# زدق (ز-د-ق) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%AF%D9%82
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D8%AF%D9%82

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ز - د - ق
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%AF%D9%82/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

القاف والزاي والدال معهما
ز ق د، ز د ق يستعملان فقط زقد: الزَّقدُ: كلمة يمانية.
زدق: وزدق لغة لهم في صدق.

##### Türkçe

**القاف** ve**الزاي** ve**الدال** bunlarla birlikte

ز ق د، ز د ق yalnızca kullanılırlar: **زقد**: **الزَّقدُ**: Yemenî bir kelimedir.
**زدق**: Ve **زدق** onlar için **صدق** hakkında bir lugattır.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%AF%D9%82/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ق ز د
زدق ، قزد
أهمله الليث .
زدق قزد : ( مستعملة ) .
زدق : وقال أبو زيد : من العربِ من يقول : الزِّدْق بمعنى الصدق ، وهو أَزْدَق منه ،
أي : أصدق منه .
قزد : ويقولونَ : القزْدُ في موضع القصد .
وروى ابن شميل عن أعرابي أنه قال : خيرُ القول أزْدَقه .
وأنشد الأصمعي لمزاحم العقيلي :
فَلاَةُ فَلاً لمَّاعة من يجز بها
عَنِ القزْدِ تَجْحَفْهُ المنايا الجواحِفُ
هكذا رواه أبو حاتمٍ .

##### Türkçe

ق ز د
**زدق** ، **قزد**
Onu **الليث** ihmal etti.
**زدق** **قزد** : (kullanılan).
**زدق** : **أبو زيد** dedi ki: Araplardan **الزِّدْق**’ı **الصدق** mânâsında söyleyen vardır; ve o, ondan daha **أَزْدَق**tır,
yani: ondan daha **أصدق**tır.
**قزد** : Ve derler ki: **القزْدُ** , **القصد** yerinde (kullanılır).
Ve **ابن شميل** bir bedevîden rivayet etti ki o şöyle dedi: Sözün hayırlısı, onun en **أزْدَق** olanıdır.
Ve **الأصمعي** , **مزاحم العقيلي**’ye ait olarak inşad etti:
فَلاَةُ فَلاً لمَّاعة من يجز بها
عَنِ القزْدِ تَجْحَفْهُ المنايا الجواحِفُ
Böylece onu **أبو حاتمٍ** rivayet etti.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%AF%D9%82/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

التهذيب: أَبو زيد الزِّدْقُ الصِّدْقُ. وهو أَزْدَقُ منه أَي أَصدق منه. قال: وقد قالوا القَزْدُ للقصد، وحكى النضر عن بعض العرب: خيرُ القول أَزْدَقُه؛ وأَنشد الأَصمعي:
فَلاة فلىً لَمّاعة، من يَجُرْ بها
عن القَزْدِ تُجْحِفْه المَنايا الجَواحِفُ
قال: هكذا أَنشده أَبو حاتم عن الأَصمعي، بالزاي، لمزاحم العقيلي.

##### Türkçe

**التهذيب**: Ebû Zeyd: **الزِّدْقُ** **الصِّدْقُ**’tur. Ve o, ondan **أَزْدَقُ**tur; yani ondan daha **أَصدق**tur. Dedi ki: Ve **القَزْدُ**’u **القصد** için söylemişlerdir; ve en-Nadr, bazı Araplardan nakletti: Sözün hayırlısı, onun **أَزْدَقُه** olanıdır; ve el-Asma‘î şu şiiri okudu:

Bir çöl; parlak, pırıl pırıl; kim onunla
**القَزْدِ**’den saparsa, onu yıkıcı ölümler helâk eder.

Dedi ki: Ebû Hâtim, el-Asma‘î’den, **الزاي** ile, Muzâhim el-‘Ukaylî’ye ait olarak, onu işte böyle okuttu.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%AF%D9%82/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الزدق، بالكسر أهمله الجوهري، وقال أبو زيد: لغة في الصدق، ويقال: أنا أزدق منه، أي أصدق، قال: وقد قالوا: القزد للقصد، وحكى النضر عن بعض العرب:  خير القول أزدقه  وأنشد الأصمعي:
  فلاة فلى لماعة من يجـربـهـا                      عن القزد تجحفه المنايا الجواحف هكذا أنشده أبو حاتم عن الأصمعي بالزاى لمزاحم العقيلي، وفي اللسان- في تركيب  ص د ق  - ما نصه:  وكلب  تقلب الصاد مع القاف زايا، تقول: ازدقني، أي: اصدقني، وقد بين سيبويه هذا الضرب من المضارعة في باب الإدغام. قلت: ومنه قول الشاعر:
  يزيد زاد الله في حياته
  حامي نزار عند مزدوقاته فإنه أراد مصدوقاته، فقلب الصاد زايا، لضرب من المضارعة.

##### Türkçe

**الزدق**; kesre ile (okunur). Cevherî onu ihmal etti. Ebû Zeyd dedi ki: **الصدق** hakkında bir dildir. Ve denilir: “Ben ondan daha **أزدق**’ım”, yani daha **أصدق**. Dedi ki: Onlar **القزد**’i **القصد** için de söylemişlerdir. Nadr, bazı Araplardan şunu nakletti: “Sözün hayırlısı onun en **أزدقه** olanıdır.” Asma‘î şu beyti okudu:

  “Issız bir çöl; parlak, parıldayan; onu kim tecrübe ederse
                      **القزد**’den dolayı onu yıkıcı ölümler kökünden kazır.”

Ebû Hâtim bunu, Muzâhim el-‘Ukaylî’den, **الزاى** ile, Asma‘î’den böyle okuttu. Ve Lisân’da — **ص د ق** terkibinde — lafzı şudur: “Ve Kelb (kabilesi) **الصاد**’ı **القاف** ile birlikte **زاى**’a çevirir; ‘**ازدقني**’ dersin, yani: ‘**اصدقني**’. Sîbeveyh bu türden **المضارعة**’yı **الإدغام** babında açıklamıştır.” Dedim ki: Ondan şairin sözü de vardır:

  “Yezîd; Allah onun hayatında artırdı;
  Nizâr’ın koruyucusu, onun **مزدوقاته**’sında.”

Çünkü o, onun **مصدوقاته**’sını kastetti; böylece **الصاد**’ı **زاى**’a çevirdi; bir tür **المضارعة** sebebiyle.
