# زفن — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%81%D9%86/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D9%81%D9%86/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [زفن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%81%D9%86.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: زفن

الزَّفْنُ: الرَّقْصُ، زَفَنَ يَزْفِنُ زَفْناً، وهو شبيه بالرقص (* قوله: وهو شبيه بالرقص، بعد قوله: الزِّفْن: الرقص؛ هكذا في الأصل). وفي حديث فاطمة، عليها السلام: أَنها كانت تَزْفِنُ للحَسن أَي تُرَقِّصُه، وأَصل الزَّفْن اللعِب والدَّفْع؛ ومنه حديث عائشة، رضي الله عنها: قَدِمَ وفدُ الحبَشة فجعلوا يَزْفِنون ويلعبون أَي يرقصون؛ ومنه حديث عبد الله بن عمرو: إن الله أَنزل الحق ليُذْهِب به الباطلَ ويُبْطِل به اللعبَ والزِّفْنَ والزَّمَّاراتِ والمَزاهِرَ والكِنَّارات؛ قال ابن الأَثير: ساق هذه الأَلفاظ سياقاً واحداً. والزِّفْن والزَّفْن، بلغة عُمان كلاهما: ظُلَّة يتخذونها فوق سُطوحهم تقيهم وَمَدَ البحر أَي حَرَّه ونداه. والزَّفْنُ: عَسيب من عُسُب النخل يضم بعضه إلى بعض شبيه بالحصير المَرْمول، قيل: هي لغة أَزْدِيَّة. والزِّيْفَنُّ: الشديد. ورجل فيه إِزْفَنَّة أَي حركة. ورجل إِزْفَنَّة: متحرّك، مثل به سيبويه وفسره السيرافي. ورجل زِيَفْنٌ إذا كان شديداً خفيفاً؛ وأَنشد:
إذا رأَيتَ كَبْكَباً زِيَفْنا،
فادْعُ الذي منهم بعمروٍ يُكْنى
والكَبْكَبُ: الشديد. وقوس زَيزَفون: مُصَوِّنة عند التحريك؛ قال أُمية بن أَبي عائذ:
مَطاريحَ بالوَعْثِ مَرَّ الحُشُو
رِ، هاجَرْنَ رَمَّاحةً زَيزَفونا
(* قوله «مطاريح بالوعث إلخ» تقدم في مادة حشر ضبطه بغير ذلك، وما هنا موافق لضبط نسخة من التكملة للصاغاني كتبت في حياته). قال ابن جني: هي في ظاهر الأَمر فَيْفَعول من الزَّفْن لأَنه ضرب من الحركة مع صوت، وقد يجوز أَن يكون زَيزَفون رباعيّاً قريباً من لفظ الزَّفْن؛ قال ابن بري: ومثله في الوزن دَيْدَبون، قال: ووزنه فيعلول، الياء زائدة. النضر: ناقة زَفُون وزَبُون، وهي التي إذا دنا منها حالبها زَبَنَتْه برجلها، وقد زَفَنَت وزَبَنَتْ، وأَتيت فلاناً فزَفَنَني وزَبَنَني. ويقال للرقَّاص زَفّان. وإِزْفَنَّهُ: اسم رجل؛ عن كراع. ورجل زِيْفَنُّ: طويل. وزَيْفَنٌ وزَوْفَنٌ: اسمان.

### Türkçe

**الزَّفْنُ**: raks; **زَفَنَ يَزْفِنُ زَفْناً**, ve o, raks’a benzer.
(* Onun sözü: “ve o raks’a benzer”, **الزِّفْن: الرقص** sözünden sonra; aslında böyle).

Fâtıma’nın, عليه السلام, hadisinde: onun Hasan için **تَزْفِنُ** olduğu, yani onu sallayıp oynattığı (ninniler gibi) (demektir);
ve **الزَّفْن**’in aslı oyun ve itmedir; ondan Âişe’nin, رضي الله عنها, hadisi:
Habeşistan heyeti geldi de **يَزْفِنون** ve oynuyor oldular; yani raks ediyorlar; ondan Abdullah b. Amr hadisi: “Şüphesiz Allah hakkı indirdi ki onunla bâtılı gidersin ve onunla oyunu ve **الزِّفْنَ**’i ve **الزَّمَّاراتِ**’ı ve **المَزاهِرَ**’i ve **الكِنَّارات**’ı iptal etsin”; İbnü’l-Esîr dedi:
Bu lafızları tek bir akış üzere sevk etti. Ve **الزِّفْن** ve **الزَّفْن**, Umân diliyle ikisi de:
damların üstünde kendilerine edindikleri bir gölgelik; denizin **وَمَدَ**’ından, yani sıcağından ve neminden onları korur.

Ve **الزَّفْنُ**: hurma dallarının lifli saplarından bir sap; bir kısmı bir kısmına bitiştirilir; kumla doldurulmuş hasıra benzer;
denildi: o, Ezdî bir dildir. Ve **الزِّيْفَنُّ**: şiddetli (olan). Ve bir adamda **إِزْفَنَّة** vardır, yani hareket. Ve **رجل إِزْفَنَّة**: hareketli; Sîbeveyh onunla örnek verdi ve Sîrâfî onu “yürüyüş” diye açıkladı. Ve **رجل زِيَفْنٌ**: şiddetli, hafif (çevik) olduğu zaman; ve şu beyit okundu:

إذا رأَيتَ كَبْكَباً زِيَفْنا،
فادْعُ الذي منهم بعمروٍ يُكْنى

Ve **الكَبْكَبُ**: şiddetli (olan). Ve **قوس زَيزَفون**: hareket ettirildiğinde koruyucu (sağlam tutucu); Ümeyye b. Ebî Âiz dedi:

مَطاريحَ بالوَعْثِ مَرَّ الحُشُو
رِ، هاجَرْنَ رَمَّاحةً زَيزَفونا

(* Onun sözü “مطاريح بالوعث إلخ”: “حشر” maddesinde başka türlü ضبط’ı geçti; buradaki ise Sâgânî’nin tekmilesinden, hayatında yazılmış bir nüshanın ضبط’ına uygundur). İbn Cinnî dedi: o, görünürde **فَيْفَعول**’dür, **الزَّفْن**’den; çünkü o, ses ile birlikte hareketin bir türüdür; ve caizdir ki **زَيزَفون** dörtlü (rubâî) olsun, **الزَّفْن** lafzına yakın; İbn Berrî dedi: ve onun benzeri vezinde **دَيْدَبون**’dur; dedi: ve onun vezni **فيعلول**’dür; **الياء** ziyadedir.

En-Nadr: **ناقة زَفُون** ve **زَبُون**; o, sağanı ona yaklaştığında onu ayağıyla iten (devedir); ve **زَفَنَت** ve **زَبَنَت**; ve falana geldim de o beni **زَفَنَني** ve **زَبَنَني** yaptı (itti). Ve rakkasa **زَفّان** denir. Ve **إِزْفَنَّهُ**: bir adamın adı; Kurâ‘dan. Ve **رجل زِيْفَنُّ**: uzun. Ve **زَيْفَنٌ** ve **زَوْفَنٌ**: iki isimdir.
