# زكم — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%83%D9%85/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D9%83%D9%85/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [زكم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%83%D9%85.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: زكم

الزُّكْمةُ والزُّكامُ: الأَرض
(* قوله «الأرض» يعني الداء
المعروف، فهو يقال له الزكام والأرض)، وقد زُكِم وزَكَمَه الله زَكْماً. وزَكَمَ بنطفته: رمى بها. الجوهري: الزُّكامُ معروف، وزُكِمَ الرجل وأَزْكَمَهُ الله فهو مَزْكُومٌ، بني على زُكِمَ. أَبو زيد: رجل مَزْكوم وقد أَزْكَمَه الله، وكذلك قال الأَصمعي، قال: ولا يقال أَنت أَزْكَمُ منه، وكذلك كل ما جاء على فُعِلَ فهو مَفْعُول، لا يقال ما أَزْهاكَ وما أَزْكَمَكَ. والزُّكامُ: مأْخوذ من الزَّكْم والزَّكْب، وهو الملْء. يقال: زُكِم فلان ومُلئَ بمعنى واحد. والزُّكْمَةُ: آخر ولد الرجل والمرأَة. وفلان زُكْمَةُ أَبَوَيْه إذا كان آخر ولدهما. والزَّكْمةُ، بالفتح: النسل؛ عن ابن الأَعرابي؛ وأَنشد:
زَكْمَةُ عَمَّارٍ بَنُو عَمَّار،
مثلُ الحَراقِيص على حِمار
وأَنشده يعقوب: زُكْمَةُ عَمَّارٍ. وهو أَلأَمُ زُكْمة في الأَرض أَي أَلأَمُ شيء لفَظَهُ شيء، كزُكْبَةٍ. وقال يعقوب: هو أَلأَمُ زُكْمَةٍ، كَزُكْبَةٍ. ابن الأَعرابي: يقال زَكَمَتْ به أُمُّه إذا ولدته سَرْحاً. وقِرْبَةٌ مَزْكومة: مملوءَة.

### Türkçe

**الزُّكْمةُ** ve **الزُّكامُ**: **الأَرض**
(*Onun “**الأرض**” sözü: bilinen hastalığı kasteder; ona **الزكام** ve **الأرض** denilir*), ve **زُكِم** oldu; ve Allah onu **زَكْماً** ile **زَكَمَه**. Ve **زَكَمَ** onun nutfesiyle: onunla attı. el-Cevherî: **الزُّكامُ** bilinen (bir şey)dir; ve adam **زُكِمَ** oldu ve Allah onu **أَزْكَمَه**; o hâlde o **مَزْكُومٌ**dur; **زُكِمَ** üzerine bina edilmiştir. Ebû Zeyd: **رجل مَزْكوم**; ve Allah onu **أَزْكَمَه**; el-Asma‘î de böyle dedi; dedi ki: “**أَنت أَزْكَمُ منه**” denilmez; ve **فُعِلَ** üzere gelen her şey **مَفْعُول**dur; “**ما أَزْهاكَ**” ve “**ما أَزْكَمَكَ**” denilmez.

Ve **الزُّكامُ**: **الزَّكْم** ve **الزَّكْب**’den alınmıştır; o da dolmadır. Denilir ki: falan **زُكِم** oldu ve **مُلئَ** oldu; (ikisi) bir mânâdadır. Ve **الزُّكْمَةُ**: erkeğin ve kadının çocuğunun sonuncusu. Ve falan, eğer ikisinin çocuğunun sonuncusu ise, **زُكْمَةُ أَبَوَيْه**’dir. Ve **الزَّكْمةُ** (fetha ile): nesil; İbnü’l-A‘râbî’den; ve (şu beyti) inşâd etti:
زَكْمَةُ عَمَّارٍ بَنُو عَمَّار،
مثلُ الحَراقِيص على حِمار

Ve Ya‘kūb ona şöyle inşâd etti: **زُكْمَةُ عَمَّارٍ**. Ve o, yeryüzünde **أَلأَمُ زُكْمة**’dir; yani bir şeyin fırlattığı şeyin en aşağısı; **زُكْبَةٍ** gibi. Ya‘kūb dedi ki: o, **أَلأَمُ زُكْمَةٍ**’dir; **كَزُكْبَةٍ**. İbnü’l-A‘râbî: denilir ki: eğer onu gevşek (hâlde) doğurduysa, annesi onunla **زَكَمَتْ**. Ve **قِرْبَةٌ مَزْكومة**: doldurulmuş (olan).
