# زغدب (ز-غ-د-ب) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%BA%D8%AF%D8%A8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D8%BA%D8%AF%D8%A8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ز - غ - د - ب
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük

## Sözlükler (3)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%BA%D8%AF%D8%A8/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الغين والزاي
زغدب: الزَّغْدَبُ: الهَديرُ الشّديد، قال:
يَمُدُّ زأراً وهديراً زَغْدَبا
أصله الزّغد، فربما زادوا الباء... والزُّغادِبُ، الزَّبَدُ الكثير، قال رؤبة:
وزَبَداً من هَدْرِهِ زُغادبا
زغبد: الزَّغْبَدُ: من أسماء الزَّبَد.
زغرب: عين زَغْرَبةٌ، ورجلٌ زَغْرَبُ المعروفِ: أي: كثيره. وماء زَغْرَبٌ قال:
بَشِّرْ بني كَعْبٍ بنَوْءِ العَـقْـرَبِ		من ذي الأهاضيب بماءٍ زغربِ
زرغب: الزَّرْغَبُ: الكَيْمُخْتُ بالفارسية.
برغز: البَرْغز: ولَد البقرة، والجمع: البَراغِز. قال:
ويَضْرِبْنَ بالأيْدي وراءَ بَراغزٍ		حِسانِ الوُجوهِ كالظباءِ العواقدِ
برزغ: البُرْزُغُ: نشاطُ الشّبابِ، قال رؤبة:
هيهاتَ ميعادُ الشَّبابِ البُرْزُغِ
زلغب: ازْلَغَبَّ الطّائر والفَرْخُ والرّيشُ، يقال في كل ذلك، إذا شَوَّكَ. قال:
تُرَبِّبُ جَوْناً مُزْلَغِبّـاً تَـرى بـه		أنابيبَ من مُسْتَعْجِلِ الرِّيش جَمَّما

##### Türkçe

**الغين** ve **الزاي**

**زغدب**: **الزَّغْدَبُ**: şiddetli uğultu; dedi ki:
“Bir kükreme ve bir uğultu **زَغْدَبا** uzatır”
Aslı **الزّغد**’dir; bazen **الباء**’yı artırırlar... Ve **الزُّغادِبُ**: çok köpük; Rü’be dedi ki:
“Ve onun uğultusundan bir köpük, **زُغادبا**”

**زغبد**: **الزَّغْبَدُ**: **الزَّبَد**’in adlarındandır.

**زغرب**: **زَغْرَبةٌ** bir göz; ve **زَغْرَبُ المعروفِ** bir adam: yani onun çoğu. Ve **زَغْرَبٌ** bir su; dedi ki:
“**العَـقْـرَبِ**’in doğuşuyla **بني كَعْبٍ**’i müjdele,
**ذي الأهاضيب**’den **زغربِ** bir su ile”

**زرغب**: **الزَّرْغَبُ**: Farsçada **الكَيْمُخْتُ**.

**برغز**: **البَرْغز**: ineğin yavrusu; çoğulu: **البَراغِز**. Dedi ki:
“Ve ellerle **بَراغزٍ**’in arkasına vururlar,
yüzleri güzel, bağlanmış ceylanlar gibi”

**برزغ**: **البُرْزُغُ**: gençliğin canlılığı; Rü’be dedi ki:
“Heyhat, **الشَّبابِ البُرْزُغِ**’un vaadi”

**زلغب**: **ازْلَغَبَّ** kuş ve yavru ve tüy; bunların hepsinde söylenir; dikenlendiği zaman. Dedi ki:
“**مُزْلَغِبّـاً** koyu renkli birini büyütür; onda görürsün
tüyün acelecisinden borular, gür”

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%BA%D8%AF%D8%A8/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الزَّغْدَبُ والزُّغادِبُ: الـهَديرُ الشديد؛ قال العجاج: يَرُجُّ زَأْراً وهَديراً زَغْدَبا
وقال رؤبة يصف فحلاً:
وزَبَداً، من هَدْرِه، زُغادِبا
والزَّغْدَبُ: من أَسماءِ الزَّبَد. والزَّغْدَبُ: الإِهالةُ؛ أَنشد ثعلب: وأَتَتْه بزَغْدَبٍ وحَتِـيٍّ،  *  بعدَ طِرْمٍ، وتامِكٍ، وثُمالِ أَراد: وسَنامٍ تامِكٍ. وذهب ثعلب إِلى أَن الباءَ، من زَغْدَب، زائدة، وأَخَذَه من زَغْدِ البعير في هَديره. قال ابن سيده: وهذا كلامٌ تَضِـيقُ عن احتمالِه الـمَعاذيرُ، وأَقْوَى ما يُذْهَبُ إِليه فيه أَن يكون أَرادَ أَنهما أَصلانِ مُتَقارِبانِ كسَبِطٍ وسِـبَطْرٍ؛ قال ابن جني: وإِن أَراد ذلك أَيضاً فإِنه قد تَعَجْرَفَ. والزُّغادِبُ: الضَّخْمُ الوجهِ، السَّمِجُه، العظيمُ الشَّفَتَيْنِ؛ وقيل: هو العظيمُ الجسْمِ. وزَغْدَبَ على الناس: أَلحفَ في الـمَسأَلةِ.

##### Türkçe

**الزَّغْدَبُ** ve **الزُّغادِبُ**: şiddetli böğürme; el-‘Accâc dedi:
يَرُجُّ زَأْراً وهَديراً **زَغْدَبا**
Rü’be bir aygırı vasfederek dedi:
وزَبَداً، من هَدْرِه، **زُغادِبا**
Ve **الزَّغْدَبُ**: köpüğün adlarındandır. Ve **الزَّغْدَبُ**: iç yağıdır; Sa‘leb inşâd etti:
وأَتَتْه ب**زَغْدَبٍ** وحَتِـيٍّ،  *  بعدَ طِرْمٍ، وتامِكٍ، وثُمالِ
Murad etti: ve **سَنامٍ** tāmik. Sa‘leb, **زَغْدَب**’den olan **الباءَ**’nın زائد olduğuna gitti ve onu, devenin böğürmesindeki **زَغْدِ**’inden aldı. İbn Sîde dedi: Bu, mazeretlerin onu ihtimâl etmekten daraldığı bir sözdür; onda kendisine gidilenin en kuvvetlisi, iki aslın birbirine yakın iki kök olmasını murad etmiş olmasıdır; **سَبِطٍ** ve **سِـبَطْرٍ** gibi. İbn Cinnî dedi: Eğer bunu da murad ettiyse, muhakkak ki o, taşkınlık etmiştir.

Ve **الزُّغادِبُ**: yüzü iri, çirkin olan, iki dudağı büyük olan; ve denildi ki: o, cismi büyük olandır.

Ve **زَغْدَبَ** insanlar üzerine: istemede ısrar etti.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%BA%D8%AF%D8%A8/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الزغدب، كجعفر أهمله الجوهري، وقال الليث: هو الهدير الشديد. قال العجاج:
  يمد زأرا وهديرا زغدبا

  وذهب ثعلب إلى أن الباء من زغدب زائدة، وأخذه من زغد البعير في هديره. قال ابن سيده: وهذا كلام تضيق عن احتماله المعاذير، وأقوى ما يذهب إليه فيه أن يكون أراد أنهما أصلان متقاربان كسبط وسبطر. قال ابن جني: وإن أراد ذلك أيضا فإنه قد تعجرف، كذا في لسان العرب. الزغدب: من أسماء الزبد، أو الزبد الكثير، كالزغادب فيهما بالضم، عن ابن الأعرابي. قال رؤبة يصف فحلا:
  إذا رأين خلقه الخجادبا                      وزبدا من هدره زغادبا الزغدب: الإهالة. أنشد ثعلب:
  وأتته بزغدب وحتـي                      بعد طرم وتامك وثمال أراد: وسنام تامك. والزغدبة: الغضب. والإلحاف في المسألة. وقد زغدب على الناس، وهذا عن مكوزة الأعرابي. والزغادب بالضم أيضا: الضخم الوجه السمجه العظيم الشفتين، قاله أبو زيد، وقيل: هو العظيم الجسم.

##### Türkçe

**الزغدب**; **جعفر** gibi; el-Cevherî onu ihmal etti. Leys dedi: O, şiddetli böğürmedir. el-Accâc dedi:
  Bir kükreme ve bir böğürme uzatır: **زغدبا**

  Sa‘leb, **زغدب**’den **الباء**’nın زائد olduğuna gitti; ve onu, böğürmesinde devenin **زغد**’undan aldı. İbn Sîde dedi: Bu, mazeretlerin onu ihtimal etmekten daraldığı bir sözdür; ve onda gittiği şeyin en kuvvetlisi, onun, **سبط** ve **سبطر** gibi, birbirine yakın iki أصل kastetmiş olmasıdır. İbn Cinnî dedi: Ve eğer bunu da kastetmişse, muhakkak ki o, zorbalık etmiştir; **لسان العرب**’da böyledir. **الزغدب**: **الزبد**’in isimlerindendir; yahut çok **الزبد**; ikisinde de **الزغادب** gibi, (zamm ile), İbnü’l-A‘râbî’den. Ru’be, bir aygırı vasfederek dedi:
  Onun yaratılışını **الخجادبا** gördükleri zaman                      ve böğürmesinden bir **الزبد**: **زغادبا** **الزغدب**: **الإهالة**’dir. Sa‘leb inşad etti:
  Ve ona **بزغدب** ve **حتـي** getirdi                      **طرم** ve **تامك** ve **ثمال**’dan sonra
Kastetti: ve **سنام** **تامك**. Ve **الزغدبة**: öfkedir. Ve meselede ısrardır. Ve muhakkak o, insanlara karşı **زغدب** etti; ve bu, el-A‘râbî’nin **مكوزة**’sindendir. Ve **الزغادب** (zamm ile) ayrıca: yüzü iri, çirkin, dudakları büyük olan; Ebû Zeyd onu söyledi; ve denildi ki: o, cismi büyük olandır.
