# زفر — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%81%D8%B1/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D9%81%D8%B1/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [زفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%81%D8%B1.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: زفر

الزَفْرُ: مصدر قولك: زَفَرَ الحِمْلَ يَزْفِرُهُ زَفْراً، أي حَمَله. وأَزْدَفَرَهُ أيضاً. والزَفْرُ بالكسر: الحِمْلُ، والجَمْعُ أَزْفارٌ. والزِفْرُ أيضاً: القِرْبَةُ، ومنه قيل للإماءِ اللَواتي يَحْمِلْنَ القِرَبَ: زَوافِرُ. وزافِرةُ الرجل: أنصارُهُ وعَشيرته. ويقال: هم زافِرَتُهُمْ عند السلطان، أي الذين يقومون بأمرهم. وزافِرةُ السَهْم: ما دون الريش منه. وقال عيسى بن عمر زافِرة السَهْم ما دون ثُلُثَيْهِ مما يلي النَصْلَ. والزَفيرُ: اغتراقُ النَفَس للشِدّة. والزفيرُ: أوّلُ صوت الحمار، والشهيق: آخرهُ؛ لأنَّ الزفير إدخال النَفَس، والشهيق: إخراجُه. وقد زَفَرَ يَزْفِرُ. والاسم الزَفْرَةُ. والجمع زَفرات بالتحريك، لأنّه اسم وليس بِنَعْتٍ. وربَّما سكّنها الشاعر للضرورة، كما قال:
فَتَسْتَريحَ النَفْسُ من زَفْراتِها
والزَفيرُ: الداهِيَةُ. والزُفْرَةُ بالضم: وَسَطُ الفَرَسِ. يقال: إنَّه لعظ الزُفْرَةِ. والزُفَرُ: السَيِّدُ. قال أعشى باهلة:
أَخُو رَغَائِبَ يُعْطِيهَا ويُسألُـهـا		يَأْبى الظُلامَة منه النَوْلَفُ الزُفَرُ

### Türkçe

**الزَفْرُ**: “Senin: **زَفَرَ** **الحِمْلَ** **يَزْفِرُهُ** **زَفْراً** sözünün” mastarıdır; yani onu taşıdı. Ve onu ayrıca **أَزْدَفَرَهُ** da (denir). Ve **الزَفْرُ** kesre ile: **الحِمْلُ** (yük)tur; çoğulu **أَزْفارٌ**dur. Ve **الزِفْرُ** da: **القِرْبَةُ** (su tulumu)dur; bundan dolayı su tulumlarını taşıyan cariyelere **زَوافِرُ** denilmiştir. Ve erkeğin **زافِرةُ**si: onun yardımcıları ve aşiretidir. Ve denilir: onlar sultanın yanında onların **زافِرَتُهُمْ**’dur; yani onların işini üstlenen kimselerdir. Ve okun **زافِرةُ**si: onun tüyünden aşağıda olan kısmıdır. Ve عيسى بن عمر dedi ki: okun **زافِرةُ**si, **النَصْلَ** tarafına yakın olan kısmından, onun üçte ikisinden aşağıda olandır. Ve **الزَفيرُ**: şiddetten dolayı nefesin boğulmasıdır. Ve **الزَفيرُ**: eşeğin sesinin ilki; **الشهيق**: onun sonudur; çünkü **الزفير** nefesi içeri sokmaktır, **الشهيق** ise onu dışarı çıkarmaktır. Ve **زَفَرَ** **يَزْفِرُ** olmuştur. İsim **الزَفْرَةُ**’dir. Çoğulu harekeli olarak **زَفرات**tır; çünkü o bir isimdir, bir sıfat değildir. Ve şair bazen zaruret için onu sükûnlu kılmıştır; şu dediği gibi:
فَتَسْتَريحَ النَفْسُ من زَفْراتِها

Ve **الزَفيرُ**: musibettir. Ve **الزُفْرَةُ** damme ile: atın ortasıdır. Denilir: o, **الزُفْرَةِ**si büyük olandır. Ve **الزُفَرُ**: efendidir. أعشى باهلة dedi ki:
أَخُو رَغَائِبَ يُعْطِيهَا ويُسألُـهـا		يَأْبى الظُلامَة منه النَوْلَفُ الزُفَرُ
