# زجم — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%AC%D9%85/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D8%AC%D9%85/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [زجم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%AC%D9%85.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: زجم

| | ( الزَّجْمَةُ : أَن تَسمعَ شَيْئًا من الكَلِمَةِ | الخَفِيَّةِ ، ولم أَسْمَع له زَجْمَةً ) بالفَتْح ، | ( ويُضَمّ ) أي : ( نَبْسَة ) . | | وسكت فما زَجِم بحرف أي : ما | نَبَس . وما زَجَم إليّ كلمةً يَزْجُم | زَجْمًا أي : ما كلَّمني بِكَلِمَة . | | ( و ) الزَّجُوم ( كَصَبُور : القَوسُ | الضَّعِيفَة الإرْنانِ ) . ليست بِشَدِيدَتِه ، | قال أبو النَّجْم : | % ( فظَلَّ يَمْطُو عُطُفاً زَجُومَا % ) % | | وقال آخر : | % ( بات يُعاطِي فُرُجاً زَجُوما % ) % | | ( أو ) هي ( الحَنُونُ ) ، قاله أبو | حَنِيفة ، والقَولان مُتقارِبان . | | ( و ) الزَّجُوم : ( النَّاقَة السَّيِّئَة الخُلُق ) | التي ( لا تَكادُ تَرْأَم سَقْبَ غَيْرها تَرْتاب | بِشَمِّهِ ) ، وأنشد بعضُهم : | % ( كما ارتابَ في أَنْفِ الزَّجُوم شَمِيمُها % ) % | | وربما أُكْرَهَت حتى تَرْأَمَهُ فتَدِرَّ | عليه ، قال الكُمَيْت : | % ( ولمْ أُحْلِل بصاعقةٍ وبَرْقٍ % | كما دَرَّت لحالِبِها الزَّجُومُ ) % | | يقول : لم أُعْطِهم من الكُرْه على ما | يُرِيدُون كما تُدِرُّ الزَّجومُ على الكُره . |

| | وقال شَمِر : ( بَعِيرٌ أزْجَمُ : لا يَرْغُو | ولا يُفْصِح بالهَدِير ) ، والذي قاله | الأحمر بهذا المَعْنَى بَعِير أَزْيَمُ | وَأَسْجَم . قال شَمِر :   وليس بين | الأَزْيَمْ والأَزْجَم إلا تَحوِيلُ اليَاءِ | جِيمًا   .   والعرب تَجْعَل الجِيمَ | مكان الياء ؛ لأن مَخْرَجَهُما من | شَجْرِ الفَمِ . | | ( والزَّجْمَةُ والزَّحْمَةُ ) بالجِيمِ | والحَاءِ ( والزَّكْمَة ) بالكَافِ : كُلُّ | ذلِك ( الزَّحْرَة ) التي ( يَخْرُج مَعَها | الوَلَدُ ) ، وسيأتي بَيانُ كُلٍّ في مَحلِّه . | | ( و ) الزُّجَّم ( كَسُكَّر : طائِرٌ ) وهو | مَقْلُوب الزُّمَّج . | | [ ] ومِمّا يُسْتَدْرَكُ عَلَيْه : | | الزَّجْمَة : الصَّوت . وما زَجَم إليّ | كَلِمةً أي : ما كَلَّمَنِي . وزَجَم له | بشيءٍ ما فَهِمَه . |

### Türkçe

| | ( **الزَّجْمَةُ** : gizli sözden bir şeyi işitmen; ve onun için **زَجْمَةً** işitmedim ) fetha ile, | (ve damme yapılır) yani: ( **نَبْسَة** ). | | Susturdu da bir harfle **زَجِم** etmedi; yani: | **نَبَس** etmedi. Ve bana bir kelime **زَجَم** etmedi; **يَزْجُم** | **زَجْمًا**; yani: bana bir kelime ile konuşmadı. | | (Ve) **الزَّجُوم** ( **كَصَبُور** : zayıf, inleyen yaydır ). Şiddetli değildir; | Ebû’n-Necm dedi ki: | % ( Böylece eğri büğrü yürüyüp durdu, **زَجُومَا** ) % | | Bir başkası dedi ki: | % ( Geceledi; açıklıklar verip durur, **زَجُوما** ) % | | (Veya) o ( **الحَنُونُ** )dur; bunu Ebû | Hanîfe söyledi; iki söz birbirine yakındır. | | (Ve) **الزَّجُوم**: (huyca kötü deve)dir; | ki o (kendi yavrusu olmayan bir yavruyu neredeyse emzirmez; | onu koklamakla kuşkulanır); bazısı şöyle inşad etti: | % ( **الزَّجُوم**’un burnunda onun kokusu kuşkulandı ) % | | Bazen onu, onu emzirsin diye zorlanır; böylece süt verir | ona; el-Kumeyt dedi ki: | % ( Ve ben bir yıldırım ve şimşekle helâl kılmadım % | **الزَّجُوم**’un sağıcısına süt verdiği gibi ) % | | Yani: onlara, istedikleri şeye dair zorlamadan vermedim; | **الزَّجُوم**’un zorla süt vermesi gibi. |

| | Şemir dedi ki: ( **بَعِيرٌ أزْجَمُ** : köpürmez | ve böğürmeyle açıkça ses çıkarmaz ); ve el-Ahmer’in | bu mânâ ile söylediği: **بَعِير أَزْيَمُ** | ve **وَأَسْجَم**. Şemir dedi ki: **الأَزْيَمْ** ile | **الأَزْجَم** arasında, yalnızca **اليَاءِ**’nin | **جِيمًا**ya çevrilmesi vardır. Araplar **الجِيمَ**’i | **الياء**’ın yerine getirir; çünkü ikisinin mahreci | ağzın şecerindendir. | | ( **والزَّجْمَةُ والزَّحْمَةُ** ) **الجِيمِ** | ve **الحَاءِ** ile; ( **والزَّكْمَة** ) **الكَافِ** ile: bütün | bunlar, ( **الزَّحْرَة** )dır; ki o (onunla birlikte | çocuk çıkar); her birinin beyanı yerinde gelecektir. | | (Ve) **الزُّجَّم** ( **كَسُكَّر** : bir kuştur ); ve o | **الزُّمَّج**’in kalb edilmişidir. | | [ ] Üzerine istidrâk olunanlardandır: | | **الزَّجْمَة**: sestir. Ve bana bir kelime **زَجَم** etmedi; yani: bana konuşmadı. Ve ona bir şeyle **زَجَم** etti; onu anlamadı. |
