# زقو (ز-ق-و) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%82%D9%88
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D9%82%D9%88

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ز - ق - و
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%82%D9%88/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

القاف والزاي و"وايء" معهما
ز و ق، ق و ز، ز ي ق، ز ق و، ز ق ي، أ ز ق مستعملات زوق:
الزّاوُوقُ: الزئبق لأهل المدينة، ويدخل في التصاوير، ومنه يقال: مُزوَّقُ أي مزين.
فوز: القَوزُ من الرمل مستدير صغير، تشبه به أرداف النساء، قال القاسم: هو طويل طويل معقفٌ، وهذا هو الكثيف، وجمعه أقوازٌ وقيزانٌ.
زيق: الزِّيقُ للجيب مكفوف.
وزِيقُ الشيطان شيء يطير في الهواء يسمى لعاب الشمس.
زقو: يقال: زَقَا يَزْقُو زَقْواً أو زُقُوّاً، وزَقَى يَزقي زُقِيّاً وزُقاءً أحسن نحو: زُقاء الديك والمكاء، قال:
وترى المكاء فيه ساقطاً		لثق الريش إذا زف زَقَا
وقرأ ابن مسعود: "إن كانت إلا زقْيةٌ واحدة" أي صيحة.
أزق: الأزْقُ: الضيق في الحرب، ومنه المَأْزِقُ وهو المفعل.

##### Türkçe

**القاف** ve **الزاي** ve “**وايء**” bunlarla birlikte

ز و ق، ق و ز، ز ي ق، ز ق و، ز ق ي، **أ ز ق** استعمالdadır **زوق**:

**الزّاوُوقُ**: Medine ehline göre **الزئبق**; tasvirlerin içine girer; ondan dolayı denilir: **مُزوَّقُ** yani süslenmiş.

فوز: **القَوزُ** kumdan yuvarlak küçük (şey)dir; onunla kadınların kalçaları benzetilir. **القاسم** dedi: O uzundur uzundur, eğri(bükük)tir; bu ise yoğundur. Çoğulu **أقوازٌ** ve **قيزانٌ**’dır.

زيق: **الزِّيقُ** yaka için kıvrılmıştır.

Ve **وزِيقُ الشيطان** havada uçan bir şeydir; **لعاب الشمس** diye adlandırılır.

زقو: denilir: **زَقَا** **يَزْقُو** **زَقْواً** veya **زُقُوّاً**; ve **زَقَى** **يَزقي** **زُقِيّاً** ve **زُقاءً** daha iyidir; şu gibi: **زُقاء الديك** ve **المكاء**. Dedi ki:
Ve görürsün **المكاء**’ı onda düşmüş (olarak)		tüyün sıkılığından; ne zaman ki kanat çırpar, **زَقَا**.

Ve İbn Mesud okudu: “**إن كانت إلا زقْيةٌ واحدة**” yani bir çığlık.

أزق: **الأزْقُ**: savaşta darlık; ondan **المَأْزِقُ** (vardır) ve o **المفعل**’dir.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%82%D9%88/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الزاء والقاف وما يثلثهما)
(زقم) الزاء والقاف والميم أُصَيْلٌ يدلُّ على جِنْسٍ من الأَكْلِ. قال الخليل: الزَّقْمُ: الفِعْل، من أكل الزَّقُّومِ. والازْدِقَام: الابتلاع. وذكر ابن دريد(1) أنَّ بعض العرب يقول: تزقّم فلانٌ اللّبن، إذا أفرطَ في شُرْبِهِ.‏
(زقل) الزاء والقاف واللام ليس بشيء. على أنَّه حكِيَ عن بعض العرب: زَوْقَلَ فلانٌ عِمَامتَه، إذا أرخىطرَفَيْها من ناحيتَيْ رأسِه.‏
(زقو) الزاء والقاف والحرف المعتل أُصَيْلٌ يدلُّ على صوتٍ من الأصوات. فالزَّقْو: مصدرُ زَقَا الدِّيك يَزْقُو، ويقال إن كلَّ صائحٍ زَاقٍ. وكانت العرب تقول: "هو أَثْقَلُ من الزّواقي"، وهي الدِّيَكة؛ لأنهم كانوا يَسْمُرون فإذا صاحت الدِّيكة تفرَّقُوا. والزُّقَاء: زُقَاء الدِّيك.‏
(زقب) الزاء القاف والباء كلمة. يقال طريقٌ زَقَبٌ(2). أي ضيِّق.‏
(زقن) الزاء والقاف والنون ليس بشيء، على أنَّهم ربَّما قالوا: زَقَنْتُ الحِمْلَ أزقُنُه، إذا حَمَلْتَه.وأزقَنْتُ فلاناً: أعنتُهُ على الحِمْل. والله أعلم بالصواب.‏
--------------ــــ
(1) الجمهرة (3: 14).‏
(2) وقيل الزقب. الطرق الضيقة. واحدتها زقبة. وقيل الواحد والجمع سواء.‏

ـ

##### Türkçe

(باب **الزاء** و**القاف** وما يثلثهما)
(**زقم**) **الزاء** ve**القاف** ve**الميم**; bir asıl(öz)dür; yemenin bir cinsine delâlet eder. **الخليل** dedi: **الزَّقْمُ**: fiildir; **الزَّقُّومِ** yemesinden. **الازْدِقَام**: yutmadır. **ابن دريد**(1) zikretti ki Arapların bazısı der: falan **تزقّم** etti sütü; onu içmesinde aşırıya gittiği zaman.‏
(**زقل**) **الزاء** ve**القاف** ve**اللام** bir şey değildir. Şu var ki bazı Araplardan hikâye edilmiştir: falan sarığını **زَوْقَلَ** etti; başının iki yanından iki ucunu salıverdiği zaman.‏
(**زقو**) **الزاء** ve**القاف** ve illetli harf; bir asıl(öz)dür; seslerden bir sese delâlet eder. Şu hâlde **الزَّقْو**: **زَقَا** horozu **يَزْقُو**’nun mastarıdır; ve denilir ki her bağıran **زَاقٍ**’dır. Araplar derdi: “O, **الزّواقي**’den daha ağırdır”; o da horozlardır; çünkü onlar gece sohbet ederlerdi; horozlar öttüğü vakit dağılırlardı. **الزُّقَاء**: horozun **زُقَاء**’sıdır.‏
(**زقب**) **الزاء** **القاف** ve**الباء** bir kelimedir. Denilir: **زَقَبٌ**(2) yol. Yani dar.‏
(**زقن**) **الزاء** ve**القاف** ve**النون** bir şey değildir; şu var ki onlar belki dediler: yükü **زَقَنْتُ** **أزقُنُه**; onu taşıdığım zaman. Ve falanı **أزقَنْتُ**: ona yükte yardım ettim. Ve Allah doğruyu daha iyi bilendir.‏
--------------ــــ
(1) el-Cemhere (3: 14).‏
(2) Ve denildi: **الزقب**. Dar yollar. Bir tanesi **زقبة**’dir. Ve denildi: tekil ve çoğul birdir.‏

ـ

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%82%D9%88/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ز ق و
سمعـت زقـاء الديـك والهامـة والصبـيّ‏.‏
وزقـي زقية واحدة‏.‏
و ‏"‏ أثقل من الزواقي ‏"‏ وهي الديكة أو أصواتها كالرواغي في جمع الراغية بمعنى الرغاء لأن زقاءها يثقل على الأبحة والسمار‏.‏
وقال‏:‏ فإن تك هامة بهراة تزقو فقد أزقيت بالمروين هاما

##### Türkçe

ز ق و
Horozun, baykuşun ve çocuğun **زقاء**’sını işittim.
Ve **زقي** bir tek **زقية** (yaptı).
Ve “**أثقل من الزواقي**”: o, horozlardır yahut onların sesleridir; **الرواغي** gibi, **الراغية**’nin çoğulunda; **الرغاء** mânâsında; çünkü onların **زقاء**’sı, **الأبحة** ve **السمار** üzerine ağır gelir.
Ve dedi:
Şayet Herat’ta bir baykuş **تزقو** ederse, Mervlilerle baykuşlar (hususunda) **أزقيت** olundun.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%82%D9%88/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( و ( *!زَقَا الصَّدَى ) والدِّيكُ ( *!يَزْقُو *!زَقْواً ) ، بالفتْحِ ، ( *!وزُقاءً ) ، كغُرابٍ : ( صاحَ ) ؛ قالَ الشَّاعِرُ :
فإنْ تَكُ هامةٌ بهَراةَ *!تَزْقُو
فقد *!أَزْقَيْت بالمَرْوَيْنِ هامَاوفاتَهُ مِن مَصادِرِه : *!الزُّقُوُّ ، كعُلُوَ ؛ *!والزُّقِيُّ ، كعُتِيَ بالضمِّ والكَسْرِ كما في التَّهْذِيبِ .
*!والزَّقَّاءُ ، ككتّانٍ الكَثيرُ الزَّقْوِ .

##### Türkçe

: (**زَقَا الصَّدَى**) ve horoz (**يَزْقُو زَقْواً**), fetha ile, (**وزُقاءً**), **غُراب** gibi: (öter); şair dedi ki:
فإنْ تَكُ هامةٌ بهَراةَ **تَزْقُو**
فقد **أَزْقَيْت** بالمَرْوَيْنِ هامَا
Ve onun masdarlarından düşmüştür: **الزُّقُوُّ**, **عُلُوَ** gibi; ve **الزُّقِيُّ**, **عُتِيَ** gibi, damme ve kesre ile, **التَّهْذِيب**’de olduğu gibi.
**والزَّقَّاءُ**, **كتّان** gibi: zıkv’si çok olan.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%82%D9%88/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

زَقَا
زَقَا U ( n. ac. زَقْو 1 ,  زُقَآء [ 24A ] ),
a.  Screeched, screamed; crowed.

زَاقٍ
زَاقٍ [ 21 ],
a.  Cock.

##### Türkçe

زَقَا
زَقَا U (isim mastar: **زَقْو** 1, **زُقَآء** [24A]),
a. Çığlık attı, bağırdı; öttü.

زَاقٍ
زَاقٍ [21],
a. Horoz.
