# زقم — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%82%D9%85/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D9%82%D9%85/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [زقم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%82%D9%85.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: زقم

| | ( الزَّقْم ) مثل ( اللَّقْم ) ، قاله أبو | عَمْرو ، وزاد غَيرُه : الشَّدِيد . | | ( والتَّزَقُّم : التَّلَقُّم ) ، نَقَله | الجوهريّ . | | ( وَأَزْقَمَه ) الشيءَ ( فاْزْدَقَمَه ) أي : | ( أَبَلَعَه فاْبْتَلَعَه ) ، نقله الجوهريّ . | | ( والزَّقُّوم كَتَنُّور : الزُّبْدُ بالتَّمر ) ، | في لغة إِفْرِيقيّة . وفي الصّحاح : | اسمُ طَعَامٍ لهم فيه زُبْدٌ وتَمْر . | والزَّقْم : أَكلُه . | | ( و ) الزَّقُّوم : ( شَجَرةٌ بجَهَنَّم ) . قال | اللهُ تَعالَى في صِفَتِها : ^ ( إِنَّهَا شَجَرَةٌ | تَخْرُجُ فِي أَصْلِ الْجَحِيمِ ، طَلْعُهَا كَأَنَّهُ | رُءُوسُ الْشَّيَاطِينِ ) ^ قال اْبنُ سِيدَه : | وبَلَغَنا أنّه لما أنزلت آية الزقوم | لم يعرِفْه قُريشٌ ، فقال أبو جهل : إنّ | هذا لشجر ما ينبُت في بِلادِنا فمَنْ | منكم يَعْرِف الزَّقُّوم ؟ فقال رجل | قَدِم عليهم من إفريقيّة : الزَّقُّوم بلغة | إفريقية الزُّبد بالتَّمر . فقال أبو |

| جَهْل : يا جارية ، هَاتِي لنا زُبْداً وتَمْراً | نَزْدَقِمُه ، فجَعلوا يأكلُون منه | ويقولون : أفَبِهذا يخُوِّفنا محمد | في الآخرة ، فبيّن الله تبارك وتعالى | ذلك في آية أخرى . وفي   رؤوس | الشياطين   ثلاثة أوجه محلّها في | التفاسير . ( و ) الزَّقُّوم : ( نَباتٌ بالبادِيَة | له زَهْرٌ يا سَمِينِيُّ الشَّكْل ) . وقال أبو | حَنِيفة : أخبرنِي أعرابيٌّ من أَزْد | السَّراة قال : الزَّقُّوم : شجرة غَبْراء | صَغِيرة الورق مدوّرتها ، لا شوكَ | لها ، ذَفِرة مُرَّة ، لها كَعابِرُ في سُوقِها | كثيرة ، ولها وَرِيد ضَعِيف جداً | يَجْرُسُهُ النَّحْل ، ونَوْرتُها بَيْضاء ، | ورأسُ وَرقِها قَبِيح جداً . | | ( و ) الزَّقُّوم : ( طَعامُ أَهْلِ النّار ) ، عن | اْبنِ سِيدَه ( و ) الزَّقُوم أيضاً : ( شَجَرةٌ | بأَرِيحاءَ من الغَوْرِ لها ثَمَرٌ كالتَّمْر | حُلْو عَفِصٌ ، ولِنَواه دُهْن عَظِيمُ | المَنافِع عَجِيب الفِعْلِ في تَحْليل | الرِّياح البَارِدة وأمراضِ البَلْغَمِ ، | وأَوجاع المَفاصِل والنِّقْرِس ، وعِرْقِ | النَّسَا ، والرِّيح اللاحِجَةِ في حُقِّ | الوَرِك ، يُشْرَبُ منه زِنَةُ سَبْعَة دراهم | ثَلاثةَ أَيَّام ، وربما أقام الزَّمْنَى | والمُقْعَدِين ، ويُقال : ) إنّ ( أَصْلَه | الإهْلِيلَجُ الكابُلِيّ ، نقلَتْه بَنُو أُمَيَّة ) من | أَرْضِ الهِنْد ، ( وزرعَتْه بأَرِيحاءَ ولمّا | تَمادَى ) الزَّمنُ : ( غَيَّرته أرضُ أَرِيحاء | عن طَبْع الإِهلِيلَج ) . | | ( والزَّقْمَةُ : الطَّاعُون ) ، عن | ثَعْلب . | | [ ] وَمِمَّا يُسْتَدْرَكُ عَلَيْهِ : | | تَزقَّم اللُّقْمةَ : ابْتَلَعَها . والتَزقُّم : | كَثرةُ شُرْبِ اللّبن ، والاسم : الزَّقَم . | وقال ابنُ دُرَيْد : تَزَقَّم فلان اللبَن إذا | أفرَط في شُرْبه . وَزَقَّم تَزْقِيماً : أكلَ | الزّقّوم كَزَقَمه زَقْماً . وقال | ثعلب : الزَّقُّوم : كلّ طعام يَقْتُل . |

|

### Türkçe

| | ( **الزَّقْم** ) ( **اللَّقْم** ) gibi; bunu Ebû | Amr söyledi; başkası da artırdı: şiddetli. | | ( **والتَّزَقُّم : التَّلَقُّم** ) ; onu | Cevherî nakletti. | | ( **وَأَزْقَمَه** ) şeyi ( **فاْزْدَقَمَه** ) yani: | ( **أَبَلَعَه فاْبْتَلَعَه** ) ; onu Cevherî nakletti. | | ( **والزَّقُّوم كَتَنُّور : الزُّبْدُ بالتَّمر** ) , | İfrîkıyye dilinde. Ve Sıhâh’ta: | içinde tereyağı ve hurma bulunan, onlara ait bir yiyeceğin adıdır. | Ve **الزَّقْم**: onun yenmesidir. | | ( ve ) **الزَّقُّوم**: ( cehennemde bir ağaç ). Dedi | Allah Teâlâ onun vasfında: ^ ( **إِنَّهَا شَجَرَةٌ | تَخْرُجُ فِي أَصْلِ الْجَحِيمِ ، طَلْعُهَا كَأَنَّهُ | رُءُوسُ الْشَّيَاطِينِ** ) ^ dedi İbn Sîde: | Ve bize ulaştı ki **الزقوم** âyeti indirildiğinde | Kureyş onu bilmedi; Ebû Cehil dedi: gerçekten | bu, memleketimizde biten bir ağaçtır; öyleyse | hanginiz **الزَّقُّوم**’u bilir? Bunun üzerine bir adam dedi, | onlara İfrîkıyye’den gelmişti: **الزَّقُّوم** İfrîkıyye | dilinde hurmayla tereyağıdır. Bunun üzerine Ebû | | Cehil dedi: ey cariye, bize tereyağı ve hurma getir, | onu **نَزْدَقِمُه**; derken ondan yemeye başladılar | ve diyorlardı: Muhammed bizi âhirette bununla mı | korkutuyor? Bunun üzerine Allah Tebâreke ve Teâlâ | bunu başka bir âyette açıkladı. Ve **رؤوس | الشياطين** hakkında üç vecih vardır; yeri | tefsirlerdedir. ( ve ) **الزَّقُّوم**: ( bozkırda bir bitki; | onun bir çiçeği vardır, ey semînî şekil ). Ve Ebû | Hanîfe dedi: Bana Serât’ın Ezd’inden bir bedevî haber verdi; dedi ki: **الزَّقُّوم**: tozlu renkli bir ağaçtır; | küçük yapraklı, yuvarlağımsı; dikeni | yoktur; keskin kokulu, acıdır; gövdesinde | çokça **كَعابِرُ** vardır; ve çok zayıf bir damar | vardır; onu arı kemirir; ve çiçeklenmesi beyazdır; | ve yaprağının ucu pek çirkindir. | | ( ve ) **الزَّقُّوم**: ( ateş ehlinin yiyeceği ); İbn | Sîde’den. ( ve ) **الزَّقُوم** da: ( Gôr’dan Erîhâ’da bir ağaç; onun hurma gibi bir meyvesi vardır; | tatlı, buruk; ve çekirdeğine ait bir yağ vardır; büyük | faydaları olan, şaşırtıcı etkili; soğuk rüzgârları ve balgam hastalıklarını | çözmede, eklem ağrılarını, nikrisi, | siyatik sinirini, ve kalça çukurunda | yapışık rüzgârı; ondan yedi dirhem ağırlığınca | üç gün içilir; ve bazen felçlileri | ve oturamayanları ayağa kaldırır; ve denilir ki: ) gerçekten ( onun aslı | **الإهْلِيلَجُ الكابُلِيّ**’dir; Benû Ümeyye onu nakletti ) | Hind diyarından; ( ve onu Erîhâ’da ekti; ve ne zaman ki | zaman uzadı ) : ( Erîhâ toprağı onu | **الإِهلِيلَج** tabiatından değiştirdi ). | | ( **والزَّقْمَةُ : الطَّاعُون** ) , | Sa‘leb’den. | | [ ] Üzerine istidrâk olunanlardandır: | | **تَزقَّم** lokmayı: onu yuttu. Ve **التَزقُّم**: | sütün çok içilmesi; isim: **الزَّقَم**. | İbn Düreyd dedi: Falan, sütü **تَزَقَّم** etti; onu | içmede aşırıya gittiğinde. Ve **وَزَقَّم** **تَزْقِيماً**: | **الزّقّوم**’u yedi; **زَقَمه**’nin **زَقْماً**’ı gibi. Ve dedi | Sa‘leb: **الزَّقُّوم**: öldüren her yiyecek. | |
