# ريب — Müfredât

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%8A%D8%A8/sozluk/mufredat
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%8A%D8%A8/entries/mufredat

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ريب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%8A%D8%A8.md)
- Müfredât: Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

## Madde başı: ريب

- يقال رابني كذا، وأرابني، فالريب: أن تتوهم بالشيء أمرا ما، فينكشف عما تتوهمه، قال تعالى: ﴿يا أيها الناس إن كنتم في ريب من البعث﴾ [الحج/5]، ﴿وإن كنتم في ريب مما نزلنا على عبدنا﴾ [البقرة/23]، تنبيها أن لا ريب فيه، وقوله: ﴿ريب المنون﴾ [الطور/30]، سماه ريبا لا أنه مشكك في كونه، بل من حيث تشكك في وقت حصوله، فالإنسان أبدا في ريب المنون من جهة وقته، لا من جهة كونه، وعلى هذا قال الشاعر:
*الناس قد علموا أن لا بقاء لهم**لو أنهم عملوا مقدار ما علموا*
(البيت في البصائر 3/114 دون نسبة؛ وهو لديك الجن في محاضرات الأدباء 4/491؛ وعمدة الحفاظ: ريب)
ومثله:
*أمن المنون وريبها تتوجع؟ *
(شطر بيت، وعجزه:
*والدهر ليس بمعتب من يجزع*
وهو مطلع قصيدة أبي ذؤيب الهذلي العينية. وهو في المفضليات ص 421؛ والأغاني 6/58)
وقال تعالى: ﴿لفي شك منه مريب﴾ [هود/110]، ﴿معتد مريب﴾ [ق/25]، والارتياب يجري مجرى الإرابة، قال: ﴿أم ارتابوا أم يخافون﴾ [النور/50]، ﴿وتربصتم وارتبتم﴾ [الحديد/14]، ونفى من المؤمنين الارتياب فقال: ﴿ولا يرتاب الذين أوتوا الكتاب والمؤمنون﴾ [المدثر/31]، وقال: ﴿ثم لم يرتابوا﴾ [الحجرات/15]، وقيل: (دع ما يريبك إلى ما لا يريبك) (الحديث عن أبي الجوزاء قال: قلت للحسن بن علي: ما حفظت من رسول الله صلى الله عليه وسلم؟ قال: حفظت منه: (دع ما يريبك إلى ما لا يريبك). أخرجه الترمذي في صفة القيامة رقم (2520) وقال: حسن صحيح؛ وأخرجه الحاكم 2/13 وصحح ووافقه الذهبي؛ وابن حبان (512) وصححه؛ والنسائي 8/327) ؛ وانظر: شرح السنة 8/17) وريب الدهر صروفه، وإنما قيل ريب لما يتوهم فيه من المكر، والريبة اسم من الريب قال: ﴿بنوا ريبة في قلوبهم﴾ [التوبة/110]، أي: تدل على دغل وقلة يقين.

### Türkçe

- Denilir: **رابني** şu, ve **أرابني**; böylece **الريب**: bir şey hakkında bir iş(ten) bir şeyi vehmetmendir; sonra, vehmettiğin şeyden açığa çıkar. Yüce Allah dedi ki: ﴿Ey insanlar, eğer diriltilmeden yana bir **ريب** içinde iseniz﴾ [الحج/5]، ﴿Ve eğer kulumuza indirdiğimiz şeyden yana bir **ريب** içinde iseniz﴾ [البقرة/23]؛ onda **ريب** olmadığına dikkat çekmek için. Ve O’nun sözü: ﴿**ريب** **المنون**﴾ [الطور/30]؛ onu **ريبا** diye adlandırdı; onun (var) oluşunda şüphe ettirici olduğu için değil, bilakis onun meydana geliş vaktinde şüphe ettirdiği cihetten. Böylece insan, vaktinin cihetinden daima **ريب** **المنون** içindedir; onun (var) oluşunun cihetinden değil. Ve bunun üzerine şair dedi ki:
*İnsanlar, kendileri için kalıcılık olmadığını bilmişlerdir**eğer bildikleri miktarca amel etselerdi*

Ve onun benzeri:
*Ölümden ve onun **ريب**’inden mi sızlanırsın? *

Ve Yüce Allah dedi ki: ﴿Ondan yana şüphe içinde, **مريب**﴾ [هود/110]، ﴿haddi aşan, **مريب**﴾ [ق/25]؛ ve **الارتياب**, **الإرابة**’nin yürüdüğü yol üzere yürür. Dedi ki: ﴿Yoksa **ارتابوا** mu, yoksa korkuyorlar mı﴾ [النور/50]، ﴿Ve beklediniz ve **ارتبتم**﴾ [الحديد/14]؛ ve müminlerden **الارتياب**’ı nefyetti, şöyle dedi: ﴿Ve kendilerine kitap verilenler ve müminler **يرتاب** etmezler﴾ [المدثر/31]؛ ve dedi: ﴿Sonra **يرتابوا** etmediler﴾ [الحجرات/15]؛ ve denildi: (**دع ما يريبك إلى ما لا يريبك**)؛ ve **ريب** **الدهر** onun dönüşleridir; ancak onda hileden bir şey vehmedildiği için **ريب** denildi. Ve **الريبة**, **الريب**’den bir isimdir. Dedi ki: ﴿Kalplerinde bir **ريبة** bina ettiler﴾ [التوبة/110]؛ yani: bir bozukluğa ve yakînin azlığına delalet eder.
