# زحلق (ز-ح-ل-ق) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%AD%D9%84%D9%82
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D8%AD%D9%84%D9%82

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ز - ح - ل - ق
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%AD%D9%84%D9%82/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الزَحاليقُ: لغة تميم في الزحاليف، الواحدة زُحْلوقَةٌ. قال عامر بن مالك مُلاعِبُ الأسنَّة:
لمَّا رأيتُ ضِراراً في مُلَمْلَـمَةٍكأنّما حافَتاها حـافَـتـا نـيقِ
يَمَّمْتُهُ الرُمْحَ شَزْراً ثمّ قلتُ لـه		هذي المُروءَةُ لا لِعْبُ الزَحاليقِ
يعني ضرارَ بن عمرٍو الضّبّي. والزَحْلَقَةُ كالدحرجة، وقد تَزَحْلَقَ، قال رؤبة:
لَمَّا رأيتُ الشرَّ قد تَـأَلَّـقـا
وفِتْنةً تَرْمي بمن تَصَـعَّـقـا
مَنْ خَرَّ في طَحْطاحِها تَزَحْلَقا

##### Türkçe

**الزَحاليقُ**: **الزحاليف** hakkında Temîm’in dilidir; teki **زُحْلوقَةٌ**’dır. Âmir b. Mâlik, “mızraklarla oynayan” dedi ki:
لمَّا رأيتُ ضِراراً في مُلَمْلَـمَةٍكأنّما حافَتاها حـافَـتـا نـيقِ
يَمَّمْتُهُ الرُمْحَ شَزْراً ثمّ قلتُ لـه		هذي المُروءَةُ لا لِعْبُ الزَحاليقِ
Yani ed-Dabbî Dırâr b. Amr’ı (kastediyor). Ve **الزَحْلَقَةُ**, yuvarlanma gibi (dir); ve gerçekten **تَزَحْلَقَ**. Rü’be dedi ki:
لَمَّا رأيتُ الشرَّ قد تَـأَلَّـقـا
وفِتْنةً تَرْمي بمن تَصَـعَّـقـا
مَنْ خَرَّ في طَحْطاحِها تَزَحْلَقا

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%AD%D9%84%D9%82/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الزُّحْلوقة: آثارُ تَزَلُّجِ الصبيان من فوق إلى أَسفل، وقال يعقوب: هي آثار تَزَلُّج الصبيان من فوق طين أَو رمل إِلى أَسفل؛ قال الكميت:ووَصْلهُن الصِّبا، إِن كنت فاعلَه،
وفي مقام الصِّبَا زُحْلوقةٌ زَلَلُ
يقول: مقام الصبا بمنزلة الزحلوقة. وتَزَحْلَقُوا على المكان: تزلَّقُوا عليه بأَسْتاهِهم. والمُزَحْلَقُ: الأَمْلسُ. الجوهري: الزَّحاليقُ لغة في الزحاليف، الواحدة زُحْلوقة؛ قال عامر بن مالك مُلاعِبُ الأَسِنَّة: لما رأَيت ضِرَاراً في مُلَمْلَمةٍ،
كأَنما حافَتاها حافَتا نِيقِ،
يَمَّمْتُه الرُّمْحَ شَزْراً ثم قلت له:
هذِي المُروءَةُ لا لعْبُ الزَّحاليقِ
يعني ضرار بن عمرو الضبي. والزَّحْلقَةُ: كالدَّحْرَجَةِ، وقد تَزَحْلَق؛ قال رؤبة:
لما رأَيتُ الشرَّ قد تأَلّقا،
وفِتْنةً تَرْمي بمن تَصَعَّقا،
مَن خَرَّ في طَحْطاحِها تَزَحْلقا

##### Türkçe

**الزُّحْلوقة**: çocukların yukarıdan aşağıya kaymalarının izleri; Yakub dedi ki: o, çocukların çamurun yahut kumun üstünden aşağıya kaymalarının izleridir; Kümeyt dedi ki:

ووَصْلهُن الصِّبا، إِن كنت فاعلَه،
وفي مقام الصِّبَا زُحْلوقةٌ زَلَلُ

Der ki: **الصبا**’nın makamı **الزُّحْلوقة** menzilesindedir. **تَزَحْلَقُوا** على المكان: onun üzerinde kalçalarıyla kaydılar. Ve **المُزَحْلَقُ**: pürüzsüz olan. Cevherî: **الزَّحاليقُ**, **الزحاليف**’te bir lugattır; teki **زُحْلوقة**’dur; **عامر بن مالك مُلاعِبُ الأَسِنَّة** dedi ki:

لما رأَيت ضِرَاراً في مُلَمْلَمةٍ،
كأَنما حافَتاها حافَتا نِيقِ،
يَمَّمْتُه الرُّمْحَ شَزْراً ثم قلت له:
هذِي المُروءَةُ لا لعْبُ الزَّحاليقِ

Yani **ضرار بن عمرو الضبي**. Ve **الزَّحْلقَةُ**: **الدَّحْرَجَةِ** gibi; ve muhakkak **تَزَحْلَق**; Rü’be dedi ki:

لما رأَيتُ الشرَّ قد تأَلّقا،
وفِتْنةً تَرْمي بمن تَصَعَّقا،
مَن خَرَّ في طَحْطاحِها تَزَحْلقا

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%AD%D9%84%D9%82/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ز ح ل ق * * الزَّحْلَقَةُ * كالدحرجة وقد * تَزَحْلَقَ

##### Türkçe

* ز ح ل ق * * **الزَّحْلَقَةُ** * yuvarlanma gibidir; ve muhakkak **تَزَحْلَقَ**.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%AD%D9%84%D9%82/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الزحلق، كزبرج، من الرياح: الشديدة نقله ابن عباد. والزحلقة: مثل الدحرجة، وتزحلق: مثل تدحرج وذلك إذا تزلق على استه، قال رؤبة:
  من خر في طخطاخها تزحلقا والزحلوقة: الزحلوفة والجمع: الزحاليق، نقله الجوهري، وهو آثار تزلج الصبيان من فوق إلى أسفل، قال الكميت:
  ووصلهن الصبا إن كنت فاعله                      وفي مقام الصبا زحلوقة زلل وأنشد الجوهري لملاعب الأسنة:
  يممته الرمح شزرا ثم قلت لـه                      هذي المروءة لا لعب الزحاليق

  وقال الصاغاني: الزحاليق: لغة تميم في الزحاليف. ومن المجاز: الزحلوقة: القبر أنه يزلق فيه. والزحلوقة: الأرجوحة اسم لخشبة يضعها الصبيان على موضع مرتفع، ويجلس على طرفها الواحد جماعة، وعلى الآخر جماعة، فإذا كانت إحداهما أثقل ارتفعت الأخرى فتهم بالسقوط، فينادون بهم: ألا خلوا ألا خلوا. ومما يستدرك عليه: المزحلق: الأملس. والزحاليق: المزالق، كالزحليق، بالكسر.

##### Türkçe

**الزحلق**; **زبرج** gibi; rüzgârlardan: şiddetli olan; bunu İbn ʿAbbâd nakletti. Ve **الزحلقة**: **الدحرجة** gibi; ve **تزحلق**: **تدحرج** gibi; bu, kıçı üzerine kaydığı zaman olur; Rüʾbe dedi ki:
  Onun çamurunda düşen, **تزحلقا** olarak kaydı. Ve **الزحلوقة**: **الزحلوفة**; çoğulu: **الزحاليق**; bunu el-Cevherî nakletti; ve o, çocukların yukarıdan aşağıya kaymasının izleridir; el-Kumeyt dedi ki:
  Eğer onu yapacak isen, gençliği onlara ulaştır;                      ve gençliğin makamında kaygan bir **زحلوقة** vardır, kaymadır. Ve el-Cevherî, mızrak uçlarının oyunları için şu beyti rivayet etti:
  Mızrağı ona yanlamasına yönelttim, sonra ona dedim:                      Bu, yiğitliktir; **الزحاليق** oyunu değil.

  Ve es-Sâğânî dedi ki: **الزحاليق**: Temîm’in **الزحاليف** hakkında bir lehçesidir. Ve mecazdan: **الزحلوقة**: kabirdir; çünkü onda kayılır. Ve **الزحلوقة**: salıncaktır; yüksek bir yere çocukların koyduğu bir tahta parçasının adıdır; onun bir ucuna bir topluluk oturur, öbür ucuna bir topluluk; ikisinden biri daha ağır olunca öteki yükselir de düşmeye yeltenir; bunun üzerine onlara seslenirler: “Dikkat edin, boşaltın; dikkat edin, boşaltın.” Ve ona ek olarak kaydedilenlerdendir: **المزحلق**: pürüzsüz olan. Ve **الزحاليق**: kaygan yerlerdir; **الزحليق** gibi; kesre ile.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%AD%D9%84%D9%82/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

زَحْلَقَةٌ
Q. 1 زَحْلَقَةٌ ذ [inf. n. of زَحْلَقَ] The rolling [a thing] down; syn. دَحْرَجَةٌ. (S, K.) You say, زَحْلَقَ الحَجَرَ, i. e. دَحْرَجَهُ [He rolled down the stone]. (TK.)

تَزَحْلَقَ
Q. 2 تَزَحْلَقَ ذ He, or it, rolled down; syn. تَدَحْرَجَ: (S, K:) or he slid, or slipped, upon his posteriors. (TA.)

زِحْلِقٌ
زِحْلِقٌ ذ A violent wind. (Ibn-'Abbád, K.)

زِحْلِيقٌ
زِحْلِيقٌ ذ : see the next paragraph.

زُحْلُوقَةٌ
زُحْلُوقَةٌ ذ i. q. زُحْلُوفَةٌ; (S, * K;) meaning [A sloping slide, or rolling-place; or] the traces of the sliding of children from above to below: (TA:) of the dial. of Temeem: pl. زَحَالِيقُ: (S:) which likewise signifies slippery places; as also ↓ زِحْلِيقٌ. (TA.) ― -b2- And (tropical:) A grave: (K, TA:) because one slips into it. (TA.) ― -b3- And i. q. أُرْجُوحَةٌ; i. e. [A seesaw;] a piece of wood [or a plank] which children lay upon an elevated place, and a number sit upon one end of it, and a number upon the other [end]; and when one of the two parties is heavier, the other rises, and threatens to fall; whereupon they [app. who are looking on] call out to them, أَلَا خَلُّوا أَلَا خَلُّوا [Now leave ye! now leave ye what ye are doing!]. (K. [See also أُرْجُوحَةٌ.])

مُزَحْلَقٌ
مُزَحْلَقٌ ذ [Rolled down: see Q. 1. ― -b2- And] Smooth. (TA.)

##### Türkçe

زَحْلَقَةٌ
K. 1 **زَحْلَقَةٌ** ذ [**زَحْلَقَ**’ın mastarı] [bir şeyi] aşağı yuvarlama; eşanlamlısı **دَحْرَجَةٌ**. (S, K.) Sen dersin ki: **زَحْلَقَ الحَجَرَ**, yani **دَحْرَجَهُ** [taşı aşağı yuvarladı]. (TK.)

تَزَحْلَقَ
K. 2 **تَزَحْلَقَ** ذ O, yahut o (şey), aşağı yuvarlandı; eşanlamlısı **تَدَحْرَجَ**: (S, K:) yahut o, kalçaları üzerinde kaydı, yahut kayıp düştü. (TA.)

زِحْلِقٌ
**زِحْلِقٌ** ذ Şiddetli bir rüzgâr. (İbn-’Abbád, K.)

زِحْلِيقٌ
**زِحْلِيقٌ** ذ: bir sonraki paragrafa bak.

زُحْلُوقَةٌ
**زُحْلُوقَةٌ** ذ **زُحْلُوفَةٌ** ile aynı; (S, * K;) anlamı [eğimli bir kaydırak, yahut yuvarlanma yeri; yahut] çocukların yukarıdan aşağıya kaymasının izleri: (TA:) Temîm lehçesinde: çoğulu **زَحَالِيقُ**: (S:) ki bu da kaygan yerler anlamına gelir; ayrıca ↓ **زِحْلِيقٌ** da (böyledir). (TA.) ― -b2- Ve (mecazen:) bir kabir: (K, TA:) çünkü ona kayılarak girilir. (TA.) ― -b3- Ve **أُرْجُوحَةٌ** ile aynı; yani [bir tahterevalli;] çocukların yüksekçe bir yere koydukları bir tahta [yahut bir kalas]; bir grup onun bir ucuna oturur, bir grup da öbür [uca]; iki taraftan biri daha ağır olunca öteki yükselir ve düşmekle tehdit eder; bunun üzerine onlara [görünüşe göre seyredenler] seslenirler: **أَلَا خَلُّوا أَلَا خَلُّوا** [Şimdi bırakın! şimdi yaptığınızı bırakın!]. (K. [Ayrıca **أُرْجُوحَةٌ**’ya da bak.])

مُزَحْلَقٌ
**مُزَحْلَقٌ** ذ [Aşağı yuvarlanmış: K. 1’e bak. ― -b2- Ve] pürüzsüz. (TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%AD%D9%84%D9%82/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

زَحْلَقَ
زَحْلَقَ
a.  Pushed, rolled down.

تَزَحْلَقَ
تَزَحْلَقَ II ,
a.  Rolled, slid, glided down.

زُحْلُوْقَة
زُحْلُوْقَة
a.  see زُحْلُوْفَة .

b.  Seesaw.

c.  Grave.

##### Türkçe

زَحْلَقَ
زَحْلَقَ
a. İtti, aşağı yuvarladı.

تَزَحْلَقَ
تَزَحْلَقَ II ,
a. Yuvarlandı, kaydı, aşağı süzüldü.

زُحْلُوْقَة
زُحْلُوْقَة
a. **زُحْلُوْفَة**’ye bak.

b. Tahterevalli.

c. Kabir.
