# زلل — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%84%D9%84/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D9%84%D9%84/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [زلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%84%D9%84.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: زلل

باب الزاي واللام
زل، لز مستعملان
زل:
زَلَّ السَّهْمُ عن الدِّرع زليلاً، والإنسانُ عن الصَّخرة يَزِلُّ زليلاً. فإِذا زلّت قَدَمُهُ قيل: زلّ زلاًّ وزُلولاً، وإذا زلّ في مقالٍ أو نحوه قيل: زلّ زلّة زللاً، قال سليمان بن يزيد العَدَويّ:
وإذا رأيت ولا مَـحـــالةَ زلَّةً		فعلى صديقك فضلَ حِلْمِك فارْددِ
واتّخذ فلانٌ زلّةً للنّاس، أي: صنيعاً.
وأزلّة الشَّيْطانُ عن الحقّ، إذا أضلّه.
والزَّليل: مشيٌ خفيفٌ، زلّ يَزِلّ زليلاً، قال:
وعاديةٍ سَوْمَ الجَرادِ وَزَعتها		فَكَلَّفْتها سِيداً أزلَّ مُصَدَّراً
لم يَعْنِ بالأزلّ الأَرْسح، ولا هو من صفة الفَرَس ولكنّه أراد: يزلّ زليلاً خفيفا.
والمُزِلَّةُ: المكانُ الدَّحضُ. والمَزَلَّةُ: الزَّلَلُ في الدَّحْض.
والزّلّةُ، عراقيّة: اسمٌ لما يُحمَلُ من المائدة لقريب أو صديق، وإنّما اشتُقّ ذلك من الصّنيع إلى النّاس.
والإزْلالُ: الإنعامُ، من أَزْلَلْت إليه نِعْمة: أي: أَسْدَيت، واصطُنِعَتْ عنده.
والأَزَلُّ: الأَرْسَخُ، وقد زلّ زَلَلاً، فهو أَزَلُّ، وهي زلاءُّ. والأَزَلُّ: الصَّغيرُ المؤخَّر، الضَّخْم المُقَدَّم. والسِّمْعُ الأَزَلُّ: سَبُعٌ بين الذِّئب والضَّبُع.
والزَّلْزَلة: تحريكُ الشَّيء والزِّلزال أيضاً. والزَّلزالُ: كلمة مُشتقّة، جُعِلَت اسماً للزَّلزلة. والزَّلازل: البلايا.
لز:
اللَّزُّ: لزومُ الشَّيء بالشّيء.
ولِزازُ الباب: نِجافُها، وهي خَشَبَةٌ يُلَزُّ با الباب.
ورجلٌ مِلَزٌّ في خصوماتِهِ وأمورِهِ، وإنّه لَلِزازٌ خَصِمٌ أي: شديد الخصومة، قال:
لِزازُ خَصْمٍ مَعِكٍ مُمَرَّنِ
ورجلٌ مُلَزَّزُ الخَلْق، أي: مجتمع الخلق.
ولزّه، أي: طعنه.

### Türkçe

باب **الزاي** واللام
**زل**، **لز** مستعملان
**زل**:
**زَلَّ السَّهْمُ** zırhtan **زليلاً** kaydı, insan da kayadan **زليلاً** kayar. Artık ayağı kaydığı zaman: **زلّ زلاًّ وزُلولاً** denir; bir sözde veya benzerinde kaydığı zaman: **زلّ زلّة زللاً** denir. Süleyman b. Yezîd el-ʿAdevî dedi ki:
وإذا رأيت ولا مَـحـــالةَ زلَّةً		فعلى صديقك فضلَ حِلْمِك فارْددِ
Falan kimse insanlar için bir **زلّةً** edindi; yani: bir iş/fiil.
Şeytan onu haktan **وأزلّة** etti; onu saptırdığı zaman.
**والزَّليل**: hafif yürüyüştür; **زلّ يَزِلّ زليلاً**. Dedi ki:
وعاديةٍ سَوْمَ الجَرادِ وَزَعتها		فَكَلَّفْتها سِيداً أزلَّ مُصَدَّراً
**الأزلّ** ile **الأَرْسح**ı kastetmedi; o, atın sıfatından da değildir; fakat muradı: hafifçe **يزِلّ زليلاً** (kayması)dır.
**والمُزِلَّةُ**: kaygan yer. **والمَزَلَّةُ**: kayganlıkta **الزَّلَلُ** (kayma).
**والزّلّةُ** Irakîdir: yakın veya dost için sofradan taşınan şeyin adıdır; ancak bu, insanlara yapılan iş/fiilden türetilmiştir.
**والإزْلالُ**: nimet vermektir; “ona bir nimet **أَزْلَلْت**”ten: yani: ihsan ettim; onun yanında iyilik yapıldı.
**والأَزَلُّ**: **الأَرْسَخُ**tur; ve **زلّ زَلَلاً**; artık o **أَزَلُّ**dur, o (dişi) **زلاءُّ**dur. **والأَزَلُّ**: küçük, geri bırakılmış; iri, öne çıkarılmış. **والسِّمْعُ الأَزَلُّ**: kurt ile sırtlan arasında bir yırtıcıdır.
**والزَّلْزَلة**: şeyin hareket ettirilmesidir; **والزِّلزال** da (böyledir). **والزَّلزالُ**: türetilmiş bir kelimedir; **الزَّلزلة** için isim kılınmıştır. **والزَّلازل**: belalardır.

**لز**:
**اللَّزُّ**: şeyin şeyle bitişmesi/yapışmasıdır.
**ولِزازُ الباب**: onun pervazlarıdır; o, kapıya yapıştırılan bir tahtadır.
Bir adam, çekişmelerinde ve işlerinde **مِلَزٌّ**dür; ve o, **لَلِزازٌ خَصِمٌ**dür; yani: şiddetli çekişmeci. Dedi ki:
لِزازُ خَصْمٍ مَعِكٍ مُمَرَّنِ
Bir adam **مُلَزَّزُ الخَلْق**tur; yani: yaratılışı/topluluğu derli toplu, toplanmış.
Ve onu **ولزّه**; yani: onu mızrakladı/sapladı.
