# زأبق — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%A3%D8%A8%D9%82/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D8%A3%D8%A8%D9%82/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [زأبق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%A3%D8%A8%D9%82.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: زأبق

الزئبق: م معروف، وهو كدرهم، وزبرج وعلى الأخير فهو ملحق بزئبر، وضئبل، فارسي معرب أعرب بالهمزة، وهو الزاووق، وفي المغرب أنه يقال بالياء وبالهمز، واختار الميداني في أنه بالهمز وكسر الباء، وهو الذي في الفصيح وشروحه، وقال الليث: وتلين في لغة، والفعل منه التزبيق. وهو أنواع: منه ما يستقى من معدنه، ومنه ما يستخرج من حجارة معدنية بالنار، ودخانه يهرب الحيات والعقارب من البيت، وما أقام منها فيه قتله. وبهاء: أبو القاسم هبة الله ابن علي بن محمد بن زئبقة عن أبي علي بن المهدي. وأبو أحمد هكذا في النسخ، والصواب: أبو بكر أحمد بن محمد بن زئبقة التمار سمع قاضي المارستان وإسماعيل بن عبد الملك بن سوار الشيباني البصري عن إبراهيم بن طهمان، والثوري، وعنه ابن حنبل. وأحمد بن عبدة هكذا في النسخ، وفي التبصير: أحمد بن عمرو الزئبقيان: محدثون الأخير شيخ للطبراني، وابنه أبو بكر محمد، سمع يحيى بن جعفر بن الزبرقان.
 ومما يستدرك عليه:

  الزئبق، كزبرج: الرجل الطائش، وقد تفتح الباء، قاله ابن عباد. قلت: وهو على التشبيه. ودرهم مزأبق: مطلي بالزئبق، نقله الليث.

### Türkçe

**الزئبق**: bilinen bir isimdir; ve o, bir dirhem gibidir; ve **زبرج** (gibi). Sonuncuya göre ise o, **زئبر**’e ve **ضئبل**’e ilhak edilmiştir. Farsçadır, Arapçalaştırılmıştır; hemze ile Arapçalaştırılmıştır; ve o, **الزاووق**’tur. Mağrib’de, onun **الياء** ile ve hemze ile söylendiği nakledilmiştir. Meydânî, onun hemze ile ve **الباء**’nın kesriyle olduğu görüşünü seçmiştir; ve o, **الفصيح**’ta ve onun şerhlerinde olan şeydir. Leys dedi: Bir dilde yumuşatılır; ondan fiil: **التزبيق**.

O, türlerdir: Ondan, madeninden su gibi çekilip çıkarılan vardır; ondan, ateşle madenî taşlardan çıkarılan vardır. Onun dumanı, yılanları ve akrepleri evden kaçırır; onlardan her neyi evde ikamet ettirirse onu öldürür.

Ve **بهاء**: Ebü’l-Kāsım Hibetullāh b. Alî b. Muhammed b. **زئبقة**, Ebû Alî b. el-Mehdî’den.

Ve Ebû Ahmed, nüshalarda böyledir; doğrusu: Ebû Bekir Ahmed b. Muhammed b. **زئبقة** et-Temmâr; Kādı’l-Mâristân’ı ve İsmâîl b. Abdülmelik b. Sevâr eş-Şeybânî el-Basrî’yi, İbrâhîm b. Tahmân’dan ve es-Sevrî’den işitti; ondan da İbn Hanbel rivayet etti.

Ve Ahmed b. Abde, nüshalarda böyledir; **التبصير**’de: Ahmed b. Amr **الزئبقيان**: muhaddislerdir; sonuncusu Taberânî’nin şeyhidir; ve onun oğlu Ebû Bekir Muhammed; Yahyâ b. Ca‘fer b. ez-**الزبرقان**’ı işitti.

ومما يستدرك عليه:

**الزئبق**، **كزبرج**: şaşkın (dalgın/sersem) adam; **الباء** fetha ile de olabilir; bunu İbn Abbâd söyledi. Dedim: O, benzetme üzerinedir. Ve **درهم مزأبق**: **الزئبق** ile kaplanmış; bunu Leys nakletti.
