# زكأ — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%83%D8%A3/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D9%83%D8%A3/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [زكأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%83%D8%A3.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: زكأ

زَكَأَه مائةَ سَوْطٍ زَكْأً: ضربَه. وزَكَأَه مَائةَ دِرهم زَكْأً: نَقَده. وقيل: زَكَأَه زَكْأً: عَجَّلَ نَقْدَه. ومَلِيءٌ زُكَاءٌ وزُكَأَةٌ، مثل هُمَزةٍ وهُبَعةٍ: مُوسِرٌ كثير الدراهِم حاضِرُ النَّقْد عاجِلُه. وإِنه لَزُكاءُ النَّقْدِ. وزَكَأَتِ الناقةُ بوَلدها تَزْكَأُ زَكْأً: رَمَتْ به عند رِجْلَيْها. وفي التهذيب: رَمَتْ به عند الطَّلْقِ. قال: والمصدر الزَّكْءُ، على فَعْل، مهموز. ويقال:   \<ص:91>  قَبَّحَ اللّهُ أُمًّا زَكَأَتْ به ولَكَأَتْ به أَي ولَدَته. ابن شميل: نَكَأْتُه حقَّه نَكْأً وزَكَأْته زَكْأً أَي قَضَيته. وازْدَكَأْتُ منه حَقِّي وانْتَكَأْته أَي أَخَذْتُه. ولَتَجِدَنَّه زُكَأَةً نُكَأَةً يَقْضِي ما عليه. وزَكَأَ اليه: اسْتَنَد. قال: وكَيْفَ أَرْهَبُ أَمراً، أَو أُراعُ لَه، *  وقد زَكَأْتُ إِلى بِشْرِ بْنِ مَرْوانِ ونِعْمَ مَزْكَأُ مَن ضاقَتْ مَذاهِبُه؛ *  ونِعْمَ مَنْ هُو في سِرٍّ وإِعْلانِ

### Türkçe

**زَكَأَه** yüz kırbaç **زَكْأً**: onu dövdü. Ve **زَكَأَه** yüz dirhem **زَكْأً**: ona peşin verdi. Ve denildi ki: **زَكَأَه زَكْأً**: onun peşinini acele verdi.

Ve **مَلِيءٌ زُكَاءٌ** ve **زُكَأَةٌ**, **هُمَزةٍ** ve **هُبَعةٍ** gibi: varlıklı, dirhemleri çok, peşin (nakdi) hazır, onun acele olanı. Ve şüphesiz o, peşin (nakdin) **لَزُكاءُ**’ıdır.

Ve dişi deve, yavrusunu **زَكَأَتِ**; **تَزْكَأُ زَكْأً**: onu iki ayağının yanında attı.

Ve **التهذيب**’de: doğum sancısı sırasında onu attı. Dedi ki: mastar **الزَّكْءُ**’dür; **فَعْل** üzere, hemzeli. Ve denilir ki:  \<ص:91>  “Allah, onunla **زَكَأَتْ** ve onunla **لَكَأَتْ** eden bir anneyi çirkin kılsın”; yani onu doğurdu. İbn Şümeyl: “Onun hakkını **نَكَأْتُه** **نَكْأً** ve onu **زَكَأْته** **زَكْأً**”; yani onu ödedim. Ve ondan hakkımı **ازْدَكَأْتُ** ve onu **انْتَكَأْته**; yani onu aldım. Ve mutlaka onu, üzerindeki şeyi ödeyen bir **زُكَأَةً نُكَأَةً** bulacaksın. Ve **زَكَأَ** ona: dayandı. Dedi ki:

“Ve nasıl bir işten korkarım, yahut ondan ürkerim, * hâlbuki ben **زَكَأْتُ** Bişr b. Mervân’a”

“Yolları daralan kimsenin **مَزْكَأُ**’u ne güzel; * ve gizlide ve açıkta olan kimse ne güzel”
