# زبن — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%A8%D9%86/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D8%A8%D9%86/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [زبن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%A8%D9%86.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: زبن

ز ب ن
أراد حاجة فزبنه عنها فلان‏:‏ دفعـه‏.‏
والناقـة تزبـن ولدهـا عـن ضرعهـا وتزبـن حالبهـا وناقـة زبون‏.‏
وزابنه‏:‏ دافعة مزابنة وتزابنوا تدافعوا‏.‏
ونهي عن المزابنة وهي بيع ما في رأس النخلة بالتمر لأنها تؤدّي إلى المدارأة والخصام‏.‏
ووقع في أيد الزبانية وهم الشرط لزبنهم الناس وبهم سميت زبانية النار لدعهم أهلها إليها‏.‏
ورجل ذو زبونة‏:‏ مانع جانبه بالدفع عنه وذو زبونات‏.‏
قال‏:‏ وجدتـم القـوم ذوي زبونه وجئتم باللؤم تنقلونه حرمتم المجد فـلا ترجونـه وحـال أقـوام وكـرام دونه وقال سوار بن مضرب‏:‏ بذبي الـذم عـن حسبـي بمالـي وزبونات أشوس تيحان وضربته العقرب بزباناها وهي ما تزبن به من طرف ذنبها‏.‏
قال مرار بن منقذ‏:‏ زبانـي عقـرب لـم تعـط سلمـا وأعيت أن تجيب رقي لراقـي ومن المجاز‏:‏ حرب زبون‏:‏ صعبة كالناقة الزبون في صعوبتها‏.‏
قال أوس‏:‏ ومستعجب مما يرى مـن أناتنـا ولـو زبنته الحرب لم يترمرم وقال النمر‏:‏ زبنتك أركان العدوذ فأصبحت أجـأ وجبـة مـن قـرار ديارها الضميـر لحبيبتـه جمـرة‏.‏
وتحته جمل يزبن المطي بمنكبيه إذا تقدمها وسبقها‏.‏
وزبنت عنا هديتك ومعروفك إذا زواها وكفها‏.‏
وأزبنوا بيوتكم عن ا لطريق‏:‏ نحوها‏.‏
وفلان زبون‏:‏ لمن يزبن كثيراً ويغبن وهو من باب ضبوث وحلوب في أن الفعل مسند إلى السبب مجازاً‏.‏
كقوله‏:‏ إذا ردّ عافي القدر من يستعيرها واستزبنه وسمعتهم يقولون‏:‏ تزبنه‏.‏
وأراد فلان أن يتزبّنني فغلبته‏.‏

### Türkçe

ز ب ن
Bir şeye ihtiyaç istedi de falan onu ondan **زبنه** etti: onu itti.
Ve dişi deve, yavrusunu memesinden **تزبن** eder ve sağanını **تزبن** eder; ve **ناقة زبون** (vardır).
Ve **زابنه**: iten; **مزابنة** (vardır). Ve **تزابنوا**: birbirlerini ittiler.
Ve **المزابنة**’den nehiy olundu; o, hurma ağacının tepesinde olanın hurma ile satılmasıdır; çünkü o, **المدارأة**’ye ve çekişmeye götürür.
Ve **الزبانية**’nin ellerine düştü; onlar, insanların onları itmeleri sebebiyle (böyle adlandırılan) **الشرط**tur; ve onunla, cehennem **زبانية**si, ehline onu çağırmaları sebebiyle adlandırıldı.
Ve **رجل ذو زبونة**: yanını, ondan itmekle engelleyendir; ve **ذو زبونات**.
Dedi: Kavmi **ذوي زبونه** olarak buldunuz; ve alçaklığı getirip onu naklediyorsunuz; şerefi haram kıldınız, artık onu ummazsınız; ve onun önünde kavimler ve kerimler (vardır). Ve Süvâr b. Muḍrib dedi: Malımla soyumdan yergiyi kesmekle; ve azgın, saldırgan **زبونات**.
Ve akrep onu iki **زباناها**sıyla soktu; o, kuyruğunun ucundan onunla **تزبن** ettiği şeydir.
Merrâr b. Munḳıẕ dedi: Bir akrebin iki **زباني**si; barış vermedi; ve bir okuyucunun okuyuşuna benim rukyeme cevap vermekten âciz kaldı.
Ve mecazdandır: **حرب زبون**: zor; zorluğunda **الناقة الزبون** gibi.
Evs dedi: Bizim ağırbaşlılığımızdan gördüğüne şaşan; eğer savaş onu **زبنته** etseydi, yerinden kımıldamazdı. Ve en-Nemir dedi: Düşmanın direkleri seni **زبنتك** etti de, onun yurtlarının karar yerinden **أجأ** ve **جبة** oldun; zamir, sevgilisi **جمرة**’yedir.
Ve altında, omuzlarıyla binekleri **يزبن** eden bir deve vardır; onları geçtiği ve önlerine geçtiği zaman.
Ve hediyeni ve iyiliğini bizden **زبنت** ettin; onu kıstığı ve geri tuttuğu zaman.
Ve evlerinizi yoldan **أزبنوا** edin: ona doğru (yaklaştırın).
Ve falan **زبون**dur: çokça **يزبن** eden ve **يغبن** eden kimse için; ve o, fiilin sebebe mecazen isnat edilmesi bakımından **ضبوث** ve **حلوب** babındandır.
Onun sözü gibi: Kazanın âfiyeti, onu ödünç alanı geri çevirdiği zaman; ve onu **استزبنه** etti. Ve onları derken işittim: **تزبنه**.
Ve falan beni **يتزبّنني** etmek istedi de onu yendim.
