# زأر — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%A3%D8%B1/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D8%A3%D8%B1/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [زأر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%A3%D8%B1.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: زأر

زَأَرَ الأَسدُ، بالفتح، يَزْئِرُ ويَزْأَرُ زَأْراً وزَئِيَراً: صاح وغضب. وزَأَرَ الفحلُ زَأْراً وزَئِيراً: ردّد صوته في جوفه ثم مَدَّه؛ قيل لابْنَةِ الخُسِّ: أَيُّ الفِحالِ أَحْمَدُ؟ قالت: حمر ضِرْغامَةٌ شديدُ الزَّئِير قليل الهَدِير. والزَّئيرُ: صوت الأَسد في صدره. وفي الحديث: فسمع زَئير الأَسد. ابن الأَعرابي: الزَّئِرُ من الرجال الغضبانُ المقاطع لصاحبه. قال أَبو منصور: الزَّايِرُ الغضبان، أَصله مهموز، يقال: زَأَرَ الأَسد، فهو زَائِرٌ، ويقال للعدوّ: زَائِرٌ وهم الزَّائرون؛ وقال عنترة:
حَلَّتْ بأَرض الزائِرينَ، فأَصْبَحَتْ
عَسِراً عليَّ طِلابُكِ ابْنَةَ مَخْرَمِ
قال بعضهم: أَراد أَنها حلت بأَرض الأَعداء. والفحل أَيضاً يَزْئر في هَدِيره زَأْراً إِذا أَوعد؛ قال رؤْية:
يَجْمَعْنَ زَأْراً وهَدِيراً مَحْضاً
وقال ابن الأَعرابي: الزائر الغضبان، بالهمز، والزَّايِرُ: الحبيب، قال؛ وبيت عنترة يروى بالوجهين، فمن همز أَراد الأَعداء، ومن لم يهمز أَراد الأَحباب. الجوهري: ويقال أَيضاً زَئر الأَسد، بالكسر، يَزْأَرُ، فهو زَئِرٌ؛ قال الشاعر:
ما مُخْدِرٌ حَرِبٌ مُسْتَأْسِدٌ أَسِدٌ،
ضُبارِمٌ خادِرٌ ذو صَوْلَةٍ زَئِرُ؟
وكذلك تَزَأَّرَ الأَسدُ، على تَفَعَّل،بالتشديد.والزَّأْرَةُ: الأَجَمَةُ، يقال: أَبو الحرثِ مَرْزُبانُ الزَّأْرَةِ. وفي الحديث قِصَّةُ فتح العراق وذكر مَرْزُبان الزَّأْرَةِ؛ هي الأَجمة سميت بها لِزَئيرِ الأَسدِ فيها. والمَرْزُبانُ: الرئيس المُقَدَّمُ، وأَهل اللغة يضمون ميمه؛ ومنه الحديث: إِن الجَارُودَ لما أَسلم وثب عليه الحُطَمُ فأَخذه فشدّه وثَاقاً وجعله في الزَّأْرَةِ.

### Türkçe

**زَأَرَ** aslan, fetha ile, **يَزْئِرُ** ve **يَزْأَرُ**; **زَأْراً** ve **زَئِيَراً** (olarak):
bağırdı ve öfkelendi. Ve **زَأَرَ** aygır: **زَأْراً** ve **زَئِيراً** (olarak): sesini iç boşluğunda tekrarladı, sonra onu uzattı; **ابْنَةِ الخُسِّ**’e denildi: “Hangi aygırlar daha övülmeye değerdir?” Dedi ki: “**ضِرْغامَةٌ**’nın kızıl(ları); **الزَّئِير**’i şiddetli, **الهَدِير**’i az.” Ve **الزَّئيرُ**: aslanın göğsündeki sesi. Ve hadiste: “Aslanın **زَئير**’ini işitti.” **ابن الأَعرابي**: **الزَّئِرُ** erkeklerden, öfkeli olan, arkadaşına karşı ilişkiyi kesen (kimsedir). **أَبو منصور** dedi: **الزَّايِرُ** öfkelidir; aslı hemzelidir; denir ki: **زَأَرَ** aslan; o hâlde o **زَائِرٌ**’dir; ve düşmana denir: **زَائِرٌ**; onlar **الزَّائرون**’dur; ve **عنترة** dedi:
**حَلَّتْ بأَرض الزائِرينَ، فأَصْبَحَتْ
عَسِراً عليَّ طِلابُكِ ابْنَةَ مَخْرَمِ**
Bazıları dedi ki: Onun, düşmanların yurduna konakladığını kastetti. Ve aygır da ayrıca, tehdit ettiğinde, **هَدِير**’inde **زَأْراً** olarak **يَزْئر**. **رؤْية** dedi:
**يَجْمَعْنَ زَأْراً وهَدِيراً مَحْضاً**
Ve **ابن الأَعرابي** dedi: **الزائر** öfkelidir, hemze ile; ve **الزَّايِرُ**: sevgilidir; dedi ki; ve **عنترة**’nin beyti iki vecihle rivayet olunur: kim hemze yaparsa düşmanları kastetmiştir; kim hemze yapmazsa sevgilileri kastetmiştir. **الجوهري**: Ve ayrıca denir: **زَئر** aslan, kesra ile; **يَزْأَرُ**; o hâlde o **زَئِرٌ**’dir; şair dedi:
**ما مُخْدِرٌ حَرِبٌ مُسْتَأْسِدٌ أَسِدٌ،
ضُبارِمٌ خادِرٌ ذو صَوْلَةٍ زَئِرُ؟**
Ve bunun gibi **تَزَأَّرَ** aslan, **تَفَعَّل** üzere, şeddeli. Ve **الزَّأْرَةُ**: sık ağaçlık; denir ki: “**أَبو الحرثِ** **مَرْزُبانُ الزَّأْرَةِ**.” Ve hadiste Irak’ın fethi kıssası ve **مَرْزُبان الزَّأْرَةِ**’nin zikri (vardır); o, sık ağaçlıktır; aslanın oradaki **زَئير**’i sebebiyle onunla adlandırılmıştır. Ve **المَرْزُبانُ**: öne geçirilmiş başkan; ve dil ehli onun mîm’ini dammeli yaparlar; ve ondan hadistir: “**الجَارُودَ** Müslüman olunca **الحُطَمُ** onun üzerine sıçradı da onu yakaladı; onu bağlayıp bir bağ yaptı ve onu **الزَّأْرَةِ**’ye koydu.”
