# زلم — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%84%D9%85/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D9%84%D9%85/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [زلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%84%D9%85.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: زلم

يقال: هو العبدُ زُلَّمَةً وزُلَمَةً، وزَلْمَةً وزَلَمَةً. أي قُدَّ قَدَّ العبد. وقال الكسائي: أي حَقَّاً. قال اللحياني: يقال ذلك في النّكرة، وكذلك في اَمَةِ. قال: يقال هو العبد زُلَّماً يا فتى، أي قدَّاً أو حَذْواً. ويقال للمرأة التي ليست بطويلة: امرأةٌ مُزَلَّمَةٌ، مثل مُقَذَّذَةٍ. ورجلٌ مُزَلَّمٌ ومُقَذَّذٌ، إذا كان مخفَّف الهيئة. قال: ويقال قِدْحٌ مُزَلَّمٌ وزَليمٌ، أي طُرٌّ وأُجيدَ قَدُّهُ وصَنْعَتُهُ. وعَصاً مُزَلَّمَةٌ. وما أحسن ما زَلَّمَ سَهْمَهُ. والمُزَلَّمُ: السيِّئ الغذاء. والزَلَمُ بالتحريك: القِدْحُ. وكذلك الزُلَمُ بضم الزاي، والجمع الأزْلامُ، وهي السهام التي كان أهلُ الجاهليَّة يستقسمون بها. والزَلَمُ أيضاً: واحد الوِبارِ، والجمع الأزلام وقال الخليل: الزَلَمَة تكون للمَعْز في حلوقها متعلِّقة كالقُرط. ولها زَلَمَتان، فإنْ كانت في الأُذن فهي زَنَمَةٌ بالنون، والنعت أَزْلَمُ وأَزْنَمُ، والأنثى زَلْماءُ وزَنْماءُ. والزَلَمُ أيضاً: الزَنَمُ الذي يكون خلف الظِلف. والأزْلَمُ الجَذَعُ: الدهرُ. وقال:
يا بِشْرُ لو لم أكنْ منكم بمنزلةٍ		أَلْقى عَلَيَّ يَدَيهِ الأزْلَمُ الجَذَعُ
وزَلَّمْتُ الحوض: ملأته. وزَلَّمْتُ عطاءه: قلَّلْتُه. وازْلامَّ القوم ازَليماماً، أي وَلّوا سراعاً. وقال أبو زيد: ارتحلوا. وازْلاَمَّ الشيءُ: انتصبَ. وازْلامّ النهارُ، إذا ارتفع ضَحَاؤه.

### Türkçe

Denilir: o, köle(yi) **زُلَّمَةً** ve **زُلَمَةً** olarak, ve **زَلْمَةً** ve **زَلَمَةً** olarak (dır). Yani kölenin boyu gibi boyca kesilmiştir. **الكسائي** dedi: yani gerçekten. **اللحياني** dedi: bu, nekirede söylenir; yine **اَمَةِ** hakkında da böyledir. Dedi: “o, köle(yi) **زُلَّماً** (dır), ey delikanlı”; yani boyca yahut ölçüce. Ve uzun olmayan kadına denilir: **امرأةٌ مُزَلَّمَةٌ**, **مُقَذَّذَةٍ** gibi. Ve (denilir:) **رجلٌ مُزَلَّمٌ** ve **مُقَذَّذٌ**, eğer görünüşçe hafif (ince) ise. Dedi: ve denilir: **قِدْحٌ مُزَلَّمٌ** ve **زَليمٌ**, yani yontulmuş; ve onun boyca kesimi ve yapımı iyi yapılmıştır. Ve **عَصاً مُزَلَّمَةٌ**. Ve ne güzel, okunu **زَلَّمَ** etti. Ve **المُزَلَّمُ**: kötü gıdalı (beslenmesi kötü olan). Ve harekeli olarak **الزَلَمُ**: **القِدْحُ** (ok çubuğu). Yine **الزُلَمُ** da, **الزاي**’ın dammesiyle; çoğulu **الأزْلامُ**’dır; ve bunlar, cahiliye ehlinin kendileriyle fal açtıkları oklardır. Ve **الزَلَمُ** ayrıca: **الوِبارِ**’ın bir tanesi; çoğulu **الأزلام**. Ve **الخليل** dedi: **الزَلَمَة**, keçi için, boğazlarında küpe gibi asılı bulunan (şey) olur. Ve onun iki **زَلَمَتان**’ı vardır; eğer kulakta ise o, **زَنَمَةٌ**’dir, **النون** ile; sıfat **أَزْلَمُ** ve **أَزْنَمُ**’dur; dişisi **زَلْماءُ** ve **زَنْماءُ**. Ve **الزَلَمُ** ayrıca: tırnağın arkasında bulunan **الزَنَمُ**’dur. Ve **الأزْلَمُ الجَذَعُ**: dehr (zaman)dır. Ve dedi ki:
يا بِشْرُ لو لم أكنْ منكم بمنزلةٍ		أَلْقى عَلَيَّ يَدَيهِ الأزْلَمُ الجَذَعُ

Ve **زَلَّمْتُ الحوض**: onu doldurdum. Ve **زَلَّمْتُ عطاءه**: onu azalttım. Ve kavim **ازْلامَّ** oldu, **ازَليماماً**; yani hızlıca dönüp gittiler. Ve **أبو زيد** dedi: göç ettiler. Ve şey **ازْلاَمَّ** oldu: dikildi. Ve gündüz **ازْلامّ** oldu; onun kuşluk vakti yükseldiği zaman.
