوِيل الذَّنَب ، كأنّ ذَنَبه ذَنَبُ حَيَّة . ورُبّ وَرَلٍ يُرْبي طُولُه على ذراعيْن .
وأمّا ذَنب الضَّب فهو ذو عُقَد ، وأَطْول ما يكون قَدْر شِبْر .
والعَرَبُ تَسْتَخْبث الوَرَل وتَسْتَقْذره فلا تأكله .
وأما الضبّ فإنهم يَحْرِصون على صَيْده وأَكله .
والضَّبّ أَحْرش الذَّنب خَشنه مُفَقّره ، ولونه إلى الصُّحّمة ، وهي غُبرة مُشْرَبة سواداً ، وإذا سَمِن اصْفر صَدْرُه ، ولا يأكل إلا الجنادب والدُّبّاء والعُشْب ، ولا يَأْكل الهَوامَّ .
وأما الوَرَل فإنه يأكل العَقارب والحيَّات والحَرابِي والخَنَافس ؛ ولحمه دِرْيَاقٌ ؛ والنِّساء يَتَسَمَّن بلَحْمه .
رول : أبو عُبيد ، عن الأصمعيّ : رَوَّلْتُ الخُبْرَ بالسَّمنِ والوَدَك تَرْويلاً ، إذَا دَلَكْتَه به .
قال : ورَوَّل الفَرَسُ ، إذا أَدْلَى لِيَبُولَ .
شَمِر : التَّرْويل : أن يَبُول بَوْلاً مُتَقَطِّعاً مُضطَرِباً .
قال : وقال ابن الأعرابيّ : المرَوِّل : الذي يَسترخي ذَكره ؛ وأَنْشد :
لما رأت بُعَيْلها زِئجِيلاَ
طَفَنْشَلاً لا يَمْنع الفَصِيلاَ
مُرَوِّلاً مِن دُونها تَرْويلاَ
قالتْ له مَقالةً تَرْسِيلاَ
لَيْتك كُنت حَيْضة تَمْصِيلاَ
وقال ابن الأعرابي : الرَّواويل : أسنان صِغارٌ تَنبُت في أصول الأسنان الكِبَار حتى يَسْقُطْن .
وقال الأصمعي : الرُّوَال والرَّوُول : لُعاب الدّوابِّ والصِّبيان ؛ وأنكر أن يكون زيادة في الأسنان .
وقال اللّيث : الرُّوَال : بُزاق الدابّة .
يُقال : هو يُرَوِّل في مِخلاَته .
قال : والرَّائل ، والرَّائلة : سِنٌّ تَنبت للدابّة
تَمنعه من الشَّراب والقَضم ؛ وأَنشد :
يَظَلّ يَكْسوها الرُّوَال الرَّائِلاَ
قلتُ : أراد ب ( الرُّوال الرَّائلّ ) : اللُّعاب القاطِر من فِيه .
هكذا قاله أبو عَمرو .
والرَّأْلُ : فَرخُ النَّعَام . والجمع : الرِّئال .
ثعلب ، عن ابن الأعرابي : قال : المُرَوِّل ، الرجُل الكَثِير الرُّوَال ، وهو اللُّعَاب .
والمِرول : الناعِمُ الإدَام .
والمِروَل : الفَرس الكثِير التّحَصُّن .

### Türkçe

ر ل ( **وايء** )
**ورل** , **رول** .
**ورل** : el-Leys dedi: **الوَرَلُ**: **الضَّبّ**’ın yaratılışı üzere bir şeydir; ancak ondan daha büyüktür; kumlarda ve çöllerde olur. Çoğulu: **الوِرْلاَن**. Sayı (tekil sayım şekli): **أَوْرَال**.
Dedim: **الوَرَل**; yaratılışı düz (pürüzsüz), kuyruğu uzun; sanki kuyruğu bir yılan kuyruğudur. Nice **وَرَل** vardır ki, uzunluğu iki zira‘ın üzerine çıkar.
أما **ذَنب الضَّب** ise düğümlüdür; en uzun olduğu hâl bir karış miktarıdır.
Araplar **الوَرَل**’i iğrenç sayar ve onu tiksindirici görür; bu yüzden onu yemez.
أما **الضبّ** ise, onu avlamaya ve yemeye hırs gösterirler.
**الضَّبّ**’ın kuyruğu daha pürtüklü; kabası, boğum boğumdur; rengi **الصُّحّمة**’ye doğrudur; o, siyahlıkla karışık bir tozdur. Semirdiğinde göğsü sararır. Çekirgelerden, kabaktan ve ottan başka bir şey yemez; haşereleri yemez.
أما **الوَرَل** ise akrepleri, yılanları, kertenkeleleri ve böcekleri yer; eti panzehirdir; kadınlar onun etiyle semirirler.
**رول** : Ebû Ubeyd, el-Asma‘î’den: **رَوَّلْتُ** haberi içyağı ve yağ ile **تَرْويلاً**; yani onu onunla ovduğumda.
Dedi: At **رَوَّل** etti; yani işemek için sarktığında.
Şemir: **التَّرْويل**: kesik kesik, çalkantılı bir işeme ile işemesidir.
Dedi: İbnü’l-A‘râbî dedi: **المرَوِّل**: zeker’i gevşeyen kimsedir; ve inşad etti:
لما رأت بُعَيْلها زِئجِيلاَ
طَفَنْشَلاً لا يَمْنع الفَصِيلاَ
مُرَوِّلاً مِن دُونها تَرْويلاَ
قالتْ له مَقالةً تَرْسِيلاَ
لَيْتك كُنت حَيْضة تَمْصِيلاَ
İbnü’l-A‘râbî dedi: **الرَّواويل**: büyük dişlerin köklerinde biten küçük dişlerdir; ta ki düşsünler.
El-Asma‘î dedi: **الرُّوَال** ve **الرَّوُول**: binek hayvanlarının ve çocukların salyasıdır; dişlerde bir artma olmasını inkâr etti.
El-Leys dedi: **الرُّوَال**: binek hayvanının tükürüğüdür.
Denir: O, torbasında **يُرَوِّل** eder.
Dedi: **الرَّائل** ve **الرَّائلة**: binek hayvanına biten bir diştir; onu içmeden ve ısırmadan alıkoyar; ve inşad etti:
يَظَلّ يَكْسوها الرُّوَال الرَّائِلاَ
Dedim: (**الرُّوال الرَّائلّ**) ile kastetti: ağzından damlayan salyadır.
Ebû Amr onu böyle dedi.
**والرَّأْلُ**: devekuşu yavrusudur. Çoğulu: **الرِّئال**.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: dedi: **المُرَوِّل**: **الرُّوَال**’ı çok olan adamdır; o da salyadır.
**والمِرول**: yumuşak katıktır.
**والمِروَل**: çok korunma gösteren attır.
