# ريش — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%8A%D8%B4/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%8A%D8%B4/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ريش](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%8A%D8%B4.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: ريش

ر ي ش
سهم مريش ومريش‏.‏
وقد راشه يريشه وريشت السهم ثلاث ريشات‏.‏
ومن المجاز‏:‏ رشت فلاناً‏:‏ قويت جناحه بالإحسان إليه فارتاش وتريش‏.‏
قال‏:‏ فرشني بخير طال ما قد بريتني فخير الموالي من يريش ولا يبري وقال‏:‏ إذا كنت مختار الرجال لنفعهم فرش واصطنع عند الذين بهم ترمي كم قد أحل بدار الفقر بعد غنى قوماً وكم راش قوماً بعد إقتار يريش قوماً ويبـري آخريـن بهـم لله من رائش عمرو ومـن بـار وقال القطامي‏:‏ وراشت الريح بالبهمى أشاعره فـآض كالمسـد المفتـول إحناقاً أي غرزت فيها السفا‏.‏
وقال ذو الرمة‏:‏ ألا هل ترى أظعـان مـيّ كأنهـا ذرى أثأب راش الغصون شكيرها وقال أيضاً‏:‏ أفانين مكتـوب لهـا دون حقهـا إذا حملها راش الحجاجين بالثكل أي مكتوب لها الثكل دون تمام الحمل وجعل الله اللباس ريشاً‏:‏ زينة وحمالاً ‏"‏ قد أنزلنا عليكم لباساً يواري سوآتكم وريشاً ‏"‏ مستعار من الريش الذي هو كسوة وزينة للطائر‏.‏
قال جرير‏:‏ فريشـي منكـم وهـواي معكم وإن كانت زيارتكـم لمامـا ‏"‏ ولعـن اللـه الراشـي والمرتشـي والرائـش ‏"‏ وهو المتوسط الذي يريش هذا من مال هذا‏.‏
وفلان له رياش‏:‏ لباس وحسن حال وشارة‏.‏
واشترى عليّ كرم الله تعالى وجهه قميصاً بثلاثة دراهم فقال‏:‏ الحمد لله الذي هذا من رياشه‏.‏
وأجاز النعمان النابغـة بمائـة مـن عصافيـره بريشهـا‏:‏ برحالها‏.‏
وقيل كانت الملوك يجعلون في أسنمتها ريشاً ليعلم أنها حباء ملـك‏.‏
وبـرد مريـش كقولهم‏:‏ مسهم‏.‏
قال الأعشى‏:‏ يركـض كـل عشية عصـب المريـش والمراجل ويقـال للناقـة‏:‏ إنهـا لمريشـة اللحـم مرهفة السنام‏:‏ يراد خفة اللحم وقلته من الهزال من قولهم‏:‏ أخف من ريشة وهو من المجاز اللطيف المسك‏.‏
وقالوا‏:‏ راشه السقم‏:‏ أضعفه‏.‏
ورمح راش‏:‏ خوار وهو فعل أو فاعل كشاك‏.‏

### Türkçe

ر ي ش
**سهم مريش** ve **مريش**.
Ve onu **راشه يريشه**; ve oku üç tüy ile **وريشت السهم ثلاث ريشات**.
Ve mecazdan: **رشت فلاناً**: ona ihsanda bulunmakla kanadını kuvvetlendirdim; böylece **فارتاش** ve **تريش**.
Dedi: “Beni hayır ile tüyledin; ne zamandır beni yontup duruyordun; efendilerin hayırlısı, tüyleyen ve yontmayan kimsedir.” Ve dedi: “Eğer erkekleri faydaları için seçiyorsan, tüyle ve (iyilik) yap; kendileriyle attığın kimseler yanında. Nice kere yoksulluk yurduna, zenginlikten sonra, kavimler indirdi; ve nice kere darlık sonrası kavimleri tüyledi; bir kavmi tüyler ve başkalarını yontar; onlarla. Allah için, Amr’ı tüyleyen ve yontan kimdendir?” Ve **القطامي** dedi: “Ve rüzgâr, **البهمى** ile onun kıllarını tüyledi; böylece bükülmüş ip gibi oldu, boğazlanma bakımından; yani ona **السفا**yı sapladı.”
Ve **ذو الرمة** dedi: “Dikkat et, **ميّ**’in göçenlerini görür müsün; sanki onlar, dallarını **شكيرها** tüylemiş **أثأب** tepeleridir.” Ve yine dedi: “Hakkının altında, ona yazılmış çeşit çeşit (şeyler); onu, hacıların tüyleyeni, **الثكل** ile taşıdığı zaman.” Yani ona, حملın tamamı yerine **الثكل** yazılmıştır. Ve Allah elbiseyi **ريشاً** kıldı: süs ve yüklenilecek şey: “Size, avret yerlerinizi örten bir elbise ve **ريشاً** indirdik.” Kuş için örtü ve süs olan tüyden ödünç alınmıştır.
**جرير** dedi: “Benim tüyüm sizdendir ve hevesim sizinle beraberdir; her ne kadar ziyaretiniz seyrek olsa da.” “Allah, **الراشي**yi, **المرتشـي**yi ve **الرائـش**i lânetledi.” O, şu kimsenin malından, bunu tüyleyen aracı kimsedir.
Ve falanın **رياش**ı vardır: elbise ve güzel hâl ve nişan.
Ve Ali—Allah Teâlâ yüzünü keremli kılsın—üç dirheme bir gömlek satın aldı; sonra dedi: “Hamd, beni bunun **رياش**ından kılan Allah’adır.”
Ve **النعمان** **النابغة**’yi, tüyüyle birlikte yüz tane **عصافيره** ile ödüllendirdi: eyerleriyle.
Ve denildi: Krallar, onun hörgüçlerinde tüy yaparlardı ki onun bir kral bağışı olduğu bilinsin.
Ve **برد مريش**; onların “**مسهم**” demeleri gibi.
**الأعشى** dedi: “Her akşam, **عصب المريش** ve kazanlar(la) koşturur.” Ve dişi deve için denir: “O, et bakımından **لمريشة**dir, hörgücü ince”: kastedilen, zayıflıktan etin hafifliği ve azlığıdır; onların “tüyden daha hafif” sözünden; ve bu, latif mecazdandır.
Ve dediler: **راشه السقم**: onu zayıflattı.
Ve **رمح راش**: gevşekliktir; ve o, fiil yahut faildir; **شاك** gibi.
