# زق — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%82/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D9%82/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [زق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%82.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: زق

زَقَّ فَرْخَهُ
1 زَقَّ فَرْخَهُ ذ , said of a bird, aor. زَقُ٣َ , (S, M, Msb,) inf. n. زَقٌّ; (M, Msb, K;) and ↓ زَقْزَقَهُ, (IDrd, M,) inf. n. زَقْزَقَةٌ; (K;) It fed its young one (S, M, K) with its mouth [or bill]; (S, M; *) it ejected food [from its bill] into the mouth of its young one. (IDrd, TA.) ― -b2- [Hence,] one says, مَا زِلْتُ أَزُقُّهُ بِالعِلْمِ (tropical:) [I ceased not to instil into him, or to nourish him with, knowledge, or science]. (TA.) -A2- زَقَّ بِسَلْحِهِ, mostly said of a bird, (M,) or زَقَّ بِذَرْقِهِ, said of a bird, (TA,) aor. as above, (M,) and so the inf. n.; (M, K, TA;) and ↓ زَقْزَقَ, (M, TA,) [بِسَلْحِهِ or] بِذَرْقِهِ, (TA,) inf. n. زَقْزَقَةٌ; (K;) He cast forth his excrement; (M;) it (a bird) muted, or dunged. (M, K, TA.)

زقّق
2 زقّق ذ , (M, TA,) inf. n. تَزْقِيقٌ, (S, TA,) He stripped off a hide, or skin, by commencing from the head, (S, M, TA,) in order to make of it a زِقّ [q. v.]. (M, TA.) The doing thus is different from the mode now practised. (S.)

زَقْزَقَ
R. Q. 1 زَقْزَقَ ذ , inf. n. زَقْزَقَةٌ: see 1, above, in two places. ― -b2- [As inf. n. of the same verb,] زَقْزَقَةٌ also signifies A bird's uttering its cry, or voice, at dawn: (Lth. K:) or it is a word imitative of the cry, or voice, of the bird; (M, TA;) and he who thus explains it does not restrict it by adding “ at dawn. ” (TA.) ― -b3- Also [as an onomatopوia] A weak laughing. (Ibn-'Abbلd, K.) ― -b4- And The being light, or active, (K, and Har p. 375,) and quick. (Har ibid.) ― -b5- Also a word of the dial. of Kelb, app. meaning The being quick in speech, (Ibn-'Abbلd, K, TA,) and making one part thereof to follow close upon another. (Ibn-'Abbلd, TA.) ― -b6- And The dancing a child; (Lth, S, M, K;) as also زِقْزَاقٌ, [which is likewise an inf. n. of the same verb,] (Lth, M, K,) with kesr. (K.)

زُقٌّ
زُقٌّ ذ one of the names of Wine: (Moheet, K: *) pl., as in the Moheet, زِقَقَةٌ; but accord. to the K, زَقَقَةٌ. (TA.)

زِقٌّ
زِقٌّ ذ [A skin for holding wine &c.:] any receptacle, consisting of a skin, that is used for wine and the like: or, as some say, not thus called unless it be stripped off from the part next the animal's neck: or, accord. to AHn, one in which wine is conveyed: (M:) or a skin for water or milk; syn. سِقَآءٌ: (S, K:) or a skin of which the hair is clipped, not plucked out, (Lth, K,) for wine and the like, (Lth,) or for wine &c.: (K:) or a receptacle, (ظَرْفٌ, Msb, and Har p. 335,) of skin, in which are put clarified butter and vinegar and wine: (Har ibid.:) or, as some say, a ظَرْف smeared with زِفْت: (Msb:) AHلt says that it is such as is smeared with زِفْت or with قِير: (TA:) pl. (of pauc., S) أَزْقَاقٌ (S, M, Msb, K) and أَزُقٌّ, mentioned by El-Hejeree, (M,) and (of mult., S) زِقَاقٌ (S, M, K) and زُقَّانٌ [in the CK erroneously written رُقّاقٌ]. (S, M, Msb, K, TA.)

زُقَّةٌ
زُقَّةٌ ذ A certain small bird; (K;) a certain aquatic bird, that remains still until it is almost seized, and then dives, and comes forth far off: pl. زُقَقٌ. (M.)

زَقَاقٌ
زَقَاقٌ ذ : see زَقَّاقٌ.

زُقَاقٌ
زُقَاقٌ ذ A سِكَّة [meaning street]: (S, K:) or [rather a by-street, or lane;] a narrow طَرِيق [here meaning street], (M,) less than a سِكَّة, (M, Mgh, Msb,) whether a thoroughfare or not: (Mgh, Msb:) masc. (S, Msb) and fem.: (S, Msb, K:) Akh says that the people of El-Hijلz make الطَّرِيقُ and الصِّرَاطُ (S, Msb) and السَّبِيلُ (S) and السُّوقُ and الزُّقَاقُ (S, Msb) and الكَلَّآءُ, which is the market of El-Basrah, (S,) fem.; and Temeem make them masc., (S, Msb,) i. e. all of these: (S:) pl. [of pauc., but also used as a pl. of mult.,] أَزِقَّةٌ (S, M, Mgh, Msb, K) and [of mult.] زُقَّانٌ. (Sb, S, M, K.) مَنْ هَدَىزُقَاقًا, occurring in a trad., means He who has guided the erring and the blind to his way. (TA.) ― -b2- [Hence,] الزُّقَاقُ [The strait of Gibraltar;] the passage of the sea between Tanjeh and El-Jezeereh el-Khad- rà, in the west, (K, TA,) by El-Andalus; called زُقَاقُ سَبْتَةَ. (TA.)

زَقَّاقٌ
زَقَّاقٌ ذ The maker of the [kind of skin called] زِقّ. (TA.) -A2- Also, as in the copies of the Moheet and the A [and in the JK], or ↓ زَقَاقٌ, like سَحَابٌ, accord. to the K, but the former is probably the right, (TA,) One who drinks water (Moheet, A, K) at the table, (Moheet, K,) while having food in his mouth. (Moheet, A, K.) [As shown in the A, it is an epithet applied to a greedy man.]

زَقْزَاقَةٌ
زَقْزَاقَةٌ ذ Light, or active, in her walk; (K, TA;) applied to a woman. (TA.)

مُزَقَّقٌ
مُزَقَّقٌ ذ A ram skinned from his head to his hind leg; (Lh, TA;) as also ↓ مَزْقُوقٌ: (Lh, K, TA:) contr. of مُرَجَّلٌ (TA) and of مَرْجُولٌ. (K, TA.) ― -b2- And A skin of which the hair is clipped, not cut off. (K, TA.) ― -b3- And hence, as being like such a skin, (assumed tropical:) A head of which all the hair is cut off. (K, * TA.) And (assumed tropical:) A man having all the hair of his head cut off. (TA.) ― -b4- مُزَقَّقَةٌ A large she-camel: (Ibn-'Abbلd, K:) or a she-camel whose skin is filled with fat after her fleshiness. (En-Nadr, TA.)

مَزْقُوقٌ
مَزْقُوقٌ ذ : see the next preceding paragraph.

مُزَقْزَقٌ
مُزَقْزَقٌ ذ Any work that is accomplished quickly. (K.)

### Türkçe

زَقَّ فَرْخَهُ
1 **زَقَّ فَرْخَهُ** ذ, bir kuş hakkında söylenir, muzârîsi **زَقُ٣َ**, (S, M, Msb,) mastarı **زَقٌّ**; (M, Msb, K;) ve ↓ **زَقْزَقَهُ**, (IDrd, M,) mastarı **زَقْزَقَةٌ**; (K;) Yavrusunu (S, M, K) ağzıyla [veya gagasıyla] besledi; (S, M; *) [gagasından] yiyecek çıkarıp yavrusunun ağzına attı. (IDrd, TA.) ― -b2- [Bundan dolayı,] şöyle denir: **مَا زِلْتُ أَزُقُّهُ بِالعِلْمِ** (mecaz:) [Ona bilgiyi, yahut ilmi, telkin etmeyi, yahut onunla beslemeyi bırakmadım]. (TA.) -A2- **زَقَّ بِسَلْحِهِ**, çoğunlukla bir kuş hakkında söylenir, (M,) veya **زَقَّ بِذَرْقِهِ**, bir kuş hakkında söylenir, (TA,) muzârîsi yukarıdaki gibidir, (M,) mastarı da öyledir; (M, K, TA;) ve ↓ **زَقْزَقَ**, (M, TA,) [**بِسَلْحِهِ** veya] **بِذَرْقِهِ**, (TA,) mastarı **زَقْزَقَةٌ**; (K;) Dışkısını attı; (M;) o (kuş) pisledi, yahut dışkıladı. (M, K, TA.)

زقّق
2 **زقّق** ذ, (M, TA,) mastarı **تَزْقِيقٌ**, (S, TA,) Bir deriyi, yahut postu, baştan başlayarak yüzdü, (S, M, TA,) ondan bir **زِقّ** yapmak için [bk.]. (M, TA.) Böyle yapma, şimdi uygulanan tarzdan farklıdır. (S.)

زَقْزَقَ
R. Q. 1 **زَقْزَقَ** ذ, mastarı **زَقْزَقَةٌ**: yukarıda 1’de iki yerde bak. ― -b2- [Aynı fiilin mastarı olarak,] **زَقْزَقَةٌ** ayrıca, bir kuşun seher vakti çığlığını, yahut sesini çıkarması demektir: (Lth. K:) veya bu, kuşun çığlığını yahut sesini taklit eden bir kelimedir; (M, TA;) bunu böyle açıklayan kimse, “seher vakti” diye ekleyerek onu kayıtlamaz. (TA.) ― -b3- Ayrıca [bir ses taklidi olarak] zayıf bir gülme. (Ibn-'Abbلd, K.) ― -b4- Ve hafif, yahut çevik olma, (K, ve Har s. 375,) ve çabuk olma. (Har a.g.y.) ― -b5- Ayrıca Kelb lehçesinden bir kelime; görünüşe göre konuşmada çabuk olma, (Ibn-'Abbلd, K, TA,) ve onun bir kısmını diğerine yakın biçimde peşi sıra getirme. (Ibn-'Abbлd, TA.) ― -b6- Ve bir çocuğu oynatma; (Lth, S, M, K;) bunun gibi **زِقْزَاقٌ** da, [ki bu da aynı fiilin bir mastarıdır,] (Lth, M, K,) kesre ile. (K.)

زُقٌّ
**زُقٌّ** ذ şarabın adlarından biridir: (Moheet, K: *) çoğulu, Moheet’te olduğu üzere, **زِقَقَةٌ**; fakat K’ye göre, **زَقَقَةٌ**. (TA.)

زِقٌّ
**زِقٌّ** ذ [şarap vb. tutmak için bir tulum:] şarap ve benzeri için kullanılan, deriden oluşan her kap: veya bazılarına göre, hayvanın boynuna yakın kısımdan yüzülmedikçe böyle adlandırılmaz: veya AHn’ye göre, içinde şarap taşınan [kap]: (M:) veya su yahut süt için bir tulum; eş anlamlısı **سِقَآءٌ**: (S, K:) veya kılları yolunmayıp kırpılmış bir deri, (Lth, K,) şarap ve benzeri için, (Lth,) veya şarap vb. için: (K:) veya bir kap, (**ظَرْفٌ**, Msb, ve Har s. 335,) deriden, içine sade yağ ve sirke ve şarap konulan: (Har a.g.y.:) veya bazılarına göre, **زِفْت** ile sıvanmış bir **ظَرْف**: (Msb:) AHلt der ki: o, **زِفْت** ile yahut **قِير** ile sıvanmış olandır: (TA:) çoğulu (azlık için, S) **أَزْقَاقٌ** (S, M, Msb, K) ve **أَزُقٌّ**, El-Hejeree tarafından zikredilmiştir, (M,) ve (çokluk için, S) **زِقَاقٌ** (S, M, K) ve **زُقَّانٌ** [CK’de yanlışlıkla **رُقّاقٌ** yazılmıştır]. (S, M, Msb, K, TA.)

زُقَّةٌ
**زُقَّةٌ** ذ belli bir küçük kuş; (K;) neredeyse yakalanıncaya kadar hareketsiz kalan, sonra dalan ve uzakta ortaya çıkan belli bir su kuşu: çoğulu **زُقَقٌ**. (M.)

زَقَاقٌ
**زَقَاقٌ** ذ: **زَقَّاقٌ** maddesine bak.

زُقَاقٌ
**زُقَاقٌ** ذ bir **سِكَّة** [sokak anlamında]: (S, K:) veya [daha doğrusu ara sokak, yahut dar geçit;] dar bir **طَرِيق** [burada sokak anlamında], bir **سِكَّة**’den küçük, (M, Mgh, Msb,) ister geçit olsun ister olmasın: (Mgh, Msb:) müzekker (S, Msb) ve müennes: (S, Msb, K:) Akh der ki: El-Hijلz halkı **الطَّرِيقُ** ve **الصِّرَاطُ**’u (S, Msb) ve **السَّبِيلُ**’i (S) ve **السُّوقُ**’u ve **الزُّقَاقُ**’u (S, Msb) ve El-Basrah’ın pazarı olan **الكَلَّآءُ**’u, (S,) müennes yapar; Temeem ise onları müzekker yapar, (S, Msb,) yani bunların hepsini: (S:) çoğulu [azlık için, fakat çokluk çoğulu olarak da kullanılır,] **أَزِقَّةٌ** (S, M, Mgh, Msb, K) ve [çokluk için] **زُقَّانٌ**. (Sb, S, M, K.) **مَنْ هَدَىزُقَاقًا**, bir rivayette geçen, “sapmışı ve körü yoluna iletmiş kimse” demektir. (TA.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **الزُّقَاقُ** [Cebelitarık boğazı;] batıda, (K, TA,) El-Andalus yanında, Tanjeh ile El-Jezeereh el-Khad-rà arasındaki deniz geçidi; **زُقَاقُ سَبْتَةَ** diye adlandırılır. (TA.)

زَقَّاقٌ
**زَقَّاقٌ** ذ [**زِقّ** denilen türden] tulum yapan kimse. (TA.) -A2- Ayrıca, Moheet ve A nüshalarında [ve JK’de] olduğu üzere, veya ↓ **زَقَاقٌ**, **سَحَابٌ** gibi, K’ye göre; fakat birincisi muhtemelen doğrudur, (TA,) ağzında yiyecek varken sofrada su içen kimse. (Moheet, A, K.) [A’da gösterildiği üzere, obur bir kimseye uygulanan bir sıfattır.]

زَقْزَاقَةٌ
**زَقْزَاقَةٌ** ذ yürüyüşünde hafif, yahut çevik; (K, TA;) bir kadına uygulanır. (TA.)

مُزَقَّقٌ
**مُزَقَّقٌ** ذ başından arka bacağına kadar yüzülmüş bir koç; (Lh, TA;) bunun gibi ↓ **مَزْقُوقٌ**: (Lh, K, TA:) **مُرَجَّلٌ**’ün (TA) ve **مَرْجُولٌ**’ün zıddı. (K, TA.) ― -b2- Ve kılları kesilip koparılmamış bir deri. (K, TA.) ― -b3- Ve bundan dolayı, böyle bir deriye benzer olduğundan, (mecaz kabul edilerek:) bütün saçları kesilmiş bir baş. (K, * TA.) Ve (mecaz kabul edilerek:) başının bütün saçları kesilmiş bir adam. (TA.) ― -b4- **مُزَقَّقَةٌ** büyük bir dişi deve: (Ibn-'Abbلd, K:) veya semizliğinden sonra derisi yağla dolmuş bir dişi deve. (En-Nadr, TA.)

مَزْقُوقٌ
**مَزْقُوقٌ** ذ: bir önceki paragrafa bak.

مُزَقْزَقٌ
**مُزَقْزَقٌ** ذ çabucak tamamlanan her iş. (K.)
