# زكأ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%83%D8%A3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D9%83%D8%A3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [زكأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%83%D8%A3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: زكأ

زكأه، كمنع مائة سوط زكأ: ضربه، وزكأه ألفا أي ألف درهم: نقده أو عجل نقده عن ابن السكيت، وعليه اقتصر الجوهري والزبيدي. وزكأ إليه: لجأ واستند عن أبي زيد، والمزكأ: الملجأ قال الشاعر:
  وكيف أرهب أمرا أو أراع له                      وقد زكأت إلى بشر بن مروان
  ونعم مزكأ من ضاقت مذاهبـه                      ونعم من هو في سر وإعلان وزكأت الناقة بولدها تزكأ: رمته، وفي بعض النسخ: رمت به عند رجلها وفي بعض النسخ: عند رجليها، بالتثنية، وفي التهذيب: رمت به عند الطلق، ويقال: قبح الله أما زكأت به ولكأت به أي ولدته. ورجل لو قال بدله: مليء، كما هو في غير كتاب كان أولى زكأ كصرد وزكأة مثل همزة وزكاء النقد كغراب: موسر كثير الدراهم عاجل أي حاضر النقد وقول شيخنا في الأخير إنه من زيادات المؤلف لأن الجمهور كالجوهري اقتصروا على الأولين ليس بسديد، فإنه مذكور في غالب الأمهات، قال ابن شميل: يقال تكأته حقه تكأ وزكأته زكأ، أي قضيته، وقد أغفله المؤلف. وازدكأ منه حقه وانتكأه، أي أخذه. ولتجدنه زكأة نكأة، كهمزة فيهما، أي يقضي ما عليه.

### Türkçe

**زكأه**; **كمنع** yüz sopa **زكأ**: onu dövdü. Ve **زكأه ألفا** yani bin dirhem: onu nakit olarak verdi yahut onun nakdini acele etti; İbnü’s-Sikkît’ten. Cevherî ve Zebîdî bununla yetindiler. Ve **زكأ إليه**: sığındı ve dayandı; Ebû Zeyd’den. Ve **المزكأ**: sığınılacak yer. Şair dedi ki:
  Ve nasıl bir işten korkarım yahut onun için ürkerim                      hâlbuki ben **بشر بن مروان**’a sığındım
  Ve ne güzel **مزكأ**dır, yolları daralan kimsenin                      ve ne güzel, gizlide ve açıkta olan kimse

Ve **زكأت الناقة بولدها تزكأ**: onu attı. Ve bazı nüshalarda: onu ayağının yanında attı; ve bazı nüshalarda: iki ayağının yanında, tesniye ile. Ve **التهذيب**’de: doğum sancısı yanında attı. Ve denilir: Allah çirkin kılsın, onu ne **زكأت به** ve ne **لكأت به**; yani onu doğurdu. Ve bir adam, onun yerine “**مليء**” dese, başka bir kitapta olduğu gibi, daha evlâ olurdu. **زكأ** **كصرد** ve **زكأة** “**همزة**” gibi. Ve **زكاء النقد** **كغراب**: varlıklı, dirhemleri çok, acele; yani hazır nakit. Şeyhimizin sonuncu hakkında “müellifin ziyadelerindendir; çünkü cumhur, Cevherî gibi, ilk ikisiyle yetindiler” sözü sağlam değildir; zira o, çoğu ana kaynaklarda zikredilmiştir. İbn Şümeyl dedi ki: “**تكأته حقه تكأ** ve **زكأته زكأ** denilir”; yani onu ödedim. Müellif onu gözden kaçırdı. Ve **ازدكأ منه حقه** ve **انتكأه**: yani onu aldı. Ve onu mutlaka **زكأة نكأة** bulacaksın; ikisinde de “**همزة**” gibi; yani üzerindeki şeyi öder.
