# زفي — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%81%D9%8A/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D9%81%D9%8A/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [زفي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%81%D9%8A.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: زفي

الزَّفَيانُ: شدّة هُبوب الريحِ، والرِّيحُ تَزْفِي الغُبارَ والسَّحابَ وكلَّ شيء إِذا رفَعَتْه وطَرَدَتْه على وجه الأَرض كما تَزْفِي الأَمْواجُ السَّفِينةَ؛ قال العجاج:
يَزْفِيهِ، والمُفَزَّعُ المَزْفِيُّ،
من الجَنُوبِ سَنَنٌ رَمْلِيُّ
وزَفَتِ الرِّيحُ السَّحابَ والتُّرابَ ونَحْوَهما زَفْياً وزَفَياناً: طَرَدَتْه واسْتَخَفَّتْه. والزَّفَيانُ: الخِفّةُ، وبه سمي الرجل وجعله سيبويه صفة؛ وقوله:
كالحِدإِ الزَّافِي أَمامَ الرَّعْدِ
إِنما هو الخفيف السريع. وزَفَتِ القَوْسُ زَفَياناً: صوَّتت. وزَفاه السَّرابُ يَزْفِيه: رَفَعَه كزَهاهُ. يقال: زَفَى السَّرابُ الآلَ يَزْفِيه وزَهاهُ وحَزاه إِذا رَفَعَه؛ وأَنشد
وتَحْتَ رَحْلِي زَفَيانٌ مَيْلَعُ
وناقةٌ زَفيانٌ: سَرِيعةٌ؛ قال ابن بري: ومنه قول الشاعر: يا لَيْتَ شِعْري، والمُنَى لا تَنْفَعُ،
هَلْ أَغْدُوَنْ يَوْماً، وأَمْري مُجْمَعُ،
وتحت رحلي زَفَيان مَيْلَعُ؟
وقوس زَفَيانٌ: سَرِيعةُ الإِرسال للسَّهم. وزَفَى الظَّلِيمُ زَفْياً إِذا نَشر جناحيه. قال أَبو العباس: الزَّفَيانُ يكون ميزانه فَعَيالٌ فيُصْرَفُ في حالَيْهِ مِن زَفَنَ إِذا نَزا، قال: وإِذا أَخذته من الزَّفْيِ، وهو تحريك الريح للقصب والتراب، فاصرفه في النكرة وامنعه الصرف في المعرفة، وهو فَعَلانُ حينئذ.
ابن الأَعرابي: أَزْفَى إِذا نقَل شيئاً من مكان إِلى مكان، ومنه أَزْفَيْتُ العَرُوسَ إِذا نَقَلْتَها من بيت أَبَوَيْها إِلي بيتِ زَوْجِها. قال أَبو سعيد: هو يَزْفِي بِنَفْسِه أَي يَجُود بها.
وزَفَيانُ: اسم شاعر أَو لَقَبُه.

### Türkçe

**الزَّفَيانُ**: rüzgârın esişinin şiddeti; ve rüzgâr, tozu ve bulutu ve her şeyi, onu kaldırdığı ve onu yerin yüzü üzerinde sürdüğü zaman **تَزْفِي** eder; tıpkı dalgaların gemiyi **تَزْفِي** etmesi gibi. el-Acçâc dedi ki:

يَزْفِيهِ، والمُفَزَّعُ المَزْفِيُّ،
من الجَنُوبِ سَنَنٌ رَمْلِيُّ

Ve rüzgâr bulutu ve toprağı ve bunların benzerlerini **زَفْياً** ve **زَفَياناً** **زَفَتِ**: onu sürdü ve onu hafifletti. Ve **الزَّفَيانُ**: hafifliktir; bununla adam adlandırıldı; Sîbeveyh onu sıfat kıldı. Ve onun sözü:

كالحِدإِ الزَّافِي أَمامَ الرَّعْدِ

Ancak o, hafif ve süratli olandır. Ve yay **زَفَياناً** **زَفَتِ**: ses çıkardı. Ve serap onu **يَزْفِيه**: onu kaldırdı; **زَهاهُ** gibi. Denir: serap, parıltıyı **يَزْفِيه** **زَفَى** etti ve onu **زَهاهُ** etti ve onu **حَزاه** etti; onu kaldırdığı zaman. Ve (şu) okundu:

وتَحْتَ رَحْلِي زَفَيانٌ مَيْلَعُ

Ve **زَفيانٌ** bir dişi deve: süratlidir. İbn Berrî dedi ki: ve ondan şairin sözü:

يا لَيْتَ شِعْري، والمُنَى لا تَنْفَعُ،
هَلْ أَغْدُوَنْ يَوْماً، وأَمْري مُجْمَعُ،
وتحت رحلي زَفَيان مَيْلَعُ؟

Ve **زَفَيانٌ** bir yay: oka salıvermesi süratli olandır. Ve devekuşu **زَفْياً** **زَفَى** etti: iki kanadını yaydığı zaman. Ebü’l-Abbâs dedi ki: **الزَّفَيانُ**, **فَعَيالٌ** vezninde olur; böylece, **نزا** ettiği zaman **زَفَنَ**’den (alınmış) olarak, iki hâlinde de sarf olunur. Dedi ki: ve eğer onu **الزَّفْيِ**’den alırsan—ki o, rüzgârın kamışı ve toprağı hareket ettirmesidir—o zaman onu nekrede sarf et; marifede sarftan men et; ve o, o vakit **فَعَلانُ**’dır.

İbnü’l-A‘râbî: **أَزْفَى**: bir şeyi bir yerden bir yere naklettiği zaman; ve ondan: gelini, onu ana-babasının evinden kocasının evine naklettiğin zaman **أَزْفَيْتُ العَرُوسَ**. Ebû Saîd dedi ki: o, kendisiyle **يَزْفِي** eder; yani onunla cömertlik eder.

**زَفَيانُ**: bir şairin adı yahut lakabıdır.
