# ريط — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%8A%D8%B7/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D9%8A%D8%B7/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ريط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%8A%D8%B7.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ريط

الريطة: كل ملاءة غير ذات لفقين، أي لم يضم بعضه ببعض بخيط أو نحوه، كلها نسج واحد، وقطعة واحدة، أو كل ثوب لين رقيق ريطة، نقله ابن السكيت عن بعض الأعراب، كالرائطة، ومنه حديث ابن عمر  أنه أتي برائطة يتمندل بها بعد الطعام فطرحها  قال سفيان: يعني بمنديل. قال: وأصحاب العربية يقولون: ريطة، ج: ريط، ورياط، قال سلمي بن ربيعة:
  والبيض يرفلن كـالـدمـى                      في الريط والمذهب المصون وقال لبيد، رضي الله عنه
  يروي قوامح مثل الصبح صادقة                      أشباه جن عليها الريط والأزر وقال آخر:
  لا مهل حتى تلحقي بعنس
  أهل الرياط البيض والقلنس وقال المتنخل:
  فحور قد لهوت بـهـن عـين                      نواعم في المروط وفي الرياط وقال الأزهري: لا تكون الريطة إلا بيضاء. وريطة، بلا لام: ع، بأرض شنوءة، قال عبد الله بن سليمة الغامدي: لمن الديار بتولع فيبوس فبياض ريطة غير أنيس

  وريطة بنت منبه بن الحجاج السهمية، والدة عبد الله ابن عمرو بن العاص. وريطة بنت الحارث التيمية: هاجرت مع زوجها الحارث ابن خالد التيمي إلى الحبشة، ولها أولاد، صحابيتان. ورائطة بنت سفيان بن الحارث الخزاعية، ويقال فيها: ريطة، وهي زوجة قدامة بن مظعون، روت عنها بنتها عائشة. ورائطة بنت عبد الله امرأة عبد الله بن مسعود، ويقال فيها ربطة بالموحدة. ورائطة ابنة الحارث التي هاجرت مع زوجها، وهي ريطة التي تقدمت أو هي بالباء بالموحدة، هكذا قاله المصنف،والصحيح أن الذي قيل فيه بالموحدة هي رائطة بنت عبد الله، وأما هذه فقيل فيها: ريطة بغير ألف. ورائطة بنت حيان الهوازنية، وهبها النبي صلى الله عليه وسلم لعلي: صحابيات. وقول ابن دريد: رائطة في أسماء النساء خطأ، كذا في الجمهرة، ونقله الأزهري في التهذيب وهو خطأ، لأنه أجمع نقلة السير ومن له معرفة بأسامي الرواة في ذكر من تقدم من الصحابيات بالألف، وقد تحامل شيخنا لابن دريد فقال: وتخطئته لابن دريد محض، فإن المذكور في الاستيعاب والإصابة وغيرهما من المصنفات الموضوعة في أسماء الصحابة، رضي الله عنهم، أن كلا من المذكورات تسمى ريطة بغير ألف، ولم يعرف اسم رائطة بالألف، ولا سيما والاستقراء في الأسماء شأنه، ليس لأحد ما لأئمة اللغة من معرفة الأشباه والنظائر، وغرائب الأسماء ونوادر الألقاب، وغير ذلك. فاعرفه. قلت: وكأن المصنف قلد الصاغاني فيما قاله، وإلا فإن كلا من المذكورات اختلف فيها بين أنها بغير ألف وبين أنها بالموحدة، إلا الأخير فإنها رائطة مع تكرار في رائطة بنت الحارث فإنه ذكرها مرتين، وهما واحد. وإنكار أصحاب العربية لرائطة في غير أعلام النساء فقد نقل عن سفيان أيضا. ومما يستدرك عليه: ريطات: اسم موضع، قال النابغة الجعدي:
  تحل بأطراف الوجاف ودارها                      حويل فريطات فزعم أخرب وراط الوحش بالشجرة يريط، أي لاذ، وقد ذكره المصنف عن أبي زيد. وقد ذكره المصنف استطرادا في ر و ط وأغفله هنا. ومريوط: كورة من كور الإسكندرية، أهلها أطول الناس أعمارا. هذا محل ذكره، وكذلك في التكملة. وقد وهم المصنف حيث ذكره في ر ب ط تقليدا للعباب. ومنها عبد النصير بن علي بن يحيى أبو محمد المريوطي، أحد شيوخ القراء بالإسكندرية، توفي بها بعد الثمانين وستمائة. ورياط ككتاب: من الأعلام، وقال:
  صب على آل أبي رياط
  ذؤالة كالأقداح المراط ومن المجاز: خرج مشتملا بريطة الظلماء، وهو يجر رياط الحمد. والرياط: شبه السراب بالفلاة، وبه فسر السكري قول المتنخل:
  كأن على صحاصحه رياطا                      منشرة نزعن من الخـياط وحريب بن ريطة له شعر يدل على إسلامه، وقد عد من الصحابة.

### Türkçe

**الريطة**: iki katlı olmayan her **ملاءة**; yani onun bir kısmı diğer bir kısmına iplikle veya benzeriyle eklenmemiştir; hepsi tek bir dokumadır ve tek bir parçadır; yahut her yumuşak ince elbise **ريطة**’dır. Bunu İbnü’s-Sikkît bazı bedevîlerden nakletmiştir; **الرائطة** gibi. Ondan, İbn Ömer hadisi: ona yemekten sonra onunla silineceği bir **رائطة** getirildi de onu attı. Süfyân dedi: yani **منديل** ile. Dedi: ve Arapça ehli der ki: **ريطة**; çoğulu: **ريط** ve **رياط**. Sülmî b. Rabîʿa dedi:
  Ve beyazlar, bebekler gibi salınarak yürürler
  **الريط** içinde ve korunmuş yaldızlıda.

Lebîd, Allah ondan razı olsun, dedi:
  Sabah gibi doğru, **قوامح**’lar sular,
  Üzerlerine **الريط** ve **الأزر** geçirilmiş cinler benzerleri.

Bir başkası dedi:
  Mühlet yok; ta ki **بعنس**’a yetişesin,
  Beyaz **الرياط** ve **القلنس** ehline.

El-Mütenahhil dedi:
  Nice **حور**; onlarla göz oyalanmıştır,
  **المروط** içinde ve **الرياط** içinde yumuşaklar.

El-Ezherî dedi: **الريطة** ancak beyaz olur. Ve **ريطة**, lamsız: bir yer adıdır; Şenûe toprağında. Abdullah b. Süleyme el-Gâmidî dedi:
Kimin yurtlarıdır; **بتولع**’da, **فيبوس**’ta?
Bir **ريطة** beyazlığı; fakat ünsiyet yok.

Ve **ريطة** bint Münebbih b. el-Haccâc es-Sehmiyye: Abdullah b. Amr b. el-Âs’ın annesi. Ve **ريطة** bint el-Hâris et-Teymiyye: kocası el-Hâris b. Hâlid et-Teymî ile Habeşistan’a hicret etti; onun çocukları vardır; iki sahâbî kadın. Ve **رائطة** bint Süfyân b. el-Hâris el-Huzâʿiyye; onda şöyle de denir: **ريطة**; o, Kudâme b. Mazʿûn’un eşidir; ondan kızı Âişe rivayet etti. Ve **رائطة** bint Abdullah, Abdullah b. Mesʿûd’un hanımı; onda **ربطة** da denir, **الموحدة** ile. Ve **رائطة** bint el-Hâris ki kocasıyla hicret etti; o, daha önce geçen **ريطة**’dır; yahut o, **الباء** ile **الموحدة** iledir; musannif böyle dedi. Doğrusu: **الموحدة** ile denilen, **رائطة** bint Abdullah’tır; buna gelince, onda **ريطة** denilmiştir, elifsiz. Ve **رائطة** bint Hayyân el-Hevâziniyye; Peygamber صلى الله عليه وسلم onu Ali’ye bağışladı: sahâbî kadınlar. İbn Düreyd’in sözü: kadın adlarında **رائطة** hatadır; Cemhere’de böyledir; el-Ezherî onu Tehzîb’de nakletti ve o hatadır; çünkü siyer nakledicileri ve râvî adlarını bilenler, yukarıda geçen sahâbî kadınları elif ile zikretmede icmâ etmiştir. Şeyhimiz İbn Düreyd’e karşı sert davrandı da dedi: İbn Düreyd’i hatalı sayması sırftır; çünkü **الاستيعاب** ve **الإصابة** ve sahâbe adlarına konulmuş diğer musanneflerde zikredilen, adı geçenlerin her birinin **ريطة** (elifsiz) diye adlandırıldığıdır; elifli **رائطة** adı bilinmemiştir; özellikle de adlarda istikrâ onun şânıdır; dil imamlarının benzerler ve nazîrler, adların garipleri ve lakapların nadirleri ve bunun dışındakiler hususunda sahip olduğu bilgi, hiç kimse için yoktur. Öyleyse onu bil. Dedim: sanki musannif, söylediğinde es-Sağânî’yi taklit etti; yoksa zikredilenlerin her birinde, elifsiz olduğu ile **الموحدة** ile olduğu arasında ihtilaf edilmiştir; ancak sonuncusu müstesna; çünkü o **رائطة**’dır. **رائطة** bint el-Hâris’te tekrar ile birlikte; zira onu iki kere zikretti; ikisi birdir. Arapça ehlinin, kadın adları dışındaki **رائطة**’yı inkârı da Süfyân’dan da nakledilmiştir.

Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **ريطات**: bir yer adıdır. En-Nâbiga el-Caʿdî dedi:
  **الوجاف**’ın uçlarında konaklar; evi ise
  **حويل**’dir; sonra **ريطات**; sonra **زعم**; sonra **أخرب**.

Ve vahşi, ağaçla **يَريط** eder; yani sığınır. Musannif onu Ebû Zeyd’den nakletmişti. Musannif onu **ر و ط** içinde istitrâden zikretti ve burada onu unuttu. Ve **مريوط**: İskenderiye’nin kûrelerinden bir kûredir; ahalisi insanların ömürce en uzun olanlarıdır. Onun zikrinin yeri burasıdır; Tekmile’de de böyledir. Musannif, onu **ر ب ط** içinde, **العباب**’ı taklit ederek zikrettiği yerde vehmetmiştir. Ve onlardandır: Abdünnasîr b. Ali b. Yahyâ Ebû Muhammed el-Merîyûtî; İskenderiye’de kurrâ şeyhlerinden biridir; sekiz yüz altmıştan sonra orada vefat etti. Ve **رياط** (kitap gibi): özel adlardandır. Ve dedi:
  Âl-i Ebî **رياط** üzerine dök,
  **ذؤالة**; **الأقداح** gibi **المراط**.

Ve mecazdandır: karanlığın **ريطة**’sına bürünmüş olarak çıktı; o, hamdin **رياط**’ını sürükler. Ve **الرياط**: çöldeki serap benzeri; es-Sükerî, el-Mütenahhil’in sözünü bununla tefsir etti:
  Sanki onun düzlükleri üzerinde bir **رياط** var,
  Yayılmış; **الخياط**’tan çekilip çıkarılmış.

Ve Harîb b. **ريطة**’nın, İslâmına delâlet eden şiiri vardır; sahâbeden sayılmıştır.
