# زفن (ز-ف-ن) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%81%D9%86
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D9%81%D9%86

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ز - ف - ن
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 9 sözlük

## Sözlükler (9)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%81%D9%86/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الرأي والنون والفاء معهما
ز ف ن، ن ز ف، ن ف ز مستعملات
زفن:
الزَّفْنُ، الرَّقْص. والزِّفْن عُمان: ظُلَّة يَتَّخِذونَها فوقَ سُطُوحِهم تَقِيهم وَمَدَ البَحْر، أي: حَرَّه ونَداه.
نزف:
نُزِفَ دَمُ فلان فهو نزيف منزوف، أي: انقطع عنه، قال الله عزّ وجلّ: طولا هم عنها يُنْزَفُزن"، أي: لا تَنزِف الخَمْر عقولهم. والسَّكْرانُ نزيف، أي منزوفٌ عَقْلُه.
والنَّزْفُ: نَزْحُ الماءِ من البئر أو النّهر شيئاً بعد شيء والفعل: يَنْزِفُ، والقليل منه: نَزْفة.
وأَنْزَفَ القَوْمُ: نُزِفَ ماءُ بئرهم. والنَّزفُ: الدّمع.
ويقال للرجل الذّي عَطِشَ حتى يَبِسَتْ عُرُوقُه وجفّ لسانُه: نَزيفٌ، قال:
شُرْبَ النّزيف ببَرْد ماء الحشرج
والحَشْرَجُ: كُوزٌ، ويقال: بل حفيرة تُحفَرُ للماء.
وقالت بنت الجَلَنْدَى ملك عُمان حين أَلْبَسَتِ السُّلَحْفاةَ حُلِيهَّا ودخلت البحر فصاحت وهي تقول: نَزافِ نَزافِ، ولم يبق في البحر غير قَذاف أرادت انزِفْن الماءَ فلم يبقَ غيرُ غَرْفة.
نفر:
نَفَر الطَّبيُ يَنْفِزُ نَفْزاً، إذا وَثَبَ في عَدْوه.
والتَّنْفِيزُ: أن تَضَعَ سهماً على ظُفْرك، ثمّ تُنَفِّزُه بيدك الأُخْرَى، فتُديرَهُ حتى يَدُورَ فيَسْتَّبِين لك اعوجاجُه أوٍ استٍقامتُهُ والمرأة تُنَفِّزُ اْبنَها كأنّما تُرَقِّصُهُ.
والنَّفيزةُ: زُبْدةٌ تتفرّق في المَخْض، فلا تجتمع.

##### Türkçe

باب **الرأي** و**النون** و**الفاء** معهما
**ز ف ن**، **ن ز ف**، **ن ف ز** مستعملات

**زفن**:
**الزَّفْنُ**: raks. Ve **الزِّفْن** (Umân’da): damlarının üstünde edindikleri bir gölgelik; onları denizin meddi’nden, yani onun hararetinden ve neminden korur.

**نزف**:
Falancanın kanı **نُزِفَ**; o da **نزيف** **منزوف**tur; yani ondan kesildi. Aziz ve celil Allah dedi ki: “طولا هم عنها **يُنْزَفُزن**”; yani şarap onların akıllarını **تَنزِف** etmez. Ve sarhoş **نزيف**tir; yani aklı **منزوف**tur.
Ve **النَّزْفُ**: kuyudan yahut nehirden suyu azar azar çekip çıkarma; fiil: **يَنْزِفُ**; onun azı: **نَزْفة**.
Ve kavim **أَنْزَفَ** etti: kuyularının suyu **نُزِفَ**. Ve **النَّزفُ**: gözyaşıdır.
Ve damarları kuruyuncaya ve dili kuruyuncaya kadar susayan adama **نَزيف** denir. Dedi ki:
شُرْبَ **النّزيف** ببَرْد ماء الحشرج
Ve **الحَشْرَجُ**: bir testidir; ve denir ki: bilakis su için kazılan bir çukurdur.
Ve Umân meliki el-Celندâ’nın kızı, kaplumbağaya ziynetini giydirip denize girdiği vakit “**نَزافِ نَزافِ**” diye bağırarak söyledi; ve denizde **قَذاف**’dan başka bir şey kalmadı; “suyu **انزِفْن**”i kastetti; böylece bir avuçtan başka kalmadı.

**نفر**:
**نَفَر** at **يَنْفِزُ** **نَفْزاً**; koşusunda sıçradığı zaman.
Ve **التَّنْفِيزُ**: bir oku tırnağının üzerine koyman, sonra onu öteki elinle **تُنَفِّزُ** etmen; böylece onu döndürürsün, ta ki dönsün de eğriliği yahut doğruluğu sana açıklık kazansın. Ve kadın oğlunu **تُنَفِّزُ** eder; sanki onu **تُرَقِّصُ** eder.
Ve **النَّفيزةُ**: yayıkta dağılıp ayrılan, toplanmayan bir kaymaktır.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%81%D9%86/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الزَفنُ: الرقص. وقد زَفَنَ يَزْفِنُ. ويقال: الزِيَفْنُ: الشديد.

##### Türkçe

**الزَفنُ**: raks. Ve muhakkak **زَفَنَ** **يَزْفِنُ**. Ve denilir: **الزِيَفْنُ**: şiddetli.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%81%D9%86/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب الزاي والنون
زنف ، زفن ، نزف ، نفز .
زفن : قال الليث : الزَّفْنُ : الرَّقْص . قال : والزِّفْن بلُغة عُمانَ : ظلَّةٌ يتّخذونها فوقَ سطُوحِهم تَقِيهم وَمَدَ البَحْرِ ، أي : حَرّه ونَداه .
وقال ابن دُرَيد : الزِّفنُ لغةٌ أَزْدية : وهي عُسُب النّخل يُضَمّ بعْضُها إلى بعض ، تَشبيهاً بالحَصير .
قلت : والذي أراده اللّيث هو الذي فَسّره ابنُ دُرَيد .
وقال الليث : ناقةٌ زَفُون وزَبُون : وهي الّتي إذا دَنَا منها حالبُها زبَنَتْه برِجلها ، وقد زَفَنَتْ وزَبَنَتْ ، وأَتَيتُ فلاناً فزَفَنني وزَبَنَني .
ويقال للرّقّاص : زَفّان .
وقال أبو عمرو : رجلٌ زِيْفَنٌّ : إذا كان شديداً خفيفاً ، وأَنشَد :
إذا رأيتَ كَبْكَباً زِيْفَنا
فادْعُ الذي منهم بعمرٍ و يُكْنَى
ورواه بعضهم : ( زيفنا ) على فَيْعل كأنه أصوب . وزيفن مثل بيطر وحيفس .
نفز : قال الليث : يقال : نَفَز الظَّبْي يَنفِزُ نَفْزاً : إذا وَثَب في عَدْوِه .
قال : والتَّنْفِيزُ : أن تَضَع سَهْماً على ظُفْرك ، ثمّ تُنَفِّزُه بيَدِك الأخرى حتّى يدورَ على الظُّفر ليستبينَ لك اعوِجاجُه من استقامته والمرأةُ تُنفِّزُ ابنَها كأنها تُرَقِّصه .
قال : والنَّفِيزة : زُبدةٌ تتفرّق في المِمْخَض لا تجتَمع .
أبو عُبَيد عن الأصمعي : نَفَز الظَّبْي يَنفِز ، وأَبَز يَأْبِزُ : إذا نَزَا في عَدْوِه .
وقال أبو زيد : النَّفْز أن يَجمَع قوائمُه ثم يَثب ؛ وأَنشَد :
إراحَةَ الجِدايةِ النَّفُوزِ
قال : والقوائمُ يقال لها نَوافِز ، واحدتها نافِزة ، وأَنشَد :
إذا رِيعَ منها أسْلَمَتْه النَّوافزُ
يعني القوائم .
وقال أبو عمرو : النَّفْزَةُ : عَدْوُ الظَّبْي من الفَزع .
وقال ابن دُريد : القَفْزُ : انضمامُ القوائِم في الوَثْب ، والنَّفْز : انتشارُها .
نزف : أبو عُبيد عن الأصمعيّ : نزَفْتُ البئرَ وأنزَفْتُها بمعنًى واحد .
وقال أبو زيد : نزَّفَت المرأةُ تَنْزيفاً : إذا رأت دَماً على حَمْلها ، وذلك يَزيد الوَلَد صِغَراً وحَمْلَها طُولاً .
ونُزِف الرجلُ دَماً : إذا زَعَف فخرج دَمُه كلّه .
وأخبرني المنذريّ عن أبي الهيثم : نَزَفتُ البئر ، أي : استقَيْتُ ماءَها كلَّه .
ونزف فلانٌ دمَه ينزِفه نزفاً : إذا استخرجه بحجامةٍ أو فَصْد ، ونزفه الدمُ ينزفُه نزْفاً .
قال : وهذا من المقلوب الذي يُعرف معناه ، والاسم من ذلك كلّه النُّزْف ، وأنشد :
تَغْتَرِفُ الطّرْفَ وهي لاهيةٌ
كأنما شَفَّ وجهها نُزْفُ
قلتُ : أراد أنها رقيقة المحاسن حتى كأن دمَها منزوف .
وأما قولُ الله جل وعز في صفة الخمر التي في الجنة : ( ) الْمُزَّمِّلُ قُمِ الَّيْلَ ) ( الصافات : 47 ) ، وقرئتْ ( يُنزِفون ) .
قال الفرّاء : وله معنَيان : يقال : قد أنزف الرجلُ : إذا فَنِيَتْ خمرُه . وأَنزَف : إذا ذهبَ عَقْلُه من السكْر ، فهذان وجهان في قراءة من قرأ : ( يُنْزِفون ) . ومن قرأ : ( يُنزَفون ) فمعناه : لا تذهب عقولُهم ، أي : لا يَسْكرون ، يقال : نزِف الرجلُ فهو منزوف ونزيف أيضاً ، وأنشد غيره في أنزف :
لَعَمري لئن أَنْزَفْتُمُ أو صَحَوْتُمُ
لبئسَ النَّدامَى كنتم آلَ أَبْجَرَا
ويقال للرجل الذي عطش حتى يبست عُروقه وجف لسانُه : نزيف ومنزوف ، ومنه قولُه :
شَرْبُ النَّزِيفِ ببرْدِ ماءِ الحَشْرُجِ
وقال أبو عمرو : النزيفُ : السّكران . والنزيفُ : المَحْمُوم .
وقال أبو العباس : الحَشْرَجُ : النَّقْرة في الجَبل يجتمع فيها الماءُ فيَصفو .
أبو عبيد : النزفة : القليلُ من الماءُ والشراب ، وقال ذو الرمة :
تَقَطَّعَ ماءِ المزْنِ في نُزفِ الخمرِ
وقال العجاج :
فشَنَّ في الإبريق منها نُزفَا
أبو عُبيد عن الفراء : تقول العرب : فلانٌ أجبنُ من المنزوف ضَرَطاً .
وقال أبو الهيثم : المنزوف ضرَطاً : دابة تكون بالبادية إذا صِيحَ بها لم تزَلْ تَضرَط حتى تموت .
وقال ابن دُريد : المِنزَفة : دُلَيَّةٌ تُشَدّ في رأس عودٍ طويل ، ثم يُنصب عودٌ ويعوَّض العود الذي في طَرَف الدَّلو على العود يُستقى به الماء .
وقال الليث قالت بنتُ الجَلْندَى ملك عُمان حين أَلبستِ السُّلَحْفاةَ حُليها ودخلت البحرَ فصاحت وهي تقول : نَزَاف نَزاف ، لم يبق في البحر غير قَذاف ، أرادت : انْزِفن الماءَ فلم يبق غير غَرفة .

##### Türkçe

باب **الزاي** و**النون**
**زنف** ، **زفن** ، **نزف** ، **نفز** .
**زفن** : Leys dedi: **الزَّفْنُ** : raks. Dedi: ve **الزِّفْن** Umân lügatinde: dam; onu damlarının üstünde edinirler; denizin meddi(nden) onları korur; yani: onun sıcağı ve nemi.
İbn Düreyd dedi: **الزِّفنُ** Ezdî bir lügattir: o, hurma dallarıdır; bir kısmı bir kısmına bitiştirilir; hasıra benzetme olarak.
Dedim: Leys’in murad ettiği, İbn Düreyd’in tefsir ettiği şeydir.
Leys dedi: **ناقةٌ زَفُون** ve **زَبُون**: o, sağanı kendisine yaklaştığında onu ayağıyla tepen (deve)dir; ve gerçekten **زَفَنَتْ** ve **زَبَنَتْ**; ve falana geldim de beni **فزَفَنني** ve **زَبَنَني**.
Ve rakkasa **زَفّان** denir.
Ebû Amr dedi: **رجلٌ زِيْفَنٌّ**: şiddetli, hafif olduğunda; ve inşad etti:
إذا رأيتَ كَبْكَباً زِيْفَنا
فادْعُ الذي منهم بعمرٍ و يُكْنَى
Bazıları onu ( **زيفنا** ) diye, **فَيْعل** üzere rivayet etti; sanki o daha isabetlidir. Ve **زيفن** , **بيطر** ve **حيفس** gibidir.

**نفز** : Leys dedi: denir: **نَفَز الظَّبْي يَنفِزُ نَفْزاً**: koşuşunda sıçradığında.
Dedi: ve **التَّنْفِيزُ**: tırnağının üzerine bir ok koymandır; sonra onu öteki elinle **تُنَفِّزُه**; ta ki tırnak üzerinde dönsün; böylece sana eğriliği doğruluğundan belli olsun; ve kadın oğlunu **تُنفِّزُ**; sanki onu raks ettiriyor.
Dedi: ve **النَّفِيزة**: yayıkta ayrışan, toplanmayan bir tereyağıdır.
Ebû Ubeyd, Asmaî’den: **نَفَز الظَّبْي يَنفِز**; ve **أَبَز يَأْبِزُ**: koşuşunda sıçradığında.
Ebû Zeyd dedi: **النَّفْز**: ayaklarını toplaması, sonra sıçramasıdır; ve inşad etti:
إراحَةَ الجِدايةِ النَّفُوزِ
Dedi: ve ayaklara **نَوافِز** denir; onun teki **نافِزة**dir; ve inşad etti:
إذا رِيعَ منها أسْلَمَتْه النَّوافزُ
Yani ayaklar.
Ebû Amr dedi: **النَّفْزَةُ**: ceylanın korkudan koşuşudur.
İbn Düreyd dedi: **القَفْزُ**: sıçrayışta ayakların birbirine toplanmasıdır; ve **النَّفْز**: onların yayılmasıdır.

**نزف** : Ebû Ubeyd, Asmaî’den: **نزَفْتُ البئرَ** ve **أنزَفْتُها** bir mânâ üzeredir.
Ebû Zeyd dedi: kadın **نزَّفَت** **تَنْزيفاً**: hamli üzerinde kan gördüğünde; ve bu, çocuğu küçüklükçe artırır ve hamlini uzunlukça.
Ve adam **نُزِف** kan(la): **زَعَف** ettiğinde de kanı bütünüyle çıktığında.
Münzirî bana Ebû’l-Heysem’den haber verdi: **نَزَفتُ البئر**; yani: suyunu bütünüyle çektim.
Ve falan kanını **نزف**; onu **ينزِفه نزفاً**: hacamatla yahut fasd ile onu çıkardığında; ve kan onu **نزفه**; onu **ينزفُه نزْفاً**.
Dedi: ve bu, mânâsı bilinen maklûbdandır; ve bunun hepsinden isim **النُّزْف**tur; ve inşad etti:
تَغْتَرِفُ الطّرْفَ وهي لاهيةٌ
كأنما شَفَّ وجهها نُزْفُ
Dedim: muradı, güzellikleri ince(dir); ta ki sanki kanı **منزوف** (kanatılmış) gibidir.
Allah’ın—azze ve celle—cennetteki şarabın sıfatında sözüne gelince: ( ) **الْمُزَّمِّلُ قُمِ الَّيْلَ** ) ( **الصافات** : 47 ) , ve ( **يُنزِفون** ) diye okunmuştur.
Ferrâ dedi: onun iki mânâsı vardır: denir: adam gerçekten **أنزف** etti: şarabı tükendiğinde. Ve **أَنزَف**: sarhoşluktan aklı gittiğinde; işte bunlar, ( **يُنْزِفون** ) diye okuyan kimsenin kıraatinde iki veçhtir. Ve ( **يُنزَفون** ) diye okuyan kimseye gelince, mânâsı: akılları gitmez; yani: sarhoş olmazlar; denir: adam **نزِف**; o **منزوف**tur ve **نزيف** de; ve başkası **أنزف** hakkında inşad etti:
لَعَمري لئن أَنْزَفْتُمُ أو صَحَوْتُمُ
لبئسَ النَّدامَى كنتم آلَ أَبْجَرَا
Ve susadı da damarları kuruyup dili kuruduğu için adama **نزيف** ve **منزوف** denir; ve ondandır onun sözü:
شَرْبُ النَّزِيفِ ببرْدِ ماءِ الحَشْرُجِ
Ebû Amr dedi: **النزيفُ**: sarhoş. Ve **النزيفُ**: hummalı.
Ebû’l-Abbâs dedi: **الحَشْرَجُ**: dağda suyun toplandığı oyuktur; böylece durulur.
Ebû Ubeyd: **النزفة**: suyun ve içeceğin azı(dır); ve Zû’r-Rumme dedi:
تَقَطَّعَ ماءِ المزْنِ في نُزفِ الخمرِ
Ve Accâc dedi:
فشَنَّ في الإبريق منها نُزفَا
Ebû Ubeyd, Ferrâ’dan: Araplar der: falan, osurukça **المنزوف**tan daha korkaktır.
Ebû’l-Heysem dedi: osurukça **المنزوف**: çölde olan bir binek hayvandır; ona bağırıldığında, ölünceye kadar osurmaktan geri durmaz.
İbn Düreyd dedi: **المِنزَفة**: uzun bir çubuğun başına bağlanan küçük bir kovadır; sonra bir çubuk dikilir ve kovanın ucundaki çubuk, onunla su çekilen çubuğa karşılık yapılır.
Leys dedi: Umân meliki Cülendâ’nın kızı, kaplumbağaya ziynetlerini giydirdiği ve denize girdiği vakit, bağırdı; o şöyle derken: **نَزَاف نَزَاف** ، denizde **قَذاف**’dan başka kalmadı; muradı: **انْزِفن الماءَ**; böylece bir avuçtan başka kalmadı.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%81%D9%86/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الزاء والفاء وما يثلثهما)
(زفن) الزاء والفاء والنون ليس عندي أصلاً، ولا فيه ما يُحتاج إليه. يقولون: الزَّفْن: الرَّقْص. ويقولون: الزّيفن(1): الشّديد. وليس هذا بشيء.‏
(زفي) الزاء والفاء والحرف المعتل يدلّ على خفّةٍ وسُرعة. من ذلك زَفَتِ الرِّيح التُّرابَ، إذا طردَتْهُ عن وجهِ الأرضِ. والزَّفيانُ: شِدَّة هُبوب الريح. ويقال ناقةٌ زَفَيانٌ: سريعة. وقوسٌ زَفيانٌ: سريعة الإرسال للسَّهم. ويقال زَفَى الظَّليمُ زَفْياً، إذا نشر جنَاحَه.‏
(زفر) الزاء والفاء والراء أصلان: أحدُهما يدلُّ على حِمْل، والآخر على صَوْتٍ من الأصوات.‏
فالأول الزِّفْر: الحِمْل، والجمع أزفار. وازْدَفَرَه(2)، إذا حمله، وبذلك سمِّي الرجل زُفَر،لأنه يزدَفِر(3) بالأموال مطيقاً لها(4)، ومن الباب الزَّافرة: عشيرةُ الرَّجُل؛ لأنهم قد يتحمَّلون بعضَ ما ينُوبُهُ. وزَُفْرَة الفَرس: وسطُه. والزَّفْرُ:(5) القِرْبة، ومنه قيل للإماء التي تحمل القِرَب زوافر. ويقولون : الزُّفَر: الرجل السيِّد. قال:‏
* يأبى الظُّلامةَ منه النَّوْفلُ الزُّفَر(6) *‏
والقياس فيه كلِّه واحد. وزِفْر المسافر: جِهازه. ويقال الزُّفَر: النَّهر الكبير، ويكون سمِّي بذلك لأنَّه كثير الحملِ للماءِ.‏
(زفل) الزاء والفاء واللام هي الأَزْفَلة، وهي الجماعة. يقال جاؤوا بأَزْفَلَتهم، أي جماعتهم.‏
(زفت) الزاء والفاء والتاء ليس بشيء، إلاَّ الزِّفْت، ولا أدري أعربيٌّ أم غيره. إلاَّ [أنَّهُ] قد جاء في الحديث: "المُزَفَّت"(7)، وهو المطليُّ بالزِّفت. والله أعلم بالصواب.‏
--------------ـــــ
(1) زيفن، بكسر الزاء وفتح الفاء وتشديد النون، وبكسر الزاء وفتح الياء وسكون الفاء.‏
(2) في الأصل: "وازفره"، صوابه من المجمل.‏
(3) في الأصل "يزفر" صوابه من المجمل.‏
(4) في المجمل واللسان: "مطيقاً له" أي لذلك.‏
(5) في الأصل: " الزفرة"، وصوابه بطرح التاء، كما في المجمل واللسان والقاموس.‏
(6) البيت لأعشى باهلة، في اللسان (زفَر) من قصيدة يرثي بها المنتشر بن وهب الباهلي. انظر الأصمعيات 89 طبع المعارف، وجمهرة أشعار العرب 135، ومختارات ابن الشجري 10 وأمالي المرتضى 3: 105-113 والخزانة: (1: 89-97). وسيعيده في (نفل). وصدره :‏
* أخو رغائب يعطيها ويسألها *.‏
(7) في اللسان: "في الحديث أنه نهى عن المزفت من الأوعية".‏

ـ

##### Türkçe

(باب **الزاء** و**الفاء** وما يثلثهما)

(**زفن**) **الزاء** ve**الفاء** ve**النون** bende bir asıl değildir; onda ihtiyaç duyulana dair bir şey de yoktur. Derler ki: **الزَّفْن**: raks. Ve derler ki: **الزّيفن**(1): şiddetli. Bu ise bir şey değildir.

(**زفي**) **الزاء** ve**الفاء** ve illetli harf, bir hafifliğe ve sürate delâlet eder. Bundan: **زَفَتِ** rüzgâr toprağı, yani onu yerin yüzünden kovduğu zaman. Ve **الزَّفيانُ**: rüzgârın esişinin şiddeti. Ve denir: **ناقةٌ زَفَيانٌ**: hızlı. Ve **قوسٌ زَفيانٌ**: oka hızlı gönderişli. Ve denir: **زَفَى** devekuşu erkeği **زَفْياً**, yani kanadını yaydığı zaman.

(**زفر**) **الزاء** ve**الفاء** ve**الراء** iki asıldır: ikisinden biri bir yüke delâlet eder, diğeri seslerden bir seste.

Birincisi **الزِّفْر**: yük; çoğulu **أزفار**. Ve **ازْدَفَرَه**(2), yani onu taşıdı. Bununla adama **زُفَر** adı verildi; çünkü o, mallarla **يزدَفِر**(3), onlara güç yetirici olarak(4). Babdan: **الزَّافرة**: adamın aşireti; çünkü onlar, ona isabet edenin bir kısmını yüklenirler. Ve **زَُفْرَة** atın: ortası. Ve **الزَّفْرُ**:(5) kırba; bundan, kırbaları taşıyan câriyelere **زوافر** denildi. Ve derler ki: **الزُّفَر**: efendi adam. Dedi ki:
* يأبى الظُّلامةَ منه النَّوْفلُ الزُّفَر(6) *

Bunun hepsinde kıyas birdir. Ve yolcunun **زِفْر**’i: teçhizatı. Ve denir: **الزُّفَر**: büyük nehir; ve bununla adlandırılmış olur; çünkü o, suyu çok yüklenicidir.

(**زفل**) **الزاء** ve**الفاء** ve**اللام**: o, **الأَزْفَلة**’dir; o da cemaat(tir). Denir: **جاؤوا بأَزْفَلَتهم**; yani cemaatleriyle geldiler.

(**زفت**) **الزاء** ve**الفاء** ve**التاء** bir şey değildir; ancak **الزِّفْت** müstesna; onun Arapça mı yoksa başkası mı olduğunu bilmiyorum. Ancak [şu var ki] hadiste gelmiştir: "**المُزَفَّت**"(7); o, zift ile sıvanmış olandır. Allah doğruyu daha iyi bilendir.

--------------ـــــ
(1) **زيفن**: **الزاء**’ın kesresiyle ve **الفاء**’ın fethasıyla ve **النون**’un şeddelenmesiyle; ve **الزاء**’ın kesresiyle ve **الياء**’ın fethasıyla ve **الفاء**’ın sükûnuyla.
(2) Asılda: "وازفره"; doğrusu **المجمل**’dendir.
(3) Asılda "يزفر"; doğrusu **المجمل**’dendir.
(4) **المجمل** ve **اللسان**’da: "مطيقاً له" yani bunun için.
(5) Asılda: " الزفرة"; doğrusu, **التاء**’yı atmakladır; **المجمل** ve **اللسان** ve **القاموس**’ta olduğu gibi.
(6) Beyit, A‘şâ Bâhile’nindir; **اللسان** (زفَر)’de, onunla Munteşir b. Vehb el-Bâhilî’ye mersiye söylediği bir kasidedendir. Bkz. **الأصمعيات** 89 (Ma‘ârif baskısı), ve **جمهرة أشعار العرب** 135, ve **مختارات ابن الشجري** 10 ve **أمالي المرتضى** 3: 105-113 ve **الخزانة**: (1: 89-97). Ve onu (نفل)’de iade edecektir. Ve onun صدر’ı:
* أخو رغائب يعطيها ويسألها *.
(7) **اللسان**’da: "hadiste, kaplardan **المزفت**’i yasakladığı" (şeklinde).

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%81%D9%86/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ز ف ن
الصوفيـة زفانـة حفانـة يزفنـون‏:‏ يرقصـون ويحفنـون‏:‏ يجرفـون الطعـام بحفناتهم‏.‏
وامرأة زافنة‏:‏ تكفي الرجل المؤنة عند الجماع‏.‏
قال‏:‏ سبينـا زوافـن مـن حمير إلى كل شهباء مثل القمر وناقة زفون‏:‏ زبون‏.‏
ودنوت منه فزفنني‏:‏ دفعني عنه‏.‏

##### Türkçe

ز ف ن
**الصوفيـة** **زفانـة** **حفانـة** **يزفنـون**: raks ederler; ve **يحفنـون**: avuçlarıyla yemeği süpürürler.
Ve **امرأة زافنة**: cima esnasında erkeğe nafakayı yeter kılar.
Dedi: **سبينـا زوافـن مـن حمير إلى كل شهباء مثل القمر** ve **ناقة زفون**: **زبون**.
Ve ona yaklaştım da **فزفنني**: beni ondan itti.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%81%D9%86/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الزَّفْنُ: الرَّقْصُ، زَفَنَ يَزْفِنُ زَفْناً، وهو شبيه بالرقص (* قوله: وهو شبيه بالرقص، بعد قوله: الزِّفْن: الرقص؛ هكذا في الأصل). وفي حديث فاطمة، عليها السلام: أَنها كانت تَزْفِنُ للحَسن أَي تُرَقِّصُه، وأَصل الزَّفْن اللعِب والدَّفْع؛ ومنه حديث عائشة، رضي الله عنها: قَدِمَ وفدُ الحبَشة فجعلوا يَزْفِنون ويلعبون أَي يرقصون؛ ومنه حديث عبد الله بن عمرو: إن الله أَنزل الحق ليُذْهِب به الباطلَ ويُبْطِل به اللعبَ والزِّفْنَ والزَّمَّاراتِ والمَزاهِرَ والكِنَّارات؛ قال ابن الأَثير: ساق هذه الأَلفاظ سياقاً واحداً. والزِّفْن والزَّفْن، بلغة عُمان كلاهما: ظُلَّة يتخذونها فوق سُطوحهم تقيهم وَمَدَ البحر أَي حَرَّه ونداه. والزَّفْنُ: عَسيب من عُسُب النخل يضم بعضه إلى بعض شبيه بالحصير المَرْمول، قيل: هي لغة أَزْدِيَّة. والزِّيْفَنُّ: الشديد. ورجل فيه إِزْفَنَّة أَي حركة. ورجل إِزْفَنَّة: متحرّك، مثل به سيبويه وفسره السيرافي. ورجل زِيَفْنٌ إذا كان شديداً خفيفاً؛ وأَنشد:
إذا رأَيتَ كَبْكَباً زِيَفْنا،
فادْعُ الذي منهم بعمروٍ يُكْنى
والكَبْكَبُ: الشديد. وقوس زَيزَفون: مُصَوِّنة عند التحريك؛ قال أُمية بن أَبي عائذ:
مَطاريحَ بالوَعْثِ مَرَّ الحُشُو
رِ، هاجَرْنَ رَمَّاحةً زَيزَفونا
(* قوله «مطاريح بالوعث إلخ» تقدم في مادة حشر ضبطه بغير ذلك، وما هنا موافق لضبط نسخة من التكملة للصاغاني كتبت في حياته). قال ابن جني: هي في ظاهر الأَمر فَيْفَعول من الزَّفْن لأَنه ضرب من الحركة مع صوت، وقد يجوز أَن يكون زَيزَفون رباعيّاً قريباً من لفظ الزَّفْن؛ قال ابن بري: ومثله في الوزن دَيْدَبون، قال: ووزنه فيعلول، الياء زائدة. النضر: ناقة زَفُون وزَبُون، وهي التي إذا دنا منها حالبها زَبَنَتْه برجلها، وقد زَفَنَت وزَبَنَتْ، وأَتيت فلاناً فزَفَنَني وزَبَنَني. ويقال للرقَّاص زَفّان. وإِزْفَنَّهُ: اسم رجل؛ عن كراع. ورجل زِيْفَنُّ: طويل. وزَيْفَنٌ وزَوْفَنٌ: اسمان.

##### Türkçe

**الزَّفْنُ**: raks; **زَفَنَ يَزْفِنُ زَفْناً**, ve o, raks’a benzer.
(* Onun sözü: “ve o raks’a benzer”, **الزِّفْن: الرقص** sözünden sonra; aslında böyle).

Fâtıma’nın, عليه السلام, hadisinde: onun Hasan için **تَزْفِنُ** olduğu, yani onu sallayıp oynattığı (ninniler gibi) (demektir);
ve **الزَّفْن**’in aslı oyun ve itmedir; ondan Âişe’nin, رضي الله عنها, hadisi:
Habeşistan heyeti geldi de **يَزْفِنون** ve oynuyor oldular; yani raks ediyorlar; ondan Abdullah b. Amr hadisi: “Şüphesiz Allah hakkı indirdi ki onunla bâtılı gidersin ve onunla oyunu ve **الزِّفْنَ**’i ve **الزَّمَّاراتِ**’ı ve **المَزاهِرَ**’i ve **الكِنَّارات**’ı iptal etsin”; İbnü’l-Esîr dedi:
Bu lafızları tek bir akış üzere sevk etti. Ve **الزِّفْن** ve **الزَّفْن**, Umân diliyle ikisi de:
damların üstünde kendilerine edindikleri bir gölgelik; denizin **وَمَدَ**’ından, yani sıcağından ve neminden onları korur.

Ve **الزَّفْنُ**: hurma dallarının lifli saplarından bir sap; bir kısmı bir kısmına bitiştirilir; kumla doldurulmuş hasıra benzer;
denildi: o, Ezdî bir dildir. Ve **الزِّيْفَنُّ**: şiddetli (olan). Ve bir adamda **إِزْفَنَّة** vardır, yani hareket. Ve **رجل إِزْفَنَّة**: hareketli; Sîbeveyh onunla örnek verdi ve Sîrâfî onu “yürüyüş” diye açıkladı. Ve **رجل زِيَفْنٌ**: şiddetli, hafif (çevik) olduğu zaman; ve şu beyit okundu:

إذا رأَيتَ كَبْكَباً زِيَفْنا،
فادْعُ الذي منهم بعمروٍ يُكْنى

Ve **الكَبْكَبُ**: şiddetli (olan). Ve **قوس زَيزَفون**: hareket ettirildiğinde koruyucu (sağlam tutucu); Ümeyye b. Ebî Âiz dedi:

مَطاريحَ بالوَعْثِ مَرَّ الحُشُو
رِ، هاجَرْنَ رَمَّاحةً زَيزَفونا

(* Onun sözü “مطاريح بالوعث إلخ”: “حشر” maddesinde başka türlü ضبط’ı geçti; buradaki ise Sâgânî’nin tekmilesinden, hayatında yazılmış bir nüshanın ضبط’ına uygundur). İbn Cinnî dedi: o, görünürde **فَيْفَعول**’dür, **الزَّفْن**’den; çünkü o, ses ile birlikte hareketin bir türüdür; ve caizdir ki **زَيزَفون** dörtlü (rubâî) olsun, **الزَّفْن** lafzına yakın; İbn Berrî dedi: ve onun benzeri vezinde **دَيْدَبون**’dur; dedi: ve onun vezni **فيعلول**’dür; **الياء** ziyadedir.

En-Nadr: **ناقة زَفُون** ve **زَبُون**; o, sağanı ona yaklaştığında onu ayağıyla iten (devedir); ve **زَفَنَت** ve **زَبَنَت**; ve falana geldim de o beni **زَفَنَني** ve **زَبَنَني** yaptı (itti). Ve rakkasa **زَفّان** denir. Ve **إِزْفَنَّهُ**: bir adamın adı; Kurâ‘dan. Ve **رجل زِيْفَنُّ**: uzun. Ve **زَيْفَنٌ** ve **زَوْفَنٌ**: iki isimdir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%81%D9%86/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( زَفَنَ يَزْفِنُ ) زَفْناً : ( رَقَصَ ) ولَعِبَ ؛ ومنه حدِيثُ قُدُومِ وفْدِ الحَبَشَةِ : ( فجعَلُوا يَزْفِنُونَ ويَلْعَبُون ) ، أَي يَرْقِصُونَ .
وفي حدِيثِ فاطِمَةَ ، رَضِيَ اللهاُ تعالى عنها : ( أنَّها كانتْ تَزْفِنُ للحَسَنِ ) ، أَي تَرْقِصُ له .
( والزِّفْنُ ، بالكسْرِ : ظُلَّةٌ يَتَّخِذُونَها فوقَ سُطوحِهِم تَقِيَهُم مِن ) وَمَدِ ، أَي ( حَرِّ ، البَحْرِ ونَداهُ ) ، لُغَةٌ عُمانيةٌ .
( و ) أَيْضاً : ( عَسيبٌ ) مِن عُسُبِ ( النَّخْلِ يُضَمُّ بعضُه إلى بعضٍ كالحَصيرِ المَرْمولِ ) ، لُغَةٌ أَزْدِيَّةٌ .
( وناقَةٌ زَفُونٌ ) : تَدْفَعُ حالِبَها برِجْلِها مِثْل ( زَبُونٍ ) ، مِنَ الزَّفْنِ وهو الدَّفْعُ ، عن النَّضْر .
( أو ) زَفُونٌ : ( عَرْجاءُ ) ، مِن الزَّفْنِ : الرَّقْص ، فهي إذا مَشَتْ كأَنَّها تَرْقصُ مِنَ العَرَجِ .

( و ) ناقَةٌ ( زَيْزَفُونٌ ، كحَيْزَبُونٍ : سَرِيعةٌ ) خَفِيفَةٌ .
قالَ ابنُ جنيّ : هي في ظاهِرِ الأمْرِ فَيْفَعُول مِنَ الزَّفْن ، ويَجوزُ أَنْ يكونَ رُباعيًّا قَرِيباً مِنْ لَفْظِ الزَّفْن .
قالَ ابنُ بَرِّي : ومِثْلُه دَيْدَيُون .
( والزِّيَفْنُ كحِضَجْرٍ ) ، هكذا ضَبَطَه الجوْهرِيُّ ، ( و ) قيلَ : مثْلُ ( سيفَنَ : الطَّويلُ ) .
وفي الصِّحاحِ : ( الشَّديدُ ) ، زادَ بعضُهم : الخَفِيفُ ؛ قالَ :
إذا رأَيتُ رجلاً زِيَفْنافادْعُ الذي منهم بعمرٍ و يُكْنى ( وسَمَّوْا زَيْفَناً وزَوْفَناً ) ، كحَيْدَرٍ وجَوْهَرٍ .
( والزَّافِنةُ : النَّاقَةُ العَرْجاءُ ) كأَنَّها ترقصُ في مشْيتِها مِنَ العَرَجِ .
( و ) في الأَساسِ : الزَّافِنةُ : ( المرْأَةُ تَكْفِي رَجُلَها مَؤُنَةَ الجِماعِ ) .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
الزَّفْنُ ، بالفتحِ : الظلَّةُ ، لُغَةٌ في الزِّفْنِ بالكسْرِ .
والزفَّانُ : الرقَّاصُ .
ويقالُ : الصُّوفيَّةُ زفَّانَةٌ حفَّانَةٌ : أَي يَرْقِصُونَ ويحِفنونَ الطَّعامَ بحفناتِهم .
ودَنوتُ منه فزَفَنَنِي : أَي دَفَعَنِي عنه .
ورجُلٌ فيه إِزْفَنَّةٌ : أَي حَرَكَةٌ .
ورجُلٌ إِزْفَنَّة : أَي مُتَحرِّكٌ ، مثَّلَ به سِيْبَوَيْه ، وفسَّرَه السِّيرافيُّ .
وقوْسٌ زَيْزَفُونٌ : أَي مُصَوِّتَةٌ عنْدَ التَّحْريكِ ؛ قالَ أُميةُ بنُ أَبي عائِذٍ :
مَطاريحَ بالوَعْثِ مَرَّ الحُشُورِ هاجَرْنَ رَمَّاحةً زَيْزَفُوناقالَ ابنُ جنيّ : هو فَيْفَعولٌ مِن الزَّفْنِ ، لأنَّه ضَرْبٌ مِن الحَرَكَةِ مَعَ صَوْتٍ .

وهو يَزْفِنُ المَطِيَّ : أَي يَسوقُها .
والرِّيحُ تَزْفِنُ السّحابَ والتُّرابَ .
والأمْواجُ تَزّفنُ السَّفِينَةَ .
والمُحْتضِرُ يَزْفِنُ بنفْسِه : أَي يَسوقُها .
والزَّفَنَانُ ، محرَّكةً : الرَّقْصُ .

##### Türkçe

: ( **زَفَنَ يَزْفِنُ** ) **زَفْناً** : ( **رَقَصَ** ) ve oynadı; ve ondan, Habeş heyetinin geliş hadisi: ( **فجعَلُوا يَزْفِنُونَ ويَلْعَبُون** ) , yani: raks ederler.
Ve Fâtıma hadîsinde, Allah Teâlâ ondan razı olsun: ( **أنَّها كانتْ تَزْفِنُ للحَسَنِ** ) , yani ona raks ederdi.
( **والزِّفْنُ** , kesre ile: üstlerine, damlarının üstünde edindikleri bir gölgeliktir; onları ( **وَمَدِ** )’den korur; yani ( **حَرِّ ، البَحْرِ ونَداهُ** )’ndan; Umânî bir lugattır.
( ve ) ayrıca: ( **عَسيبٌ** ) hurmanın ( **النَّخْلِ** ) liflerinden; bir kısmı bir kısmına hasır gibi, örülmüş hasır gibi bitiştirilir; Ezdî bir lugattır.
( **وناقَةٌ زَفُونٌ** ) : sağanını ayağıyla iter; ( **زَبُونٍ** ) gibi; **الزَّفْنِ**’den, o da itmedir; **النَّضْر**’dan (naklen).
( veya ) **زَفُونٌ** : ( **عَرْجاءُ** ) ; **الزَّفْنِ**’den: raks; o, yürüdüğünde topallıktan sanki raks ediyormuş gibidir.

( ve ) bir deve ( **زَيْزَفُونٌ** , **حَيْزَبُونٍ** gibi: ( **سَرِيعةٌ** ) ) hafif.
İbn Cinnî dedi: o, zahir işte **الزَّفْن**’den **فَيْفَعُول**’dür; ve lafızca **الزَّفْن**’e yakın, dörtlü (kök) olması caizdir.
İbn Berrî dedi: ve onun benzeri **دَيْدَيُون**’dur.
( **والزِّيَفْنُ كحِضَجْرٍ** ) , Cevherî onu böyle ضبط etti; ( ve ) denildi: ( **سيفَنَ : الطَّويلُ** ) gibi.
Sıhâh’ta: ( **الشَّديدُ** ) ; bazısı artırdı: hafif; dedi ki:
إذا رأَيتُ رجلاً زِيَفْنافادْعُ الذي منهم بعمرٍ و يُكْنى ( ve **زَيْفَناً** ve **زَوْفَناً** adlandırdılar ) , **حَيْدَرٍ** ve **جَوْهَرٍ** gibi.
( **والزَّافِنةُ : النَّاقَةُ العَرْجاءُ** ) sanki yürüyüşünde topallıktan raks eder.
( ve ) Esâs’ta: **الزَّافِنةُ** : ( erkeğinin cima’ külfetini üstlenen kadın ).
Ve ona istidrâk olunanlardandır:
**الزَّفْنُ** , fetha ile: gölgelik; kesre ile **الزِّفْن**’de bir lugattır.
**والزفَّانُ** : rakkas.
Ve denilir: sûfîler **زفَّانَةٌ حفَّانَةٌ**’dir: yani raks ederler ve yiyeceği avuçlarıyla avuçlayarak alırlar.
Ve ona yaklaştım da o beni **فزَفَنَنِي**: yani beni ondan itti.
Ve bir adam, onda **إِزْفَنَّةٌ** vardır: yani bir hareket.
Ve bir adam **إِزْفَنَّة**: yani hareketli; onunla Sîbeveyh misal verdi; Sîrâfî onu açıkladı.
Ve bir yay **زَيْزَفُونٌ** : yani hareket ettirildiğinde ses çıkaran; Ümeyye b. Ebî Âiz dedi ki:
مَطاريحَ بالوَعْثِ مَرَّ الحُشُورِ هاجَرْنَ رَمَّاحةً زَيْزَفُوناقالَ ابنُ جنيّ : o, **الزَّفْن**’den **فَيْفَعول**’dür; çünkü o, sesle birlikte bir çeşit harekettir.

Ve o, biniti **يَزْفِنُ المَطِيَّ** : yani onu sevk eder.
Ve rüzgâr bulutu ve toprağı **تَزْفِنُ**.
Ve dalgalar gemiyi **تَزّفنُ**.
Ve can çekişen kimse nefsiyle **يَزْفِنُ** : yani onu sevk eder.
Ve **الزَّفَنَانُ** , harekeli: raks.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%81%D9%86/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

زَفَنَهُ
1 زَفَنَهُ ذ , (TA, and Har p. 124,) aor. زَفِنَ , (TA,) inf. n. زَفْنٌ, (TA, Har,) in its primary acceptation, He pushed, or thrust, or he pushed, or thrust, away, (TA, Har,) vehemently: and he struck [or kicked] with the leg, or hind leg. (Har.) You say, دَنَوْتُ مِنْهُ فَزَفَنَنِى I approached him, and he pushed me, or thrust me, from him. (TA.) And هُوَ يَزْفِنُ المَطِىَّ He drives, or urges on, the saddlecamel. (TA.) And الرِّيحُ تَزْفِنُ السَّحَابَ and التُّرَابَ [The wind drives along the clouds and the dust]. (TA.) And الأَمْوَاجُ تَزْفِنُ السَّفِينَةَ [The waves drive along the ship]. (TA.) And المُحْتَضَرُ يَزْفِنُ بِنَفْسِهِ, i. e. [He who is at the point of death] urges on his soul. (TA.) -A2- And زَفَنَ, aor. زَفِنَ , (S, Mgh, Msb, K, in the CK زَفُنَ ,) inf. n. زَفْنٌ (S, Mgh, Msb) and زَفَنَانٌ, (TA,) He danced; (S, Mgh, Msb, K;) and played, or sported. (TA.) It is said in a trad. of Fلtimeh, كَانَتْ تَزْفِنُ لِلْحَسَنِ She used to dance to El-Hasan. (TA.)

زَفْنٌ
زَفْنٌ ذ : see what next follows.

زِفْنٌ
زِفْنٌ ذ A covering which they make over their flat house-tops to protect them from the heat and dew of the sea; (K;) of the dial. of 'Omلn; and ↓ زَفْنٌ is a dial. var. thereof. (TA.) ― -b2- And Straight and slender palm-branches stripped of their leaves [and cut to certain required lengths], conjoined, one to another, [side by side, by means of split pieces of such branches passing through holes punched in the former,] like the woven mat: (K:) [of such are made chests for cooking utensils and provisions &c.:] of the dial. of Azd. (TA.)

زَفُونٌ
زَفُونٌ ذ , applied to a she-camel, i. q. زَبُونٌ [That pushes, or thrusts, or that pushes, or thrusts, away, or that kicks, or strikes, and pushes, &c., her milker with her hind leg, or with her stiflejoint; or that is wont, or accustomed, to do so]: or lame; as also ↓ زَافِنَةٌ; (K;) as though she danced in her gait, in consequence of lameness. (TA.)

زَفَّانٌ
زَفَّانٌ ذ A dancer: [whence] one says, الصُّوفِيَّةُ زَفَّانَةٌ جَفَّانَةٌ The Soofees are dancers, providers of food with their جَفَنَات [or bowls, which many of them, leading a mendicant-life, as darweeshes, are in the habit of always carrying with them]. (TA.)

زَافِنَةٌ
زَافِنَةٌ ذ : see زَفُونٌ. ― -b2- Also A woman that suffices her man, or husband, in respect of the means of جِمَاع. (K.)

زِيَفْنٌ
زِيَفْنٌ ذ (S, K) and زِيفَنٌّ (K) Tall; (K;) and strong; (S, K;) and some add, light, or active. (TA.) [In one copy of the S, I find it written زَيْفَن; which its measure in poetry shows to be wrong.]

زَيْزَفُونٌ
زَيْزَفُونٌ ذ , applied to a she-camel, Swift, (K,) and light, or active: IJ says that it is app. of the measure فَيْفَعُولٌ, from الزَّفْنُ [as meaning “ the act of dancing ”]; or it may be a quadriliteralradical word: IB says that دَيْدَبُونٌ [which see in art. ددن] is similar to it. (TA.) ― -b2- Also, applied to a bow, That makes a sound, or sounds, in consequence of being put in motion: and in this sense it is said by IJ to be of the measure فَيْفَعُولٌ, from الزَّفْنُ. (TA.)

رَجُلٌ فِيهِ اـِزْفَنَّةٌ
رَجُلٌ فِيهِ اـِزْفَنَّةٌ ذ A man in whom is motion, or commotion: and رَجُلٌ اـِزْفَنَّةٌ A man in a state of motion, or commotion: mentioned by Sb, and expl. by Seer. (TA.)

##### Türkçe

زَفَنَهُ
1 **زَفَنَهُ** ذ, (TA, and Har p. 124,) muzâri‘i **زَفِنَ**, (TA,) mastarı **زَفْنٌ**, (TA, Har,) aslî kabulünde, onu itti, ya da dürttü, yahut onu şiddetle itti, ya da şiddetle dürttü: ve bacakla [yahut tekmeleyerek], ya da arka bacakla vurdu. (Har.) Şöyle dersin: **دَنَوْتُ مِنْهُ فَزَفَنَنِى** “Ona yaklaştım da beni kendinden itti, ya da dürttü.” (TA.) Ve **هُوَ يَزْفِنُ المَطِىَّ** “O, eyerli deveyi sürer, ya da yürütür.” (TA.) Ve **الرِّيحُ تَزْفِنُ السَّحَابَ** ve **التُّرَابَ** “[Rüzgâr bulutları ve tozu sürer].” (TA.) Ve **الأَمْوَاجُ تَزْفِنُ السَّفِينَةَ** “[Dalgalar gemiyi sürer].” (TA.) Ve **المُحْتَضَرُ يَزْفِنُ بِنَفْسِهِ**, yani “[ölüm döşeğinde olan] kendi nefsini sürer.” (TA.) -A2- Ve **زَفَنَ**, muzâri‘i **زَفِنَ**, (S, Mgh, Msb, K, CK’de **زَفُنَ**,) mastarı **زَفْنٌ** (S, Mgh, Msb) ve **زَفَنَانٌ**, (TA,) dans etti; (S, Mgh, Msb, K;) ve oynadı, ya da eğlendi. (TA.) Fâtıma’ya dair bir rivayette şöyle denilmiştir: **كَانَتْ تَزْفِنُ لِلْحَسَنِ** “El-Hasan için dans ederdi.” (TA.)

زَفْنٌ
**زَفْنٌ** ذ: aşağıda gelen şeye bak.

زِفْنٌ
**زِفْنٌ** ذ Deniz sıcağından ve çiğinden korumak için düz ev damlarının üzerine yaptıkları bir örtü: (K;) ‘Umân lehçesindendir; ve ↓ **زَفْنٌ** onun bir lehçe varyantıdır. (TA.) ― -b2- Ve Yapraklarından soyulmuş [ve belli gerekli uzunluklara kesilmiş], birbirine bitiştirilmiş, [yan yana; bunların içinden delikler açılarak geçirilen, bu dallardan yarılmış parçalar vasıtasıyla], dokunmuş hasır gibi: (K:) Azd lehçesindendir. (TA.)

زَفُونٌ
**زَفُونٌ** ذ, dişi deveye söylenir, **زَبُونٌ** ile aynı mânâdadır [iten, ya da dürten, yahut itip uzaklaştıran, ya da tekmeleyen, ya da vuran ve iten vb., sağan kimseyi arka bacağıyla, yahut diz eklemiyle; yahut bunu yapmaya alışık olan]: yahut topal; ↓ **زَافِنَةٌ** da böyledir; (K;) sanki topallık sebebiyle yürüyüşünde dans eder gibi. (TA.)

زَفَّانٌ
**زَفَّانٌ** ذ Bir dansçı: [bundan dolayı] şöyle denir: **الصُّوفِيَّةُ زَفَّانَةٌ جَفَّانَةٌ** “Sûfîler dansçılardır, **جَفَنَات**’ları [yahut kâseleri; onların çoğu, dervişler gibi dilencilik hayatı sürerek, bunları daima yanlarında taşımaya alışkındır] ile yemek sağlayanlardır.” (TA.)

زَافِنَةٌ
**زَافِنَةٌ** ذ: **زَفُونٌ**’a bak. ― -b2- Ayrıca Erkeğine, yahut kocasına, **جِمَاع** vasıtaları bakımından yeten kadın. (K.)

زِيَفْنٌ
**زِيَفْنٌ** ذ (S, K) ve **زِيفَنٌّ** (K) Uzun boylu; (K;) ve güçlü; (S, K;) ve bazıları “hafif, yahut çevik”i de ekler. (TA.) [S’nin bir nüshasında onu **زَيْفَن** yazılmış buluyorum; şiirdeki vezni bunun yanlış olduğunu gösterir.]

زَيْزَفُونٌ
**زَيْزَفُونٌ** ذ, dişi deveye söylenir, hızlı, (K,) ve hafif, yahut çevik: IJ bunun ölçüsünün **فَيْفَعُولٌ** olduğunu, **الزَّفْنُ**’den [“dans etme fiili” mânâsında] olduğunu söyler; yahut dörtlü köklü bir kelime olabilir: IB, **دَيْدَبُونٌ**’un [bk. madde **ددن**] ona benzer olduğunu söyler. (TA.) ― -b2- Ayrıca yaya söylenir, hareket ettirilmesi sebebiyle ses çıkaran, yahut sesler çıkaran: ve bu mânâda da IJ tarafından **فَيْفَعُولٌ** ölçüsünde, **الزَّفْنُ**’den olduğu söylenir. (TA.)

رَجُلٌ فِيهِ اـِزْفَنَّةٌ
**رَجُلٌ فِيهِ اـِزْفَنَّةٌ** ذ İçinde hareket, yahut çalkantı bulunan adam: ve **رَجُلٌ اـِزْفَنَّةٌ** hareket, yahut çalkantı hâlinde olan adam: Sb tarafından zikredilmiş, Seer tarafından açıklanmıştır. (TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%81%D9%86/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

زَفَنَ
زَفَنَ I ( n. ac. زَفْن 1 ,  زَفَنَاْن 36 ),
a.  Danced.

b.  Drove away.

زِفْن
زِفْن 2 ,
a.  Tent erected on a roof.

زَفَّاْن
زَفَّاْن 28 ,
a.  Dancer.

##### Türkçe

**زَفَنَ**
**زَفَنَ** I (isim-fiil: **زَفْن** 1, **زَفَنَاْن** 36),
a. Dans etti.

b. Uzaklaştırdı.

**زِفْن**
**زِفْن** 2,
a. Dam üzerinde kurulmuş çadır.

**زَفَّاْن**
**زَفَّاْن** 28,
a. Dansçı.
