# زغم — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%BA%D9%85/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D8%BA%D9%85/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [زغم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%BA%D9%85.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: زغم

تَزَغَّمَ الجمل: رَدَّدَ رُغاءه في لهَازِمه، هذا الأصل، ثم كثرحتى قالوا: تَزَغَّمَ الرجلُ إذا تَكلم تَكَلُّمَ المُتَغَضِّبِ مع تَغَضُّبٍ. والتَّزَغُّمُ: التغضُّب وتَزَمْزُمُ الشفة في بَرْطَمَةٍ، وتَزَغٍّمت الناقةُ. وقال أَبو عبيد: التَّزَغُّمُ التغضّب مع كلام، وقيل مع كلام لا يُفهم، وقال غيره: التَّزَغُّمُ صوت ضعيف؛ قال البَعِيثُ: وقد خَلَّفَتْ أَسْرابَ جُونٍ من القَطا
زَواحِفَ، إلاَّ أَنها تَتَزَغَّمُ
وقيل: التَّزَغُّم الغضب بكلام وغير كلام؛ أَنشد ابن الأَعرابي: فأَصْبَحْنَ ما ينطِقْنَ إلا تَزَغُّماً
عليَّ، إذا أَبْكى الوَليدَ وَلِيدُ
يصف جورهنَّ أَي أَنه إذا أبكى صَبيٌّ
صَبيّاً غضبْنَ عليه تَجَنِّياً؛ وقال أَبو ذؤيب يصف رجلاً جاء إلى مكة على ناقة بين نُوقٍ:
فجاء وجاءتْ بينهن، وإنَّهُ
ليَمْسَحُ ذِفْراها تَزَغُّمُ كالفحل
قال الأَصمعي: تَزَغُّمُها صياحها وحدّتها، وإنما يمسح ذفراها ليسكنها. والتَّزَغُّمُ: حَنِينٌ خفيّ كحنين الفَصيل؛ قال لبيد:
فأَبْلغْ بَني بَكْرٍ، إذاما لقيتها،
على خير ما يُلْقى به من تَزَغَّما
ويروى بالراء. التهذيب: وأَما التَّرَغُّمُ، بالراء، فهو التغضّب. وإن لم يكن معه كلام. وتَزَغَّمَ الفَصيل: حَنَّ حَنيناً خفيفاً. ورجل زُغْمُوم: عَييُّ اللسان.
وزُغَيْمٌ: طائر، وقيل بالراء، وزُغْمَة: موضع؛ عن ابن الأَعرابي؛ وروي البيت الذي في زغب:
عليهنَّ أَطْرافٌ من القوم، لم يكن
طعامُهُمُ حَبّاً بزُغْمَةَ أَسْمَرا
وهو بزُغْبة، بالباء، في رواية ثعلب.

### Türkçe

**تَزَغَّمَ** deve: böğürtüsünü gırtlağında tekrarladı; asıl olan budur; sonra çoğaldı, ta ki: adam **تَزَغَّمَ** etti, yani öfkelenmiş kimsenin konuşması gibi, bir öfkelenme ile konuştu, dediler. Ve **التَّزَغُّمُ**: öfkelenme ve bir **بَرْطَمَةٍ** içinde dudağın **تَزَمْزُمُ** etmesidir; ve dişi deve **تَزَغٍّمت** etti. Ebû Ubeyd dedi: **التَّزَغُّمُ** konuşma ile birlikte öfkelenmedir; ve “anlaşılmayan bir konuşma ile birlikte” denildi. Başkası dedi: **التَّزَغُّمُ** zayıf bir sestir; el-Baʿîth dedi:
وقد خَلَّفَتْ أَسْرابَ جُونٍ من القَطا
زَواحِفَ، إلاَّ أَنها تَتَزَغَّمُ
Ve denildi: **التَّزَغُّم** konuşma ile ve konuşma olmaksızın öfkedir; İbnü’l-Aʿrâbî inşâd etti:
فأَصْبَحْنَ ما ينطِقْنَ إلا تَزَغُّماً
عليَّ، إذا أَبْكى الوَليدَ وَلِيدُ
Onların zulmünü vasfeder; yani bir çocuk bir çocuğu ağlattığında, ona karşı haksızlık ederek öfkelendiler. Ebû Züeyb, Mekke’ye develer arasında bir dişi deve üzerinde gelen bir adamı vasfederek dedi:
فجاء وجاءتْ بينهن، وإنَّهُ
ليَمْسَحُ ذِفْراها تَزَغُّمُ كالفحل
el-Asmaʿî dedi: Onun **تَزَغُّمُ**’u, onun bağırması ve sertliğidir; ancak o, onu sakinleştirmek için onun **ذِفْراها**’sını sıvazlar. Ve **التَّزَغُّمُ**: sütten kesilmemiş deve yavrusunun iniltisi gibi gizli bir iniltidir; Lebîd dedi:
فأَبْلغْ بَني بَكْرٍ، إذاما لقيتها،
على خير ما يُلْقى به من تَزَغَّما
Ve **بالراء** ile rivayet olunur. **التهذيب**: **التَّرَغُّمُ**’a gelince, **بالراء** ile, o öfkelenmedir; ve onunla birlikte konuşma olmasa bile. Ve deve yavrusu **تَزَغَّمَ** etti: hafif bir iniltı ile inledi. Ve **زُغْمُوم** bir adam: dili tutuk olandır.

Ve **زُغَيْمٌ**: bir kuştur; ve **بالراء** ile denildi. Ve **زُغْمَة**: bir yerdir; İbnü’l-Aʿrâbî’den. Ve **زغب**’de olan beyit rivayet edildi:
عليهنَّ أَطْرافٌ من القوم، لم يكن
طعامُهُمُ حَبّاً بزُغْمَةَ أَسْمَرا
Ve o, Saʿleb’in rivayetinde **بزُغْبة**’dir, **بالباء** ile.
