# روي — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%88%D9%8A/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%88%D9%8A/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [روي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%88%D9%8A.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: روي

ر و ي
هو ريان وهي ريا وهم رواء وقد روي من الماء رياً وارتوى وتروى وأروى إبلـه وروّاهـا‏.‏
وماء رواء وروي‏:‏ للوارد فيه ري‏.‏
وعنده راوية من ماء وله راوية يستقى عليه وهـو بعيـر السقاء والجمع الروايا‏.‏
وفي مثل ‏"‏ أروى من الثقافة فمالي إلى الماء فاقه ‏"‏ وهي الضفدع‏.‏
وارتويت على أهلي ورويت لهم ورويتهم‏:‏ استقيت لهم‏.‏
وارو لنا يـا فلـان‏.‏
وشـد الحمـل بالـرواء وهـو الحبـل الـذي تشـد بـه الأحمـال‏.‏
ورويت بعيري وأرويته‏:‏ شددت عليه حمله‏.‏
ورويت وشـد فوق بعضهم بالأروية وقال‏:‏ أقبلتها الخل من شوران مصعدة إني لأروي عليها وهي تنطلق وراويت صاحبي‏:‏ شددت معه الرواء‏.‏
والقصيدتان على روي واحد‏.‏
ومن المجاز‏:‏ وجه ريان‏:‏ كثير اللحم وظمآن‏:‏ معروق‏.‏
وهو ريان من العلم وهم رواء منه‏.‏
وشرب شرباً روياً‏.‏
وسحاب روي‏:‏ عظيم القطر‏.‏
وكأس روية‏.‏
وارتوى الحبل‏:‏ كثرت قواه وغلظت مع شـدة الفتـل‏.‏
وارتـوت مفاصلـه‏:‏ غلظـت واستـوت‏.‏
ومـازال يعلفـه حتـى ارتـوى واستوى‏.‏
وله رياً طيبة وهي الريح البالغة التي رويت من الطيب صفة غالبة‏.‏
قال المتلمس‏:‏ فلو أن محموماً بخيبر مدنفاً تنشق ريّاها لأقلع صالبه وشبعت من هذا الأمر ورويت‏.‏
ورويت من النوم إذا مللته وكرهته‏.‏
وأرويت رأسي دهناً وروّيته‏.‏
وإن فلاناً لراوية الديات‏:‏ حاملها وينو فلان روايا الحمالات‏.‏
قال الكميت‏:‏ وكنـا قديمـاً روايـا المئين بنا يثق الجار المبسل وقال أبو شأس‏:‏ ولنا روايا يحملون لنا أثقالنـا إذ يكـره الحمل ومنه قولهم‏:‏ هو راوية للحديث وروى الحديث‏:‏ حمله من قولهم البعير يروي المـاء أي يحملـه وحديث مروي وهم رواة الأحاديـث وراووهـا‏:‏ حاملوهـا كمـا يقـال‏:‏ رواة المـاء‏.‏
وروت القطـاة فراخها‏:‏ صارت راوية لها‏.‏
قال ابن أحمر‏:‏ تروى لقًى ألقي في صفصـف تصهره الشمس فما ينصهر وروى عليه الكذب‏:‏ كذب عليه وفلان لا يثروى عليه كذب‏.‏
ورويته الحديث‏:‏ حملته على روايته‏.‏
وتقول‏:‏ التعلم عطشان ما يرويه إلا من يرويه‏.‏

### Türkçe

ر و ي
O, **ريان**’dır; o (dişil) **ريا**’dır; onlar **رواء**’dır. Ve sudan **ريّاً** olarak **روي** oldu; ve **ارتوى** etti; ve **تروى** etti. Ve develerini **أروى** etti ve onları **روّاهـا** etti.
Ve **ماء رواء** ve **روي**: ona gelen için onda **ريّ** vardır.
Ve onun yanında sudan bir **راوية** vardır; ve onun üzerinde su çekilen bir **راوية** vardır; ve o, su kırbası devesidir; çoğulu **الروايا**’dır.
Ve şu meselde: " **أروى من الثقافة فمالي إلى الماء فاقه** " ve o, **الضفدع**’dır.
Ve ailemin üzerine **ارتويت** ettim; ve onlar için **رويت** ettim; ve onları **رويتهم** ettim: onlar için su çektim.
Ve bize **ارو** et, ey falan.
Ve yük, **الرواء** ile bağlandı; ve o, yüklerin onunla bağlandığı iptir.
Ve devemi **رويت** ettim ve onu **أرويته** ettim: onun üzerine yükünü bağladım.
Ve **رويت** ettim; ve onların bazısının üstüne **بالأروية** ile bağladı; ve dedi: **أقبلتها الخل من شوران مصعدة إني لأروي عليها وهي تنطلق** ve arkadaşımı **راويت** ettim: onunla birlikte **الرواء**’ı bağladım.
Ve iki kaside, tek bir **روي** üzerinedir.
Ve mecazdan: **وجه ريان**: eti çok; ve **ظمآن**: damarlı.
Ve o, ilimden **ريان**’dır; ve onlar ondan **رواء**’dır.
Ve **شرباً روياً** bir içiş içti.
Ve **سحاب روي**: damlası büyük.
Ve **كأس روية**.
Ve ip **ارتوى** etti: kuvvetleri çoğaldı ve bükümün şiddetiyle kalınlaştı.
Ve eklemleri **ارتـوت** etti: kalınlaştı ve düzleşti.
Ve onu yemletmeye devam etti, ta ki **ارتـوى** etti ve **استوى** etti.
Ve onun için hoş bir **رياً** vardır; ve o, güzel kokudan **رويت** olduğum (doyduğum) “baskın sıfat” olan, erişen rüzgârdır.
**قال المتلمس:**
**فلو أن محموماً بخيبر مدنفاً تنشق ريّاها لأقلع صالبه**
Ve bu işten doydu(m) ve **رويت** ettim.
Ve uykudan **رويت** ettim; onu bıktığımda ve ondan hoşlanmadığımda.
Ve başımı yağ ile **أرويت** ettim ve onu **روّيته** ettim.
Ve şüphesiz falan, diyetlerin **راوية**’sidir: onların taşıyıcısıdır; ve falan, yük taşıma işlerinin **روايا**’sını (taşıyıcılarını) niyet eder.
**قال الكميت:**
**وكنـا قديمـاً روايـا المئين بنا يثق الجار المبسل**
Ve **قال أبو شأس:**
**ولنا روايا يحملون لنا أثقالنـا إذ يكـره الحمل**
Ve ondan (şu) sözleridir: o, hadis için bir **راوية**’dir; ve hadisi **روى** etti: onu taşıdı; onların sözünden: deve suyu **يروي** eder, yani onu taşır. Ve **حديث مروي**; ve onlar hadislerin **رواة**’sidir; ve onları **راووهـا** ettiler: onları taşıyanlardır; nasıl ki denir: suyun **رواة**’si.
Ve **القطـاة** yavrularını **روت** etti: ona bir **راوية** oldu.
**قال ابن أحمر:**
**تروى لقًى ألقي في صفصـف تصهره الشمس فما ينصهر**
Ve onun üzerine yalanı **روى** etti: onun üzerine yalan söyledi; ve falanın üzerine yalan **يثروى** edilmez.
Ve ona hadisi **رويته** ettim: onu, onun rivayet etmesi üzerine taşıttım.
Ve dersin ki: öğrenme susamıştır; onu, ancak onu **يرويه** eden (doyuran) **من يرويه** eder.
