# زبق — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%A8%D9%82/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D8%A8%D9%82/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [زبق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%A8%D9%82.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: زبق

ق ز ب
قبز ، زقب ، زبق ، بزق ، قزب .
أهمل الليث : قزب قبز وزبق وهي مستعملة .
زبق : أبو عبيد عن أبي زيد : زَبَقَ شعره إذا نتفه يَزْبِقُه زَبْقاً .
وقال الأصمعي : زَبَقْتُهُ في السِّجن أي حبستهُ . والزَّابوقةُ : دَغَلٌ في بيت أو بناء تكون زواياها مُعْوَجَّةً .
وقال ابن بزرج : زَبَقتْ المرأة بولدها إذا رمت به .
وقال الفراء : انْزَبقَ في البيت ، إذا انْكَرَسَ فيه .
وقال رؤبة :
وقد بَنَى بيتاً خفيّ المُنْزَبَقْ
قبز : عمرو عن أبيه : القِبْزُ : الرَّجل القصير النحيل .
قزب : أبو العباس عن ابن الأعرابي : القازِبُ : التاجرُ الحريص مرّة في البرِّ ومرة في البحر . والقِزْبُ : اللقب ، قاله اللحياني .
زقب : قال الليث : زَقَبَهُ في جحره فانزقبَ فيه ، قال : والزَّقَبُ : مَطْرَبةٌ ضيّقةٌ ، والواحدة زَقَبَةٌ .
وأنشد أبو عبيد لأبي ذؤيب في الزَّقَبِ وهي الطُّرق الضيِّقة :
ومَتْلَفٍ مثلِ فَرْق الرأْس تخلِجُه
مطاربٌ زَقَبٌ أميالُها فِيحُ
قال أبو عبيد : المطاربُ طرق ضيِّقة ، واحدتها مَطربةٌ ، قال : والزَّقبُ : الضيِّقة .
قال : وقال الفراء : انزقبَ في البيت إذا دخل فيه وانزلق مثله .
وقال أبو زيد ، يقال : زَقَّبَ المكّاءُ تزقيباً إذا صاح . وأنشد :
وما زَقَّبَ المُكَّاء في سورة الضحى
بنورٍ من الوَسْمِيِّ يَهْتَزُّ مائد
وقال آخر :
إذا زَقَّبَ المُكّاءُ في غير روضةٍ
فَوَيلٌ لأهل الشاءِ والحمراتِ
بزق : قال الليث : بَزَق وبصق واحد ، وهو البُزاق والبصاق ، قال : ولُغة لأهل اليمن : بَزَقوا أرضهم إذا بذروها ، وقد قاله ابن شميل .

### Türkçe

ق ز ب
**قبز** , **زقب** , **زبق** , **بزق** , **قزب** .
Leys ihmal etti: **قزب** **قبز** ve **زبق**; hâlbuki o kullanımdadır.

**زبق** : Ebû Ubeyd, Ebû Zeyd’den: **زَبَقَ** saçını, onu yolduğu zaman; onu **يَزْبِقُه** **زَبْقاً** (yolar).
Asmaî dedi: **زَبَقْتُهُ** onu hapiste; yani onu hapsettim. Ve **الزَّابوقةُ**: bir evde yahut bir yapıda bir çalılık/sık ağaçlık; köşeleri eğri büğrü olur.
İbn Büzerc dedi: Kadın, çocuğunu **زَبَقتْ**; onu attığı zaman.
Ferrâ dedi: Evde **انْزَبقَ**; onun içinde çöktüğü zaman.
Rü’be dedi:
Ve gizli **المُنْزَبَقْ**(lı) bir ev inşa etti

**قبز** : Amr, babasından: **القِبْزُ**: kısa, zayıf adam.

**قزب** : Ebû’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den: **القازِبُ**: hırslı tüccar; bir kere karada ve bir kere denizde. Ve **القِزْبُ**: lakap; onu Lihyânî söyledi.

**زقب** : Leys dedi: Onu deliğinde **زَقَبَهُ**; böylece onun içinde **انزقبَ**; dedi: ve **الزَّقَبُ**: dar bir yol; tekili **زَقَبَةٌ**.
Ebû Ubeyd, Ebû Züeyb’in **الزَّقَبِ** hakkında—ki o dar yollardır—şu beytini okudu:
Ve başın ayrımı gibi bir helâk edici; onu sarsar
dar yollar **زَقَبٌ**; onun milleri geniş
Ebû Ubeyd dedi: **المطاربُ** dar yollardır; tekili **مَطربةٌ**; dedi: ve **الزَّقبُ**: dar olan.
Dedi: Ferrâ da dedi: Evde **انزقبَ**; onun içine girdiği ve onun benzeri kayıp gittiği zaman.
Ebû Zeyd dedi; denir ki: **زَقَّبَ** **المكّاءُ** **تزقيباً**; bağırdığı zaman. Ve şu beyti okudu:
Ve **المُكَّاء** Duha sûresinde **زَقَّبَ** etmedi
**الوَسْمِيِّ**den bir nur ile; sallanır bir sofra
Bir başkası dedi:
Eğer **المُكّاءُ** bir çayır dışında **زَقَّبَ** ederse
koyunların ve kızıl(ların) ehline yazıklar olsun

**بزق** : Leys dedi: **بَزَق** ve **بصق** birdir; o **البُزاق** ve **البصاق**tır. Dedi: Yemen ehline ait bir dil(çe): **بَزَقوا** topraklarını; onu ektikleri zaman; bunu İbn Şümeyl söylemiştir.
