# زأم — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%A3%D9%85/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D8%A3%D9%85/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [زأم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%A3%D9%85.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: زأم

زَئِمَ الرجلُ
زَأَماً، فهو زَئِمٌ، وازْدَأَمَ: فَزِع واشتد ذُعْرُه؛ وزَأَمَهُ هو: ذَعَرَهُ: ورجل زئِمٌ: فَزِعٌ. ورجل مِزْآمٌ: وهو غاية الذُّعْر والفَزَعِ. وزَئِمَ به إذا صاح به. وزُئِم أَي ذُعِرَ، على ما لم يسم فاعله. وأَزْأَمْتُه على الأَمر أَي أَكرهته، مثل أَذْأَمْتُهُ. وزَأَمَ لي فلان زَأْمةً أَي طرح كلمة لا أَدري أَحقٌّ هي أَم باطل. ويقال: ما يعصيه زَأْمَةً أَي كلمة. وزأم الرجل يزأَمُ زَأْماً وزُؤاماً: مات موتاً وَحِيّاً؛ هذه عن اللحياني. وموت زُؤامٌ: عاجل، وقيل سريع مُجْهِزٌ، وقيل كَريه، وهو أَصح. وقضيت منه زَأْمَتي كَنَهْمَتي أَي حاجتي. ابن شميل في كتاب المنطق له: زَئِمْتُ الطعام زَأْماً، قال: والزَّأمُ أَن يملأَ بطنه. وقد أَخذ زَأمَتَهُ أي حاجته من الشِّبَع والرِّيِّ. وقد اشترى بنو فلان زَأْمَتَهُمْ من الطعام أي ما يكفيهم سنتهم. وزَئِمْتُ اليومَ زَأْمَةً أي أَكلة. والزَّأْمُ: شدة الأَكل، وفي الصحاح: والزَّأْمة شدة الأَكل والشرب؛ وقال:ما الشُّرْبُ إلاَّ زأَماتٌ فالصَّدَرْ
وأَزْأَمْتُ الجرح بدمه أَي غمزته حتى لزقت جلدته بدمه ويبس الدم عليه، وجرحٌ مُزْأَمٌ؛ قال أَبو منصور: هكذا قال ابن شميل أَزْأَمْتُ الجرح بالزاي، وقال أَبو زيد في كتاب الهمز: أَرْأَمْتُ الجرح إذا داويته حتى يبرأَ إرْآماً، بالراء، قال: والذي قاله ابن شميل صحيح بمعناه الذي ذهب إليه. وقال أَبو زيد: أَرْأَمْتُ الرجل على أَمر لم يكن من شأْنه إرْآماً إذا أَكرهته عليه. قال أَبو منصور: وكأَنَّ أَزْأَمَ الجرح، في قول ابن شميل، أُخذ من هذا. قال ابن شميل: وزَأَمَهُ القُرُّ، وهو أَن يملأَ جوفه حتى يَرْعُدَ منه ويأْخذه لذلك قِلٌّ
وقِفَّة أَي رِعْدة. ويقال: ما عَصيته زَأْمَةً ولا وَشْمَةً. والزَّأْمَةُ: الصوت الشديد، وما سمعت له زَأمَةً أي صوتاً. وأَصبحتْ وليس بها زَأْمَةٌ أَي شدة الريح، عن ابن الأَعرابي، كأَنه أَراد أَصبحت الأَرض أَو البلدة أَو الدار.
الفراء: الزُّؤامِيُّ الرجل القَتَّال، من الزُّؤَام وهو الموت.

### Türkçe

**زَئِمَ** adam **زَأَماً** (yaptı); o hâlde o **زَئِمٌ**’dir; ve **ازْدَأَمَ**: korktu ve onun dehşeti şiddetlendi; ve onu, yani **زَأَمَهُ**: onu korkuttu; ve **رجل زئِمٌ**: korkmuş. Ve **رجل مِزْآمٌ**: o, dehşetin ve korkunun nihayetidir. Ve ona bağırdığı zaman **زَئِمَ به**. Ve **زُئِم** yani korkutuldu; faili adlandırılmayan üzere. Ve onu iş üzerine **أَزْأَمْتُه** yani onu zorladım; **أَذْأَمْتُهُ** gibi. Ve falan kimse bana bir **زَأْمةً** **زَأَمَ** etti; yani bir kelime attı ki onun hak mı bâtıl mı olduğunu bilmiyorum. Ve denilir: Ona bir **زَأْمَةً** (bile) isyan etmez; yani bir kelime. Ve adam **زأم** eder, **يزأَمُ** **زَأْماً** ve **زُؤاماً**: ani bir ölümle öldü; bu, اللحياني’den. Ve **موت زُؤامٌ**: acele; ve denildi: hızlı, işi bitirici; ve denildi: çirkin; ve o daha sahih olandır. Ve ondan **زَأْمَتي**’mi, **كَنَهْمَتي** gibi, yerine getirdim; yani ihtiyacımı. İbn Şümeyl, onun “mantık” kitabında: Yemeği **زَئِمْتُ** **زَأْماً**; dedi ki: ve **الزَّأمُ** karnını doldurmasıdır. Ve onun **زَأمَتَهُ**’sini, yani tokluk ve suya kanma bakımından ihtiyacını almıştır. Ve falan oğulları yemekten **زَأْمَتَهُمْ**’lerini satın aldılar; yani senelerini kendilerine yetecek olanı. Ve bugün bir **زَأْمَةً** **زَئِمْتُ**; yani bir yiyiş. Ve **الزَّأْمُ**: yemenin şiddeti; ve “Sıhah”ta: ve **الزَّأْمة** yeme ve içmenin şiddetidir; ve dedi ki:
“ما الشُّرْبُ إلاَّ زأَماتٌ فالصَّدَرْ”

Ve yarayı kanıyla **أَزْأَمْتُ**; yani onu bastırdım, ta ki derisi kanıyla yapıştı ve kan onun üzerinde kurudu; ve **جرحٌ مُزْأَمٌ**. Ebû Mansûr dedi ki: İbn Şümeyl böyle dedi: yarayı **أَزْأَمْتُ**; **بالزاي** ile. Ve Ebû Zeyd “hemze” kitabında dedi: Yarayı, iyileşinceye kadar tedavi ettiğin zaman **أَرْأَمْتُ**; **إرْآماً** (yaparak), **بالراء** ile. Dedi ki: İbn Şümeyl’in söylediği, onun gittiği mana bakımından doğrudur. Ve Ebû Zeyd dedi: Kendi işi olmayan bir iş üzerine adamı **أَرْأَمْتُ**; **إرْآماً** (yaparak), onu ona zorladığın zaman. Ebû Mansûr dedi ki: Sanki İbn Şümeyl’in sözünde “yarayı **أَزْأَمَ**”, bundan alınmıştır. İbn Şümeyl dedi ki: Ve soğuk onu **زَأَمَهُ**; ve o, içini doldurmasıdır; ta ki ondan titrer ve bu sebeple onu bir **قِلٌّ** ve **قِفَّة** yani bir titreme alır. Ve denilir: Ona bir **زَأْمَةً** de bir **وَشْمَةً** de isyan etmedim. Ve **الزَّأْمَةُ**: şiddetli ses; ve onun için bir **زَأمَةً** işitmedim; yani bir ses. Ve sabahladı, onda bir **زَأْمَةٌ** yok; yani rüzgârın şiddeti; İbnü’l-A‘râbî’den; sanki o, yer yahut belde yahut ev sabahladı demek istedi.

El-Ferrâ: **الزُّؤامِيُّ** adam, çok öldüren (katil)dir; **الزُّؤَام**dan, ve o ölümdür.
