# زقم — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%82%D9%85/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D9%82%D9%85/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [زقم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%82%D9%85.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: زقم

زقم
زَقَمَ - يَزْقُمُ - زَقُّوم
زّقَمَ - يَزْقُمُ + كائن + شيئاً: يأكله فيجف منه فمه وحلقه، وقد يغصصه ويدعوه لشرب الماء بكثرة
زَقُّوم: على وزن " فـَعـُّول " اسم فاعل مبالغة من " زَقَمَ - يَزْقُمُ ": شديد " الزَّقْم ": المسبب لجفاف الفم والغصة في البلع،
وهي اصطلاحاً  اسم نوع من الشجر كريه وسيء الطعم، يخرج في الجحيم وهو عقوبة من الله للمسيئين في الآخرة
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الفعل الحركي الهادف إلى إدخال شيء في جوف آخر كحركات الأكل والشرب وغيرها"، وهي:
لَقِمَ - يَلْقَمُ، زّقَمَ - يَزْقُمُ، رَضَعَ - يَرْضِعُ (رَضِعَ - يَرْضَعُ)، عَضَّ - يَعَضُّ، مضَغ - يَمْضَغُ، بَلِعَ - يَبْلَعُ
زقوم
 	﴿أذلك خير نزلا أم شجرة الزقوم(62)﴾ الصافات ﴿إن شجرة الزقوم (43)﴾ الدخان
 	﴿لآكلون من شجر من زقوم (52)﴾ الواقعة
 	﴿وَطَعَامًا ذَا غُصَّةٍ وَعَذَابًا أَلِيمًا(13)﴾ المزمل
مختار الصحاح
● [زقم] ز ق م: الزَّقُومُ اسم طعام لهم فيه تمر وزبد و الزَّقْمُ أكلة وبابه نصر قال بن عباس رضي الله عنهما لما نزل قوله تعالى ﴿إن شجرة الزقوم طعام الأثيم﴾ قال أبو جهل التمر بالزبد نَتَزَقَّمُهُ أي نتلقمه فأنزل الله تعالى ﴿إنها شجرة تخرج في أصل الجحيم﴾ الآية
الراغب
زقم
- }إن شجرة الزقوم *** طعام الأثيم{ [الدخان/43 - 44]، وعبارة عن أطعمة كريهة في النار، ومنه استعير: زقم فلان وتزقم: إذا ابتلع شيئا كريها.
ملخص اللسان
1.     الزَّقْمُ الفعل من الزَّقُّوم، والازْدِقامُ كالابتلاع.: ازْدَقَمَ الشيءَ وتَزَقَّمَهُ ابتلعه
2. والتَّزَقُّمُ: كثرة شرب اللبن
3.     الزَّقُّوم إسم طعام لهم فيه تمر وزُبْدٌ، والزَّقْمُ: أَكله - الزّقُّومُ بلغة إفْريقيَة  الزُّبْدُ بالتمر،
4. والزَّقُّومُ طعم أَهل النار
5.     إنَّها شجرة تَخْرُجُ في أَصل الجَحِيم  طَلْعُها كأَنه رؤوس الشياطين؛ قال: وللشياطين فيها ثلاثة أَوجه:
(1)  أَحدها أَن يُشْبِه طَلْعُها في قبحه رؤوس الشياطين لأَنها موصوفة بالقُبْحِ وإن كانت غير مشاهَدة فيقال كأَنه رأْس شيطان إذا كان قبيحاً،
(2)   الثاني أَن الشيطان ضرب من الحيات قبيح الوجه وهو ذو العُرْفِ،
(3)   الثالث أَنه نبت قبيح يسمى رؤوس الشياطين؛
6.      الزَّقُّومُ شجرة غبراء صغيرة الورق مُدَوَّرَتُها لا شوك لها، ذَفِرَةٌ مُرَّة، لها كَعابر في سُوقها كثيرة، ولها ورُيْدٌ
7.     ضعيف جدّاً يجْرُسُه النحل، ونَوْرَتُها بيضاء، ورأس ورقها قبيح جدّاً.
8.     والزَّقُّومُ: كل طعام  يَقْتل؛ عن ثعلب.
9.     والزَّقْمَةُ: الطاعون؛
10.                         الزَّقُّومُ:ما وصف الله في كتابه فقال: إنها شجرة تَخْرج في أَصل الجَحيم؛ قال: هو فَعُّول من الزَّقْمِ الشديد والشرب المفرط.
11.                         والزُّلْقُوم، باللام: الحْلْقُوم.
لسان العرب
● - زقم: الأَزهري: الزَّقْمُ الفعل من الزَّقُّوم، والازْدِقامُ كالابتلاع.      ابن سيده: ازْدَقَمَ الشيءَ وتَزَقَّمَهُ ابتلعه. والتَّزَقُّمُ:      التَّلَقُّمُ. قال أَبو عمرو: الزَّقْمُ واللَّقْمُ واحد، والفعل زَقَمَ      يَزْقُمُ ولَقِمَ يَلْقَمُ. والتَّزَقُّمُ: كثرة شرب اللبن، والاسم الزَّقَمُ،      ابن دريد: يقال تَزَقَّمَ فلان اللبن إذا أَفرط في شربه. وهو يَزْقُمُ      اللُّقَمَ زَقْماً أَي يَلْقَمُها. وزَقَمَ اللحم زَقْماً بلعه.      وأَزْقَمْتُه الشيء أَي أَبلعته إياه.      الجوهري: الزَّقُّوم إسم طعام لهم فيه تمر وزُبْدٌ، والزَّقْمُ: أَكله.      ابن سيده: والزَّقُّومُ طعم أَهل النار، قال وبلغنا أَنه لما أُنزلت آية      الزَّقُّومِ: إن شجرة الزَّقُّومِ طعامُ الأَثِيم؛ لم يعرفه قريش، فقال      أَبو جهل: إن هذا لشجر ما ينبت في بلادنا فَمَنْ منكم مَنْ يعرف      الزَّقُّومَ؟ فقال رجل قدم عليهم من إِفْريقيَةَ: الزّقُّومُ بلغة إفْريقيَة      الزُّبْدُ بالتمر، فقال أَبو جهل: يا جارية هاتي لنا تمراً وزبداً      نَزْدَقِمُه، فجعلوا يأْكلون منه ويقولون: أَفبهذا يخوفنا محمد في الآخرة؟ فبيَّنَ      الله تبارك وتعالى ذلك في آية أُخرى فقال في صفتها: إنها شجرة تخرج في      أَصل الجحيم طَلْعُها كأَنه رؤوس الشياطين؛ وقال تعالى: والشَّجَرَةَ      المَلْعونةَ في القرآن؛ الأَزهري: فافتتن بذكر هذه الشجرة جماعات من مُشْركي      مكة فقال أَبو جهل: ما نعرف الزَّقُّومَ إلاَّ أَكل التمر بالزبد؛ فقال      لجاريته: زَقِّمِينا. وقال رجل آخر من المشركين: كيف يكون في النار شجر      والنار تأكل الشجر؟ فأَنزل الله تعالى: وما جعلنا الرؤيا التي أَرَيْناك      إلاَّ فتنة للناس والشجرةَ الملعونةَ في القرآن؛ أَي وما جعلنا هذه الشجرة      إِلاَّ فينة للكفار؛ وكان أَبو جهل ينكر أَن يكون الزَّقُّومُ من كلام      العرب، ولما نزلت: إِن شجرة الزَّقُّوم طعامُ الأَثِيمِ، قال: يا معشر قريش      هل تَدْرُونَ ما شجرةُ الزَّقُّومِ التي يخوفكم بها محمد؟ قالوا: هي      العَجْوةُ، فأَنزل الله تعالى: إنَّها شجرة تَخْرُجُ في أَصل الجَحِيم      طَلْعُها كأَنه رؤوس الشياطين؛ قال: وللشياطين فيها ثلاثة أَوجه: أَحدها أَن      يُشْبِه طَلْعُها في قبحه رؤوس الشياطين لأَنها موصوفة بالقُبْحِ وإن كانت      غير مشاهَدة فيقال كأَنه رأْس شيطان إذا كان قبيحاً، الثاني أَن الشيطان      ضرب من الحيات قبيح الوجه وهو ذو العُرْفِ، الثالث أَنه نبت قبيح يسمى      رؤوس الشياطين؛ قال أَبو حنيفة: أَخبرني أَعرابي من أزْدِ السَّراة قال:      الزَّقُّومُ شجرة غبراء صغيرة الورق مُدَوَّرَتُها لا شوك لها، ذَفِرَةٌ      مُرَّة، لها كَعابر في سُوقها كثيرة، ولها ورُيْدٌ ضعيف جدّاً يجْرُسُه      النحل، ونَوْرَتُها بيضاء، ورأس ورقها قبيح جدّاً. والزَّقُّومُ: كل طعام      يَقْتل؛ عن ثعلب. والزَّقْمَةُ: الطاعون؛ عنه أَيضاً. وفي صفة النار: لو      أَن قَطْرة من الزَّقُّوم قطرت في الدنيا؛ الزَّقُّومُ:ما وصف الله في      كتابه فقال: إنها شجرة تَخْرج في أَصل الجَحيم؛ قال: هو فَعُّول من الزَّقْمِ      الشديد والشرب المفرط.      والزُّلْقُوم، باللام: الحْلْقُوم.
مقاييس اللغة:
(زقم) الزاء والقاف والميم أُصَيْلٌ يدلُّ على جِنْسٍ من الأَكْلِ. قال الخليل: الزَّقْمُ: الفِعْل، من أكل الزَّقُّومِ. والازْدِقَام: الابتلاع. وذكر ابن دريد(1) أنَّ بعض العرب يقول: تزقّم فلانٌ اللّبن، إذا أفرطَ في شُرْبِهِ.‏
القاموس المحيط:
الزَّقْمُ اللَّقْمُ. والتَّزَقُّمُ التَّلَقُّمُ. وأزْقَمَهُ فازْدَقَمَهُ أبْلَعَهُ فابْتَلَعَهُ. والزَّقُّومُ، كَتَنُّورٍ الزُّبْدُ بالتمرِ، وشجرةٌ بجَهَنَّمَ، ونَباتٌ بالبادِيَةِ له زَهْرٌ ياسَمينيُّ الشكلِ، وطَعامُ أهلِ النارِ، وشجرةٌ بِأَريحاءَ من الغَوْرِ، لها ثَمَرٌ كالتمرِ، حُلْوٌ عَفِصٌ، ولِنَواهُ دُهْنٌ عظيمُ المنافِعِ، عجيبُ الفعلِ في تَحْليلِ الرِّياحِ البارِدَةِ، وأمْراضِ البَلْغَمِ، وأوجاعِ المَفاصِلِ، والنِقْرِسِ، وعِرْقِ النَّسا، والريحِ اللاحِجَةِ في حُقِّ الوَرِكِ، يُشْرَبُ منه زِنَةُ سَبْعَةِ دراهِمَ ثَلاَثَةَ أيَّامٍ أو خمسةَ أيَّامٍ، وربَّما أقامَ الزَّمْنَى والمُقْعدينَ، ويُقالُ أصْلُهُ الإِهْليلَجُ الكابُلِيُّ، نَقَلَتْهُ بَنُو أُمَيَّةَ، وزَرَعَتْهُ بِأَريحاءَ، ولما تَمادَى، غَيَّرَتْه أرضُ أريحاءَ عن طَبْعِ الإِهْليلَجِ. والزَّقْمَةُ الطاعونُ.
تاج العروس:
( الزقم ) مثل ( اللقم ) قاله أبو عمرو وزاد غيره الشديد ( والتزقم التلقم ) نقله الجوهرى ( وأزقمه ) الشئ ( فازدقمه ) أي ( أبلعه فابتلعه ) نقله الجوهرى ( والزقوم كتنور الزبد بالتمر ) في لغة أفريقية وفي الصحاح اسم طعام لهم فيه زبد وتمرو الزقم أكله ( و ) الزقوم ( شجرة بجهنم ) قال الله تعالى في صفتها انها شجرة تخرج في أصل الحجيم طلعها كأنه رؤس الشياطين قال ابن سيده وبلغنا أنه لما أنزلت آية الزقوم لم يعرفه قريش فقال أبو جهل ان هذا الشجر ما ينبت في بلادنا فمن منكم يعرف الزقوم فقال رجل قدم عليهم من أفريقية الزقوم بلغة أفريقية الزبد بالتمر فقال أبو جهل يا جارية هاتى لنا زبدا وتمر انزدقمه فجعلوا يأكلون منه ويقولون أفبهذا يخوفنا محمد في الآخره فبين الله تبارك وتعالى ذلك في آية أخرى وفي رؤس الشياطين ثلاثة أوجه محلها في التفاسير ( و ) الزقوم ( نبات بالبادية له زهر ياسمينى الشكل ) وقال أبو حنيفة أخبرني أعرابي من أزد السراة قال الزقوم شجرة غيراء صغيرة الورق مدورتها لا شوك لهاذفرة مرة لها كعابر في سوقها كثيرة ولها وريد ضعيف جدا يجرسه النحل ونورتها بيضاء ورأس ورقها قبيح جدا ( و ) الزقوم ( طعام أهل النار ) عن ابن سيده ( و ) الزقوم أيضا ( شجرة بأريحاء من الغور لها ثمر كالتمر حلو عفص ولنواه دهن عظيم المنافع عجيب الفعل في تحليل الرياح الباردة وأمراض البلغم وأوجاع المفاصل والنقرس وعرق النسا والريح اللاحجة في حق الورك يشرب منه زنة سبعة دراهم ثلاثة أيام أو خمسة أيام وربما أقام الزمنى والمقعدين ويقال ) ان ( أصله الاهليلج الكابلي نقلته بنو أمية ) من أرض الهند ( وزرعته بأريحاء ولما تمادى ) الزمن ( غيرته أرض أريحاء عن طبع الاهليلج والزقمة الطاعون ) عن ثعلب * ومما يستدرك عليه تزقم اللقمة ابتلعها والتزقم كثرة شرب اللبن والاسم الزقم وقال ابن دريد تزقم فلان اللبن إذا أفرط في شربه وزقم تزقيما أكل الزقوم كزقمه زقما وقال ثعلب الزقوم كل طعام يقتل

### Türkçe

**زقم**
**زَقَمَ - يَزْقُمُ - زَقُّوم**
**زّقَمَ - يَزْقُمُ** + bir varlık + bir şeyi: onu yer de bundan dolayı ağzı ve boğazı kurur; onu boğabilir ve onu çokça su içmeye çağırır.
**زَقُّوم**: “فـَعـُّول” vezni üzere, **زَقَمَ - يَزْقُمُ**’dan mübalağa ism-i fâil: şiddetli **الزَّقْم**; ağzın kurumasına ve yutmada boğaza takılmaya sebep olan,
ve o, ıstılah olarak, tadı iğrenç ve kötü olan bir ağaç türünün adıdır; cehennemde çıkar ve âhirette kötülük edenlere Allah’tan bir cezadır.
Ve lafız, “başka birinin içine bir şeyi sokmaya yönelik hedefli hareket fiili (yeme, içme ve başkalarının hareketleri gibi) lafızları” grubuna mensuptur; bunlar:
**لَقِمَ - يَلْقَمُ**، **زّقَمَ - يَزْقُمُ**، **رَضَعَ - يَرْضِعُ** (**رَضِعَ - يَرْضَعُ**)، **عَضَّ - يَعَضُّ**، **مضَغ - يَمْضَغُ**، **بَلِعَ - يَبْلَعُ**

**زقوم**
﴿Bu mu daha hayırlı bir konaklamadır, yoksa **شجرة الزقوم** mu (62)﴾ **الصافات**  ﴿Şüphesiz **شجرة الزقوم** (43)﴾ **الدخان**
﴿Elbette bir ağaçtan, **زقوم**’dan yiyeceksiniz (52)﴾ **الواقعة**
﴿Ve boğaza takılan bir yiyecek ve elem verici bir azap (13)﴾ **المزمل**

**مختار الصحاح**
● [**زقم**] ز ق م: **الزَّقُومُ** onlar için bir yiyeceğin adıdır; onda hurma ve tereyağı vardır; ve **الزَّقْمُ** bir yiyiştir; kapısı **نصر**’dır. İbn Abbas (Allah ikisinden de razı olsun) dedi ki: Yüce Allah’ın sözü ﴿Şüphesiz **شجرة الزقوم** günahkârın yiyeceğidir﴾ inince, Ebû Cehil dedi ki: hurma ile tereyağı; **نَتَزَقَّمُهُ** yani onu lokma lokma alırız; bunun üzerine Yüce Allah ﴿Şüphesiz o, cehennemin dibinde çıkan bir ağaçtır﴾ âyetini indirdi.

**الراغب**
**زقم**
- }Şüphesiz **شجرة الزقوم** *** günahkârın yiyeceğidir{ [**الدخان**/43 - 44]; ve ateşte iğrenç yiyeceklerdir; bundan da ödünç alındı: **زقم** falan ve **تزقم**: iğrenç bir şeyi yuttuğu zaman.

**ملخص اللسان**
1. **الزَّقْمُ** **الزَّقُّوم**’dan fiildir; ve **الازْدِقامُ** yutma gibidir.: **ازْدَقَمَ** şeyi ve **تَزَقَّمَهُ** onu yuttu.
2. Ve **التَّزَقُّمُ**: sütün çokça içilmesi.
3. **الزَّقُّوم** onlar için bir yiyeceğin adıdır; onda hurma ve tereyağı vardır; ve **الزَّقْمُ**: onu yemesi — **الزّقُّومُ** إفْريقيَة dilinde hurma ile tereyağıdır,
4. ve **الزَّقُّومُ** ateş ehlinin tadıdır.
5. Şüphesiz o, cehennemin dibinde çıkan bir ağaçtır; tomurcuğu sanki şeytanların başları gibidir; dedi ki: ve şeytanların onda üç vechi vardır:
(1) birincisi: tomurcuğunun çirkinliğinde şeytanların başlarına benzemesidir; çünkü onlar çirkinlikle vasıflıdır, her ne kadar görülmüş olmasalar da; çirkin olduğu zaman “sanki şeytan başı” denir,
(2) ikincisi: şeytan, yüzü çirkin olan yılanlardan bir türdür ve o, ibiklidir,
(3) üçüncüsü: “şeytanların başları” diye adlandırılan çirkin bir bitkidir;
6. **الزَّقُّومُ**: tozlu renkli, yaprağı küçük, yuvarlağı, dikeni olmayan bir ağaçtır; ağır kokulu, acıdır; gövdelerinde çokça **كَعابر** vardır; ve onun **ورُيْدٌ**’i vardır,
7. çok zayıftır; arılar onu kemirir; çiçeği beyazdır; yaprağının başı pek çirkindir.
8. ve **الزَّقُّومُ**: öldüren her yiyecek; Sa‘leb’den.
9. ve **الزَّقْمَةُ**: taun;
10. **الزَّقُّومُ**: Allah’ın kitabında vasfettiği şeydir; şöyle dedi: Şüphesiz o, cehennemin dibinde çıkan bir ağaçtır; dedi ki: o, şiddetli **الزَّقْم** ve aşırı içmeden **فَعُّول**’dür.
11. ve **الزُّلْقُوم** (لام ile): **الحْلْقُوم**.

**لسان العرب**
● - **زقم**: Ezherî: **الزَّقْمُ** **الزَّقُّوم**’dan fiildir; ve **الازْدِقامُ** yutma gibidir. İbn Sîde: **ازْدَقَمَ** şeyi ve **تَزَقَّمَهُ** onu yuttu. Ve **التَّزَقُّمُ**: **التَّلَقُّمُ**. Ebû Amr dedi ki: **الزَّقْمُ** ile **اللَّقْمُ** birdir; fiil **زَقَمَ يَزْقُمُ** ve **لَقِمَ يَلْقَمُ**’dur. Ve **التَّزَقُّمُ**: sütün çokça içilmesi; isim **الزَّقَمُ**’dır. İbn Düreyd: “Falan sütü **تَزَقَّمَ** etti” denir; onu içmede aşırıya gittiği zaman. Ve o, lokmaları **زَقْماً** **يَزْقُمُ**; yani onları lokma lokma alır. Ve eti **زَقْماً** **زَقَمَ**; onu yuttu. Ve ona şeyi **أَزْقَمْتُ**; yani onu ona yutturdum. Cevherî: **الزَّقُّوم** onlar için bir yiyeceğin adıdır; onda hurma ve tereyağı vardır; ve **الزَّقْمُ**: onu yemesi. İbn Sîde: ve **الزَّقُّومُ** ateş ehlinin tadıdır; dedi ki: ve bize ulaştı ki **الزَّقُّوم** âyeti inince: “Şüphesiz **شجرة الزَّقُّومِ** günahkârın yiyeceğidir”; Kureyş onu bilmedi; Ebû Cehil dedi ki: Bu, bizim beldelerimizde bitmeyen bir ağaçtır; içinizden kim **الزَّقُّومَ**’u bilir? Üzerlerine إفْريقيَة’den gelmiş bir adam dedi ki: **الزّقُّومُ** إفْريقيَة dilinde hurma ile tereyağıdır. Ebû Cehil dedi ki: Ey cariye, bize hurma ve tereyağı getir, onu **نَزْدَقِمُه**; derken ondan yemeye başladılar ve diyorlardı ki: Muhammed âhirette bizi bununla mı korkutuyor? Bunun üzerine Allah Tebâreke ve Teâlâ bunu başka bir âyette açıkladı; onun sıfatında şöyle dedi: “Şüphesiz o, cehennemin dibinde çıkan bir ağaçtır; tomurcuğu sanki şeytanların başları gibidir.” Ve Yüce Allah dedi ki: “Kur’ân’daki lânetli ağaç”; Ezherî: Bu ağacın zikriyle Mekke müşriklerinden topluluklar fitneye düştü; Ebû Cehil dedi ki: Biz **الزَّقُّومَ**’u ancak hurmayı tereyağıyla yemek olarak biliriz; cariyesine dedi ki: **زَقِّمِينا**. Müşriklerden bir başka adam dedi ki: Ateşte nasıl ağaç olur; ateş ağacı yer? Bunun üzerine Yüce Allah indirdi: “Ve sana gösterdiğimiz rüyayı ancak insanlara bir fitne kıldık ve Kur’ân’daki lânetli ağacı”; yani bu ağacı kâfirler için ancak bir fitne kıldık. Ebû Cehil, **الزَّقُّومُ**’un Arap sözünden olmasını inkâr ediyordu; ve “Şüphesiz **شجرة الزَّقُّوم** günahkârın yiyeceğidir” inince dedi ki: Ey Kureyş topluluğu, Muhammed’in sizi onunla korkuttuğu **شجرةُ الزَّقُّومِ**’un ne olduğunu biliyor musunuz? Dediler ki: o, **العَجْوةُ**’dur. Bunun üzerine Yüce Allah indirdi: “Şüphesiz o, cehennemin dibinde çıkan bir ağaçtır; tomurcuğu sanki şeytanların başları gibidir.” Dedi ki: ve şeytanların onda üç vechi vardır: birincisi: tomurcuğunun çirkinliğinde şeytanların başlarına benzemesidir; çünkü onlar çirkinlikle vasıflıdır, her ne kadar görülmüş olmasalar da; çirkin olduğu zaman “sanki şeytan başı” denir; ikincisi: şeytan, yüzü çirkin olan yılanlardan bir türdür ve o, ibiklidir; üçüncüsü: “şeytanların başları” diye adlandırılan çirkin bir bitkidir. Ebû Hanîfe dedi ki: Bana أزْدِ السَّراة’den bir bedevî haber verdi; dedi ki: **الزَّقُّومُ** tozlu renkli, yaprağı küçük, yuvarlağı, dikeni olmayan bir ağaçtır; ağır kokulu, acıdır; gövdelerinde çokça **كَعابر** vardır; ve onun **ورُيْدٌ**’i vardır, çok zayıftır; arılar onu kemirir; çiçeği beyazdır; yaprağının başı pek çirkindir. Ve **الزَّقُّومُ**: öldüren her yiyecek; Sa‘leb’den. Ve **الزَّقْمَةُ**: taun; ondan da. Ve ateşin sıfatında: eğer **الزَّقُّوم**’dan bir damla dünyaya damlasa; **الزَّقُّومُ**: Allah’ın kitabında vasfettiği şeydir; şöyle dedi: Şüphesiz o, cehennemin dibinde çıkan bir ağaçtır; dedi ki: o, şiddetli **الزَّقْم** ve aşırı içmeden **فَعُّول**’dür. Ve **الزُّلْقُوم** (لام ile): **الحْلْقُوم**.

**مقاييس اللغة:**
(**زقم**) **الزاء** ve **القاف** ve **الميم** bir asıldır; yemenin bir cinsine delâlet eder. Halîl dedi ki: **الزَّقْمُ**: fiildir; **أكل الزَّقُّومِ**’dan. Ve **الازْدِقَام**: yutmadır. İbn Düreyd(1) zikretti ki Araplardan bazısı der ki: “Falan sütü **تزقّم** etti”; onu içmede aşırıya gittiği zaman.

**القاموس المحيط:**
**الزَّقْمُ** **اللَّقْمُ**’dur. Ve **التَّزَقُّمُ** **التَّلَقُّمُ**’dur. Ve onu **أزْقَمَهُ**; derken o onu **فازْدَقَمَهُ**: onu yutturdu; derken o yuttu. Ve **الزَّقُّومُ** — **كَتَنُّورٍ**: hurma ile tereyağıdır; ve cehennemde bir ağaçtır; ve çölde bir bitkidir; onun çiçeği yaseminî şekillidir; ve ateş ehlinin yiyeceğidir; ve الغَوْر’den أَريحاء’da bir ağaçtır; onun meyvesi hurma gibidir; tatlı, buruk; çekirdeğinde büyük faydalı bir yağ vardır; soğuk rüzgârları çözmede, balgam hastalıklarında, eklem ağrılarında, nikriste, siyatikte ve kalça çukurunda yapışan rüzgârda şaşırtıcı etkisi vardır; ondan yedi dirhem ağırlığınca üç gün veya beş gün içilir; ve bazen kötürümleri ve oturanları ayağa kaldırır; ve denir ki: aslı **الإِهْليلَجُ الكابُلِيُّ**’dir; onu Benû Ümeyye nakletti ve onu أَريحاء’da ekti; ve uzayıp gidince, أَريحاء toprağı onu **الإِهْليلَجِ** tabiatından değiştirdi. Ve **الزَّقْمَةُ** taundur.

**تاج العروس:**
(**الزقم**) (**اللقم**) gibi; bunu Ebû Amr söyledi; başkası da “şiddetli”yi ekledi. (Ve **التزقم** **التلقم**’dur) bunu Cevherî nakletti. (Ve onu **أزقمه**) şeyi (derken o onu **فازدقمه**) yani (onu yutturdu; derken o yuttu) bunu Cevherî nakletti. (Ve **الزقوم** **كتنور** gibi: hurma ile tereyağıdır) إفْريقيَة dilinde; ve **الصحاح**’ta: onda tereyağı ve hurma bulunan bir yiyeceğin adıdır; ve **الزقم**: onu yemesidir. (Ve) **الزقوم** (cehennemde bir ağaçtır); Allah Teâlâ onun sıfatında dedi ki: “Şüphesiz o, cehennemin dibinde çıkan bir ağaçtır; tomurcuğu sanki şeytanların başları gibidir.” İbn Sîde dedi ki: ve bize ulaştı ki **الزقوم** âyeti inince Kureyş onu bilmedi; Ebû Cehil dedi ki: Bu ağaç bizim beldelerimizde bitmez; içinizden kim **الزقوم**’u bilir? Üzerlerine إفْريقيَة’den gelmiş bir adam dedi ki: **الزقوم** إفْريقيَة dilinde hurma ile tereyağıdır. Ebû Cehil dedi ki: Ey cariye, bize tereyağı ve hurma getir; onu **انزدقمه**; derken ondan yemeye başladılar ve diyorlardı ki: Muhammed âhirette bizi bununla mı korkutuyor? Bunun üzerine Allah Tebâreke ve Teâlâ bunu başka bir âyette açıkladı; ve “şeytanların başları”nda üç vech vardır; yeri tefsirlerdedir. (Ve) **الزقوم** (çölde bir bitkidir; onun çiçeği yaseminî şekillidir). Ebû Hanîfe dedi ki: Bana أزد السراة’den bir bedevî haber verdi; dedi ki: **الزقوم** tozlu renkli, yaprağı küçük, yuvarlağı, dikeni olmayan bir ağaçtır; ağır kokulu, acıdır; gövdelerinde çokça **كعابر** vardır; ve onun **وريد**’i vardır, çok zayıftır; arılar onu kemirir; çiçeği beyazdır; yaprağının başı pek çirkindir. (Ve) **الزقوم** (ateş ehlinin yiyeceğidir) İbn Sîde’den. (Ve) **الزقوم** ayrıca (الغور’den أريحاء’da bir ağaçtır; onun meyvesi hurma gibidir; tatlı, buruk; çekirdeğinde büyük faydalı bir yağ vardır; soğuk rüzgârları çözmede, balgam hastalıklarında, eklem ağrılarında, nikriste, siyatikte ve kalça çukurunda yapışan rüzgârda şaşırtıcı etkisi vardır; ondan yedi dirhem ağırlığınca üç gün veya beş gün içilir; ve bazen kötürümleri ve oturanları ayağa kaldırır; ve denir ki:) onun aslı **الاهليلج الكابلي**’dir; onu Benû Ümeyye (Hind diyarından) nakletti; (ve onu أريحاء’da ekti; ve uzayıp gidince) zaman (أريحاء toprağı onu **الاهليلج** tabiatından değiştirdi; ve **الزقمة** taundur) Sa‘leb’den. * Ve buna ek olarak şunlar da zikredilir: **تزقم** lokmayı yuttu; ve **التزقم** sütün çokça içilmesidir; isim **الزقم**’dır. İbn Düreyd dedi ki: “Falan sütü **تزقم** etti” (onu içmede aşırıya gittiği zaman). Ve **زقم** **تزقيما**: **الزقوم**’u yedi; **كزقمه زقما** gibi. Sa‘leb dedi ki: **الزقوم** öldüren her yiyecektir.
