# زله — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%84%D9%87/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D9%84%D9%87/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [زله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%84%D9%87.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: زله

باب الهاء والزّاي واللام معهما
ه ز ل، ز ه ل، ل ه ز، ز ل ه مستعملات ه ل ز، ل زهمهملان هزل: الهُزلُ: نقيضُ الجِدّ. فلان يَهْزِل في كلامه، إذا لم يكن جادّاً. ويُقال: أجادُّ أنت أم هازِل.
والهُزالُ: نقيضُ السِّمَن. تقول : هُزِلَتِ الدّابّة، وأُهْزِلَ الرّجلُ، إذا هُزِلَتْ دابّته.
وتقول: هّزّلْتُها فَعَجُفَتْ.
والهزيلة: اسمُ مُشتقّ من الهُزال. كالشَّتيمة من الشّتم، ثمّ فَشَتِ الهزيلةُ في الإِبل، قال:
حتّى إذا نَوَّرَ الجَرْجارُ وارتفعتْ		عنها هَزيلتُها والفحلُ قد ضَرَبا
زهل: تقول: أصبح الفرسُ زُهلولاً، أي: أَمْلَس.
لهز: اللَّهْزُ: الضَّرْبُ بجمُعْ اليد في الصَّدْر والحَنَك.
ولهزه القتير فهو مَلْهُوز.
ولهزه بالرُّمْح، أي: طعنه في صدره.
والفصيل يَلْهَز أمّه، أي: يَضْرِبُ ضَرْعَها بفَمِه ليرضَعَ زله: الزَّلَةُ: ما يصل إلى النَّفْس من غمً الحاجة، أو همٍّ من غيرها، قال:
وقد زَهِلَتْ نفي من الجُهد والّذي		أُطالِبُه شَقْنٌ ولـكـنّـه نَـذْلُ

### Türkçe

باب **الهاء** و**الزّاي** و**اللام** معهما
**ه ز ل**، **ز ه ل**، **ل ه ز**، **ز ل ه** kullanımdadır; **ه ل ز**، **ل زه** ise ihmâl edilmiştir. **هزل**: **الهُزلُ**: **الجِدّ**’in zıddı. Falan, sözünde **يَهْزِل**; yani ciddi olmadığında. Ve denilir: Sen **أجادُّ** musun yoksa **هازِل** mi?
Ve **الهُزالُ**: **السِّمَن**’in zıddı. Dersin ki: **هُزِلَتِ** binek hayvanı; ve **أُهْزِلَ** adam; yani binek hayvanı **هُزِلَتْ** olduğunda.
Ve dersin ki: Onu **هّزّلْتُها** da o **فَعَجُفَتْ**.
Ve **الهزيلة**: **الهُزال**’dan türemiş bir isimdir; **الشَّتيمة**’nin **الشّتم**’den (türemesi) gibi. Sonra **الهزيلةُ** develerde yayıldı; dedi ki:
حتّى إذا نَوَّرَ الجَرْجارُ وارتفعتْ		عنها هَزيلتُها والفحلُ قد ضَرَبا

**زهل**: dersin ki: At **زُهلولاً** olarak sabahladı; yani: **أَمْلَس**.

**لهز**: **اللَّهْزُ**: elin toplu hâliyle göğse ve çeneye vurmaktır.
Ve ona **ولهزه** etti; o da **مَلْهُوز**dur.
Ve ona mızrakla **ولهزه** etti; yani: onu göğsünden dürttü.
Ve sütten kesilmemiş yavru, anasını **يَلْهَز**; yani: emmek için ağzıyla memesine vurur. **زله**: **الزَّلَةُ**: ihtiyaç gamından yahut başkasından olan bir kederden nefse ulaşan şeydir; dedi ki:
وقد زَهِلَتْ نفي من الجُهد والّذي		أُطالِبُه شَقْنٌ ولـكـنّـه نَـذْلُ
