# زأن (ز-أ-ن) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%A3%D9%86
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D8%A3%D9%86

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ز - أ - ن
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük
- Bu sayfa şu yazımları da kapsar: زءن

## Sözlükler (6)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%A3%D9%86/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

كلبٌ زِئْنِيٌّ بالهمز، وهو القصير. والزُؤَانُ: الذي يُخالط البُرَّ.

##### Türkçe

**كلبٌ زِئْنِيٌّ** hemze ile; o, kısa olandır. Ve **الزُؤَانُ**: **البُرَّ** ile karışan şeydir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%A3%D9%86/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الزُّؤَانُ: حب يكون في الطعام، واحدته زُؤَانة، وقد زُئِن. والزُّؤان أَيضاً: رديء الطعام وغيره. والزُّؤان. الذي يُخالط البُرَّ، وهي حبة تُسْكِرُ، وهي الدَّنْقة أَيضاً، وفيه أربع لغات: زُؤَان وزُوان، بغير همز، وزِئان وزِوان، بالكسر فيهما. وحكى ثعلب: كلب زِئْنِيّ، بالهمز، قصير، ولا تقل صِينيّ. وذو يَزَنَ: ملك من مُلوك حِمْير، أَصله يَزْأَنُ من لفظ الزُّؤان، قال: ولا يجب صرفه للزيادة في أَوَّله والتعريف. ورُمْح يَزَنِيّ وأَزَنِيّ ويَزْأَنِيّ وأَزْأَنِيّ وأَيْزَنِيّ على القلب، وآزَنِيّ على القلب أَيضاً.

##### Türkçe

**الزُّؤَانُ**: yemekte bulunan bir tane; onun bir tanesi **زُؤَانة**’dır; ve **زُئِن** olmuştur.

**والزُّؤان** ayrıca: yemeğin ve başkasının kötüsü. Ve **الزُّؤان**: **البُرَّ** ile karışan şeydir; o, sarhoş eden bir tanedir; o, ayrıca **الدَّنْقة**’dır; onda dört lugat vardır: **زُؤَان** ve **زُوان** (hemzesiz); ve **زِئان** ve **زِوان** (ikisinde de kesre ile). Ve Sa‘leb nakletti: **كلب زِئْنِيّ** (hemze ile), kısa; ve **صِينيّ** deme. Ve **ذو يَزَنَ**: **حِمْير** meliklerinden bir meliktir; aslı, **الزُّؤان** lafzından **يَزْأَنُ**’dur; dedi ki: başındaki ziyade ve marifelik sebebiyle sarfı vacip değildir. Ve **رُمْح يَزَنِيّ** ve **أَزَنِيّ** ve **يَزْأَنِيّ** ve **أَزْأَنِيّ** ve **أَيْزَنِيّ** kalb üzere; ve **آزَنِيّ** kalb üzere ayrıca.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%A3%D9%86/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ز أ ن * كلب * زِئْتيٌ * بالهمز وهو القصير ولا تقل صيني و * الزُّؤَانُ * بالضم الذي يُخالط البر

##### Türkçe

* ز أ ن *: **كلب**: **زِئْتيٌ**; hemze iledir ve o kısadır; “صيني” deme. Ve **الزُّؤَانُ**: zamme ile; karışan şeydir: **البر**.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%A3%D9%86/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( *!الزُّؤَانُ ، مُثَلَّثَةً ) ، اقْتَصَرَ الجوْهرِيُّ على الضمِّ .
وقالَ ابنُ سِيْدَه : فيه أَرْبعُ لُغاتٍ : *!زُؤَان وزُوَان ، بالهَمْزِ وغيرِهِ والضمُّ فيهما ؛ *!وزِئانٌ وزِوانُ ، بكسْرِهِما ، وَمَّا كسَحابٍ فلم أَرَه لأحَدٍ .
وهو الحَبُّ المُرُّ ( الذي يُخالِطُ البُرَّ ) وهي الدّنْقةُ .
( و ) حَكَى ثَعْلَب : ( كَلْبٌ *!زِئْنِيٌّ ، بالكسْرِ ) : أَي ( قصيرٌ ) ، ولا تَقُل صِنِيّ ، كما في الصِّحاحِ .
وذُويَزَنَ : من مُلوكِ حِمْيَرَ ، أَصْلُه *!يَزْأَنُ مِن لفْظِ *!الزُّؤَانِ ، ولا يجبُ صَرْفُه للزِّيادَةِ في أَوَّلهِ والتَّعْريفِ .
( ورُمْحٌ *!يَزْأَنِيٌّ *!وأَزْأَنِيٌّ ، لُغتانِ في يَزَنِيَ ) *!وأَزَنِيّ ، ويقالُ أَيْضاً : *!آزَنِيٌّ *!وأَيْزَنِيٌّ ، كِلاهُما على القَلْبِ .

##### Türkçe

: ( **الزُّؤَانُ** , üç vecih üzere ) , el-Cevherî yalnızca zamme üzere (okunuşa) iktisar etti.
İbn Sîde dedi ki: onda dört lugat vardır: **زُؤَان** ve **زُوَان** , hemzeli ve hemzesiz; ikisinde de zamme vardır; ve **زِئانٌ** ve **زِوانُ** , ikisini de kesre ile; **وَمَّا** “**سَحابٍ** gibi” (olanı) ise onu hiç kimse için görmedim.
O, acı tanedir (ki **البُرَّ** ile karışır); o da **الدّنْقةُ**’dır.
(Ve) Sa‘leb hikâye etti: ( **كَلْبٌ زِئْنِيٌّ** , kesre ile ): yani (kısa), ve **صِنِيّ** deme; **الصِّحاحِ**’ta olduğu gibi.
Ve **ذُويَزَنَ**: Himyer meliklerinden (biridir); aslı **يَزْأَنُ**’dur, **الزُّؤَانِ** lafzından; evvelindeki ziyade ve ta‘rîf sebebiyle sarfı gerekmez.
(Ve mızrak **يَزْأَنِيٌّ** ve **أَزْأَنِيٌّ**: **يَزَنِيَ**’da iki lugattır) **وأَزَنِيّ**; ve ayrıca denir: **آزَنِيٌّ** ve **أَيْزَنِيٌّ**; ikisi de قلب üzere (dir).

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%A3%D9%86/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

زِئْنِىٌّ
زِئْنِىٌّ ذ , applied to a dog, Short: (S, K:) one should not say صِينِىٌّ. (S.)

زُؤَانٌ
زُؤَانٌ ذ (S, M, Msb, K) and زُوَانٌ (M, Msb) and زِئَانٌ (M, K) and زِوَانٌ (M, Msb) and زَآنٌ (K) and زَوَانٌ, (K in art. زون, q. v.,) but the like of سَحَابٌ is said by ISd to be a form not seen by him on the authority of anyone, (TA,) [A noxious weed, that grows among wheat; app. darnel-grass; the lolium temulentum of Linn.; so in the present day;] a certain grain, (Msb,) the bitter grain, (M,) that mingles with wheat, (S, M, Msb, K,) and gives a bad quality to it: (Msb:) [the grain thus called is often, accidentally, or carelessly, mixed with wheat, and causes giddiness: the plant resembles that now called شَيْلَم, a decoction of which is used as an anæsthetic: it is said in the K in art. شلم that the زؤان is the same as the شَيْلَم: but it is said in the TA in that art., on the authority of AHn, that the grain of the شَيْلَم does not intoxicate, (as that of darnel-grass is well known to do in a certain manner,) and that it is very bitter: and in the K in art. دنق it is said that the دَنْقَة is the زُوَان, and the دَنَقَة is the شَيْلَم: the TA states more fully in that art. that the دَنْقَة is said by AHn to be the زُوَان that is in wheat, which is cleared therefrom; and that the دَنَقَة is said by AA to be the شَيْلَم: Forskål mentions the زِوَان and the شَيْلَم, as different species, among undetermined plants, and describes the former thus: zizania Aleppensibus notissima: inter triticum viget: si semina restant farinæ [sic] mixta, hominem reddunt ex panis esu temulentum: messores plantam non separant; sed post triturationem vanni aut cribri ope semina rejiciunt: (Flora Aegypt. Arab. p. 199:)] the n. un. is with ة. (Msb.)

أَزْأَنِىٌّ
أَزْأَنِىٌّ ذ : see what next follows.

يَزْأَنِىٌّ
يَزْأَنِىٌّ ذ and ↓ أَزْأَنِىٌّ, applied as epithets to a spear, are dial. vars. of يَزَنِىٌّ (K, TA) and أَزَنِىٌّ: (TA:) spears being thus called in relation to ذُو يَزَنٍ, one of the Kings of Himyer: (S in art. يزن:) as also آزَنِىٌّ and أَيْزَنِىٌّ, both formed by transposition. (TA.)

##### Türkçe

زِئْنِىٌّ
**زِئْنِىٌّ** ذ, köpeğe uygulanır; kısa: (S, K:) **صِينِىٌّ** denilmemelidir. (S.)

زُؤَانٌ
**زُؤَانٌ** ذ (S, M, Msb, K) ve **زُوَانٌ** (M, Msb) ve **زِئَانٌ** (M, K) ve **زِوَانٌ** (M, Msb) ve **زَآنٌ** (K) ve **زَوَانٌ**, (K’de md. **زون**’da, bk.,) fakat **سَحَابٌ** benzeri olanı ISd tarafından, kimseye dayandırarak kendisinin görmediği bir kalıp olduğu söylenir, (TA,) [buğday arasında yetişen zararlı bir ot; görünüşe göre darnel-çimi; Linn.’in lolium temulentum’u; günümüzde de böyledir;] belirli bir tane, (Msb,) acı tane, (M,) buğdaya karışan, (S, M, Msb, K,) ve ona kötü bir nitelik veren: (Msb:) [bu adla anılan tane çoğu kez, kazara yahut dikkatsizlikle, buğdaya karıştırılır ve baş dönmesine sebep olur: bitki, şimdi **شَيْلَم** denilen şeye benzer; bunun kaynatması anestezik olarak kullanılır: K’de md. **شلم**’da **زؤان**’ın **شَيْلَم** ile aynı olduğu söylenir: fakat TA’da o maddede, AHn rivayetiyle, **شَيْلَم**’ın tanesinin sarhoş etmediği (darnel-çiminin tanesinin belirli bir tarzda yaptığı iyi bilindiği hâlde) ve çok acı olduğu söylenir: ve K’de md. **دنق**’ta **دَنْقَة**’nın **زُوَان** olduğu, **دَنَقَة**’nın ise **شَيْلَم** olduğu söylenir: TA o maddede daha ayrıntılı olarak, **دَنْقَة**’nın AHn tarafından buğdayda bulunan ve ondan ayıklanan **زُوَان** olduğu söylenir; **دَنَقَة**’nın ise AA tarafından **شَيْلَم** olduğu söylenir: Forskål, **زِوَان** ile **شَيْلَم**’ı, tayin edilmemiş bitkiler arasında, farklı türler olarak zikreder ve birincisini şöyle tasvir eder: zizania Aleppensibus notissima: inter triticum viget: si semina restant farinæ [sic] mixta, hominem reddunt ex panis esu temulentum: messores plantam non separant; sed post triturationem vanni aut cribri ope semina rejiciunt: (Flora Aegypt. Arab. s. 199:)] tekil isim (n. un.) ة iledir. (Msb.)

أَزْأَنِىٌّ
**أَزْأَنِىٌّ** ذ: aşağıda gelen şeye bak.

يَزْأَنِىٌّ
**يَزْأَنِىٌّ** ذ ve ↓ **أَزْأَنِىٌّ**, mızrağa sıfat olarak uygulanınca, **يَزَنِىٌّ** (K, TA) ve **أَزَنِىٌّ**’ın lehçe varyantlarıdır: (TA:) mızrakların böyle adlandırılması, Himyer krallarından biri olan **ذُو يَزَنٍ**’e nispetledir: (S, md. **يزن**’da:) ayrıca, ikisi de yer değiştirme yoluyla yapılmış olan **آزَنِىٌّ** ve **أَيْزَنِىٌّ da (TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%A3%D9%86/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

#### Madde başı: زءن

زَأَنَ
زَأَنَ -  زَُِؤَان [ زَآن 22 ,  زَئَاْن 23 ,  24 ],
a.  Tares, darnel-grass.

##### Türkçe

**زَأَنَ**
**زَأَنَ** - **زَُِؤَان** [ **زَآن** 22 , **زَئَاْن** 23 , 24 ],
a.  tares, darnel-otu.
