# زرم — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%B1%D9%85/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D8%B1%D9%85/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [زرم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%B1%D9%85.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: زرم

الزَّرِمُ من السَّنانير والكلاب. ما يبقى جَعْرُه في دبره. وزَرِمَ الكلب والسِّنَّوْرُ زَرَماً، فهو زَرِمٌ: بقي جَعْرُه في دبره، وبذلك سمي السِّنَّوْرُ أَزْرَمَ. وزَرِمَ البيعُ إذا انقطع. وزَرَمَ الشيءَ يَزْرِمُهُ زَرْماً. وأَزْرَمهُ وزَرَّمَه: قطعه؛ قال ساعدة بن جُؤَيَّةَ:إني لأَهْواك حُبّاً غيرَ ما كَذِبٍ،
ولو نأَيْت سِوانا في النوَى حِجَجا
حُبَّ الضَّريكِ تِلادَ المال زَرَّمهُ
فَقْرٌ، ولم يَتَّخِذْ في الناس مُلْتَحَجا
أَراد: قطع عنه الخير. وزرِمَ دمعُهُ وبولُهُ وحِلْفَتُهُ وكلامه وازْرَأَمَّ: انقطع. وكل ما انقطع فقد زَرِم. وفي الحديث: أَن النبي، صلى الله عليه وسلم، أُتي بالحسن بن علي، عليهما السلام، فوُضعَ في حجْره فبال في حجره فأُخِذَ فقال: لا تُزْرِمُوا ابني، ثم دعا بماء فصبه عليه؛ قال الأَصمعي: الإزْرامُ القطع أَي لا تقطعوا عليه بوله. ومنه حديث الأَعرابي الذي بال في المسجد: قال لا تُزْرِمُوه؛ يقال للرجل إذا قطع بوله: قد أَزْرَمْتَ بولك. وأَزْرَمَهُ غيره أَي قطعه؛ قال عَدِيّ: أَو كماء المَثْمود بعد جِمامٍ،
زَرِم الدَّمْعِ لا يَؤُوب نَزُورا
قال: فالزَّرِمُ القليل المنقطع. أَبو عمرو: الزَّرِمُ الناقة التي تقطع بولها قليلاً قليلاً، يقال لها إذا فعلت ذلك: قد أَوزَغَتْ وأَوْشَقَتْ وشلْشَلَتْ وأَنفصت وأَزْرَمَتْ. الجوهري: زَرِمَ البولُ، بالكسر، إذا انقطع، وكذلك كل شيء ولَّى، وأَزْرَمَهُ غيره. وازْرَأَمَّ: غضب، فهو مُزْرئِمٌّ؛ ذكره أَبو زيد في كتاب الهمز. والزَّرْم: الوِلاد. وقد زَرَمَتْ به زَرْماً: ولدته؛ أَنشد ابن بري لأَبي الوَرْدِ الجعدي: أَلا لَعَنَ اللهُ التي زَرَمَتْ به
فقد وَلَدَتْ ذا نُمْلَة وغَوائِلِ
والزَّرِيمُ: الذليل القليل الرَّهْطِ. ابن الأَعرابي: رجل زَرِمٌ ذليل قليل الرهط؛ قال الأَخطل:
لولا بَلاؤُكُمُ في غير واحدة،
إذاً لَقُمْتُ مقَام الخائِفِ الزَّرِمِ
الأَصمعي: الزَّرِمُ الزَّرِمُ المضيَّق عليه. ويقال للبخيل: زَرِمٌ، وزَرَّمَه غيره، وأَنشد بيت ساعدة بن جؤية. الأَصمعي: المُزْرَئِمُّ المُنْقَبِضُ، الزاي قبل الراء، وقد ازْرَأَمَّ ازْرِئْماماً؛ أَنشد ابن بري للأَخطَل:
تُمْذي إذا سُحِبَتْ من قَبْلِ أَدْرَعِها،
وتَزْرَئِمُّ إذا ما بَلَّها المَطَرُ
قال: وقال آخر في المُزْرَئِمِّ الساكت:
ألْفَيْتُهُ غَضْبان مُزْرَئِمَّا،
لا سَبِطَ الكَفِّ ولا خِضَمَّا
والزَّرِمُ: الذي لا يثبت في مكان؛ قال ساعدة بن جُؤيَّة: مُوَكَّلٌ بشُدُوفِ الصَّوْمِ يرقُبُهُ،
من المَغارِبِ، مَخْطوفُ الحَشا زَرِمُ
والمُزْرَئِمُّ والزُّرَأْمِيمُ: المتقبض؛ الأَخيرة عن ثعلب. وقال أَبو عبيد: والمُرْزَئِمُّ المُقْشَعِرُّ المجتمع، الراء قبل الزاي، قال: الصواب المُزْرَئِمُّ، الزاي قبل الراء، قال: هكذا رواه ابن جَبلة وشك أَبو زيد في المُقْشَعِرّ المجتمع أَنه مُزْرَئِمّ أَو مُرْزَئِمّ.

### Türkçe

**الزَّرِمُ**: sansarlar ve köpeklerden (olan). Dışkısının artığı onun makatında kalan şey.
Ve köpek ve kedi **زَرِمَ** **زَرَماً**; o hâlde o **زَرِمٌ**dur: dışkısının artığı onun makatında kaldı; bununla kediye **أَزْرَمَ** adı verildi. Ve satış **زَرِمَ** ettiği zaman: kesildi. Ve şeyi **زَرَمَ**; onu **يَزْرِمُهُ** **زَرْماً**. Ve onu **أَزْرَمهُ** ve onu **زَرَّمَه**: onu kesti; Sâʿide b. Cüʾeyye dedi:
İnni le-ehvâke hubben ğayra mâ kezibin،
ve lev ne’eyte sivânâ fi’n-nevâ hiccecen
hubbe’d-darîki tilâde’l-mâli zarramehu
fakrun، ve lem yettehiz fi’n-nâsi multahacen
İstedi: ondan hayrı kesti. Ve onun gözyaşı ve idrarı ve yemini ve sözü **زرِمَ** ve **ازْرَأَمَّ**: kesildi. Ve her ne kesildiyse, muhakkak **زَرِم** olmuştur. Ve hadiste: Peygamber’e, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, Hasan b. Ali, ikisine de selâm olsun, getirildi; onun kucağına konuldu da onun kucağına işedi; derken alındı; bunun üzerine dedi: “Oğlumu **تُزْرِمُوا** etmeyin”; sonra su çağırdı da onu onun üzerine döktü; el-Asmaʿî dedi: **الإزْرامُ** kesmektir; yani “onun idrarını onun üzerinde kesmeyin.” Ondandır: mescitte işeyen bedevînin hadisi: dedi: “Onu **تُزْرِمُوه** etmeyin”; adam için, idrarını kestiği zaman, denir: “İdrarını **أَزْرَمْتَ**.” Ve onu başkası **أَزْرَمَهُ**; yani onu kesti; ʿAdiyy dedi:
ev ke-mâ’i’l-mesmûdi baʿde cimâmin،
zerime’d-demʿi lâ ye’ûbu nezûrâ
Dedi: öyleyse **الزَّرِمُ** az olan, kesilmiş olandır. Ebû ʿAmr: **الزَّرِمُ** idrarını azar azar kesen dişi devedir; ona, bunu yaptığı zaman, denir: “Muhakkak **أَوزَغَتْ** ve **أَوْشَقَتْ** ve **وشلْشَلَتْ** ve **أَنفصت** ve **أَزْرَمَتْ**.” el-Cevherî: idrar, kesre ile, **زَرِمَ** ettiği zaman: kesildi; bunun gibi her şey ki dönüp gitti; ve onu başkası **أَزْرَمَهُ**. Ve **ازْرَأَمَّ**: öfkelendi; o hâlde o **مُزْرئِمٌّ**dir; onu Ebû Zeyd hemze kitabında zikretti. Ve **الزَّرْم**: doğurma. Ve onunla **زَرَمَتْ**; **زَرْماً**: onu doğurdu; İbn Berrî, Ebû’l-Verd el-Caʿdî için inşâd etti:
elâ leʿane’llâhu’lletî zeramet bihî
fe-kad veledet zâ numletin ve ğavâ’ilî
Ve **الزَّرِيمُ**: zelil, topluluğu az olan. İbnü’l-Aʿrâbî: **رجل زَرِمٌ**: zelil, topluluğu az; el-Ahtal dedi:
levlâ belâukum fî ğayri vâhidetin،
izen le-kumtu mekâme’l-hâ’ifi’z-zerimî
el-Asmaʿî: **الزَّرِمُ الزَّرِمُ**: üzerine daraltılmış olandır. Ve cimriye denir: **زَرِمٌ**; ve onu başkası **زَرَّمَه**; ve Sâʿide b. Cüʾeyye’nin beytini inşâd etti. el-Asmaʿî: **المُزْرَئِمُّ**: büzülen; **الزاي** **الراء**’dan öncedir; ve **ازْرَأَمَّ** **ازْرِئْماماً**; İbn Berrî, el-Ahtal için inşâd etti:
tumdî izâ suhibet min kabli edraʿihâ،
ve tezra’imu izâ mâ bellehâ’l-mataru
Dedi: ve başkası, susan **المُزْرَئِمِّ** hakkında dedi:
elfeytuhu ğadbân muzra’immen،
lâ sebitâ’l-keffi ve lâ hıdammen
Ve **الزَّرِمُ**: bir yerde sabit durmayan kimse; Sâʿide b. Cüʾeyye dedi:
muvakkalun bi-şudûfi’s-savmi yerkubuhu،
mine’l-meğâribi، mahtûfu’l-haşâ zerimُ
Ve **المُزْرَئِمُّ** ve **الزُّرَأْمِيمُ**: büzülen; sonuncusu Saʿleb’dendir. Ebû ʿUbeyd dedi: ve **المُرْزَئِمُّ**: ürperen, toplanmış; **الراء** **الزاي**’dan öncedir; dedi: doğrusu **المُزْرَئِمُّ**dur; **الزاي** **الراء**’dan öncedir; dedi: İbn Ceble onu böyle rivayet etti; ve Ebû Zeyd, ürperen toplanmış hakkında, onun **مُزْرَئِمّ** mi yoksa **مُرْزَئِمّ** mi olduğunda şüphe etti.
