# زأر — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%A3%D8%B1/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D8%A3%D8%B1/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [زأر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%A3%D8%B1.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: زأر

الزأر والزئير: صوت الأسد من صدره، كالتزؤر، على تفعل. قيل لابنة الخس: أي الفحال أحمد? قالت: أحمر ضرغامة، شديد الزئير، قليل الهدير، وفي الحديث:  فسمع زئير الأسد. قال ابن الأثير: الزئير: صوت الأسد في صدره  .
 وقد زأر كضرب ومنع وسمع يزئر ويزأر زأرا وزئيرا: صاح وغضب، وقد ذكر الجوهري الأولى والثانية، والثالثة نقلها الصغاني، وكذلك تزأر الأسد. وأزأر، فهو زائر وزئر، ككتف، ومزئر، كمحسن. قال الشاعر:
  ما مخدر حرب مستأسد أسد                      ضبارم خادر ذو صولة زئر ومن المجاز: زأر الفحل ردد صوته في جوفه ثم مده، وقيل زأر الفحل في هديره يزئر، إذا أوعد. قال رؤبة:
  يجمعن زأرا وهديرا محضا والزأرة: الأجمة، أصله الهمزة يقال: أبو الحارث مرزبان الزأرة، أي رئيس الأجمة ومقدمها. والزأرة: كورة بالصعيد. والزأرة: بأطرابلس الغرب منها إبراهيم الزاري، هكذا ضبطه السلفي. الزأرة: كبيرة بالبحرين لعبد القيس وبها عين معروفة يقال لها عين الزأرة، قاله أبو منصور، وقيل: مزربان الزأرة كان منها، وله حديث معروف.
 ومما يستدرك عليه: زأرة: حي من أزد السراة. وقال ابن الأعرابي: الزئر من الرجال: الغضبان المقاطع لصاحبه. وقال أبو منصور: الزاير: الغضبان وأصله الهمز يقال زأر الأسد فهو زائر، ويقال للعدو زائر، وهم الزائرون. وقال عنترة:
  حلت بأرض الزائرين فأصبحت                      عسرا علي طلابها ابنة مخرم قال بعضهم: أراد أنها حلت بأرض الأعداء. وقال ابن الأعرابي: الزائر: الغضبان، بالهمز، والزاير: الحبيب. قال: وبيت عنترة يروى بالوجهين، فمن همز أراد الأعداء، ومن لم يهمز أراد الأحباب. وسمع زئير الحرب فطار إليها، وهو مجاز. ولفلان زأرة عامرة. وهو في زأرته: في بستانه. وتركته في زأرة من الإبل أو الغنم: في جماعة كثيفة منها، كالأجمة، وهو مجاز.

### Türkçe

**الزأر** ve **الزئير**: aslanın göğsünden çıkan sesi; **التزؤر** gibi, **تفعل** vezni üzere. **ابنة الخس**’e denildi: “Hangi aygır daha övülmüş?” Dedi: “Kızıl **ضرغامة**; **الزئير**’i şiddetli, **الهدير**’i az.” Ve hadiste: “Aslanın **زئير**’ini işitti.” İbnü’l-Esîr dedi: **الزئير**: aslanın göğsündeki sesi.

Ve **زأر** etti; **ضرب** ve **منع** ve **سمع** gibi; **يزئر** ve **يزأر**; **زأرا** ve **زئيرا** (olarak): bağırdı ve öfkelendi. Cevherî birinciyi ve ikinciyi zikretti; üçüncüyü Sığânî nakletti; yine aslanın **تزأر**’i. Ve **أزأر**; o hâlde o **زائر** ve **زئر**’dir, **كتف** gibi; ve **مزئر**’dir, **محسن** gibi. Şair dedi:
ما مخدر حرب مستأسد أسد                      ضبارم خادر ذو صولة زئر

Ve mecazdan: **زأر الفحل**: sesini karnının içinde geri çevirdi, sonra onu uzattı. Ve denildi: **زأر الفحل** kendi **هدير**’inde **يزئر**; tehdit ettiğinde. Rü’be dedi:
يجمعن زأرا وهديرا محضا

Ve **الزأرة**: sık ağaçlık; aslı hemzedir; denilir: **أبو الحارث مرزبان الزأرة**; yani sık ağaçlığın reisi ve öncüsü. Ve **الزأرة**: Saîd’de bir kûre. Ve **الزأرة**: Trablusgarp’ta; ondan İbrâhîm **الزاري**; Silefî onu böyle ضبط etti. **الزأرة**: Bahreyn’de Abdülkays’a ait büyük (yer); onda bilinen bir pınar vardır, ona **عين الزأرة** denilir; bunu Ebû Mansûr söyledi. Ve denildi: **مزربان الزأرة** ondan idi; ve onun bilinen bir hadisi vardır.

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **زأرة**: Ezdü’s-Serât’tan bir hay. İbnü’l-A‘râbî dedi: erkeklerden **الزئر**: öfkeli, arkadaşına karşı ilişkiyi kesen. Ebû Mansûr dedi: **الزاير**: öfkeli; aslı hemzedir; denilir: **زأر الأسد فهو زائر**; ve düşmana **زائر** denilir; onlar **الزائرون**’dur. Antara dedi:
حلت بأرض الزائرين فأصبحت                      عسرا علي طلابها ابنة مخرم

Bazıları dedi: onun muradı, onun düşmanların yurduna konmuş olmasıdır. İbnü’l-A‘râbî dedi: **الزائر**: öfkeli, hemze ile; ve **الزاير**: sevgili. Dedi: Antara’nın beyti iki vecihle rivayet olunur; kim hemze yaparsa düşmanları murad eder; kim hemze yapmazsa sevgilileri murad eder. Ve savaşın **زئير**’ini işitti de ona uçtu; bu mecazdır. Ve falanın **زأرة**’si mamurdur. Ve o, kendi **زأرة**’sindedir: bahçesindedir. Ve onu develerden yahut koyunlardan bir **زأرة** içinde bıraktım: onlardan sık bir cemaat içinde; sık ağaçlık gibi; bu da mecazdır.
