# ريد — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%8A%D8%AF/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%8A%D8%AF/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ريد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%8A%D8%AF.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ريد

الريد: الحرف الناتئ من الجبل، ج: ريود. وقال ابن سيده: الريد:الحيد في الجبل كالحائط، وهو الحرف الناتئ منه، قال أبو ذؤيب، يصف عقابا:
  فمرت على ريد وأعنت ببعضهـا                      فخرت على الرجلين أخيب خائب والجمع أرياد، قال صخر الغي:
  بنا إذا اطردت شهرا أزمتها                      ووازنت من ذرا فود بأرياد والجمع الكثير: ريود.
 وريح ريدة ورادة وريدانة: لينة الهبوب، مثل رود، وأنشد:
  هاجت به ريدانة معصفر وأنشد الليث:
  إذا ريدة من حيثما نفحت له                      أتاها برياها خليل يواصله وأنشد الجوهري لهميان بن قحافة:
  جرت عليا كل ريح ريده
  هوجاء سفواء نؤوج العوده وريدة: د، باليمن ذو كروم وعيون، بينها وبين صنعاء يوم، ومنه البرد الريدية. وريدة: ة، بالصعيد بالأشمونين. وريدة: قريتان بحضرموت اليمن، ويقال لهما: الريدان وهما بالقرب من ظفار. وريدة: ة بقنسرين، وضبطه الحافظ في التبصير بزاي وموحدة مفتوحتين، هكذا هو في التكملة أيضا. وقد صحفه المصنف. وريدان: حصن بها، أي بقنسرين، وهو بالفتح، كما يؤخذ من إطلاقه.
 ومما يستدرك عليه: الريد: الترب، قال كثير:
  وقد درعوهأ وهي ذات مؤصد                      مجوب ولما يلبس الدرع ريدها فلم يهمز. والريد أيضا: الأمر الذي تريده وتزاوله. والريدة اسم يوضع موضع الارتياد والإرادة. وريدان، كسحبان: أطم من آطام المدينة لآل حارثة بن سهل، من الأوس. وقصر عظيم بظفار من اليمن، يجري مجرى غمدان، وأشباهه. وريوند: من قرى نيسابور، منها أبو سعيد سهل بن أحمد بن سهل النيسابوري، مات سنة 350.
 ومن الأمثال تهويد على ريود يضرب لم شرع في أمر وخيم العاقبة. وعبد الخالق بن صالح المكي، يعرف بابن ريدان، كسحبان، سمع السفلي ومات سنة 614.

  وعبد العزيز بن ريدان النحوي الفاسي، من شيوخ أبي عبد الله بن النعمان، قيده منصور بن سليم. والريدانية موضع خارج مصر.

### Türkçe

**الريد**: dağdan çıkıntı yapan kenar; çoğulu: **ريود**. İbn Sîde dedi ki: **الريد**: dağdaki **الحيد** (duvar gibi); o, ondan çıkıntı yapan kenardır. Ebû Züeyb dedi ki, bir kartalı vasfederken:
  “Bir **ريد** üzerinden geçti ve onun bir kısmıyla (kanatlarını) çırptı,                      iki ayak üzerine düştü; en hayırsız, hüsrana uğramış.”
Çoğulu **أرياد**’dır. Sahr el-Gayy dedi ki:
  “Bizimle, eğer onun yularını bir ay sürüklerse, onu sıkar;                      ve **ذرا فود**’dan **أرياد** ile dengeler.”
Çokluk çoğulu: **ريود**.

Ve **ريح ريدة** ve **رادة** ve **ريدانة**: esişi yumuşak; **رود** gibi. Şu şiir okundu:
  “Onu, safranlı bir **ريدانة** coşturdu.”
Leys’in şu beyti okundu:
  “Ne zaman ki ona, nereden eserse essin bir **ريدة** (rüzgâr) üflese,                      dost, onun kokusuyla ona gelir; onunla ünsiyet eder.”
Cevherî’nin, Humeyyân b. Kuhâfe’ye ait olarak şu beyti okundu:
  “Üzerime her **ريح ريده** esti;
  azgın, sert; dönüşü çokça sallayan.”

Ve **ريدة**: **د**; Yemen’de bağları ve pınarları olan (bir yer); onunla San‘â arasında bir gün (mesafe) vardır; ondan **البرد الريدية** (el-**ريدية** soğuğu) (denir). Ve **ريدة**: **ة**; Saîd’de (Yukarı Mısır’da) el-Eşmûnîn’de. Ve **ريدة**: Yemen Hadramut’unda iki köy; onlara **الريدان** denir ve onlar Zafâr’ın yakınındadır. Ve **ريدة**: **ة**; Kınnesrîn’de; Hâfız, et-Tebsîr’de onu, **الزاي** ve açık **موحدة** ile ضبط etti; Tekmile’de de böyledir. Musannif onu tashîf etmiştir. Ve **ريدان**: orada, yani Kınnesrîn’de bir hisar; o fetha iledir; onun mutlak bırakılmasından alındığı üzere.

Ve ondan istidrâk olunanlardandır: **الريد**: toprak. Kesîr dedi ki:
  “Onu, kapalı (bir zırh) olduğu hâlde zırhla giydirdiler;                      yarılmış; zırhı henüz giymemişken onun **ريدها**’sı (toprağı) (vardı).”
Hemze yapmadı. Ve **الريد** ayrıca: istediğin ve meşgul olduğun iş. Ve **الريدة**, **الارتياد** ve **الإرادة** yerine konulan bir isimdir. Ve **ريدان**, **سحبان** gibi: Medine’nin **آطام**’ından (kalelerinden) bir **أطم**; Evs’ten Hârise b. Sehl âline aittir. Ve Yemen’in Zafâr’ında büyük bir kasır; **غمدان** ve benzerleri yürüyüşünce yürür. Ve **ريوند**: Nîsâbûr köylerindendir; ondan Ebû Saîd Sehl b. Ahmed b. Sehl en-Nîsâbûrî (vardır); 350 yılında öldü.

Ve mesellerdendir: “**تهويد** على **ريود**”; akıbeti kötü bir işe girişen kimse hakkında darb-ı mesel olur. Ve Abdülhâlik b. Sâlih el-Mekkî, **ابن ريدان** diye bilinir; **سحبان** gibi; es-Suflî’den semâ etti ve 614 yılında öldü.

Ve Abdülazîz b. **ريدان** en-nahvî el-Fâsî; Ebû Abdillâh b. en-Nu‘mân’ın şeyhlerindendir; onu Mansûr b. Selîm kaydetti. Ve **الريدانية**: Mısır’ın dışında bir mevki.
