# زمت — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%85%D8%AA/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D9%85%D8%AA/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [زمت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%85%D8%AA.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: زمت

الزَّمِيتُ والزِّمِّيتُ: الحليم الساكن، القليل الكلام،
كالصِّمِّيتِ؛ وقيل: الساكتُ، والاسم الزَّماتَةُ، وقد تَزَمَّتَ، وما أَشدَّ تَزَمُّتَه.
ورجل مُتَزَمِّتٌ، وزِمِّيتٌ، وفيه زَماتة. ابن الأَعرابي: رجل زَمِيتٌ وزِمِّيتٌ إِذا تَوَفَّر في مجلسه. الجوهري: الزِّمِّيتُ مثال الفِسِّيق، أَوقَرُ من الزِّمِيتِ. وفي صفة النبي، صلى الله عليه وسلم: أَنه كان من أَزْمَتِهم في المجلس أَي من أَرْزَنِهم وأَوْقَرِهم. قال ابن الأَثير: كذا ذكره الهروي في كتابه عن النبي، صلى الله عليه وسلم؛ والذي جاء في كتاب أَبي عبيد وغيره، قال في حديث زيد بن ثابت: كان من أَفْكه الناسِ إِذا خَلا مع أَهله، وأَزْمَتِهم في المجلس؛ قال: ولعلهما حديثان؛ وقال الشاعر في الزِّمِّيت بمعنى الساكن:
والقَبْرُ صِهْرٌ ضامِنٌ زِمِّيتُ،
ليس لمَنْ ضُمِّنَه تَزْبِيتٌ
والزُّمَّتُ: طائر أَسود، أَحمر الرجلين والمِنْقار، يَتَلوَّن في الشمس أَلواناً، دون الغُدافِ شيئاً، ويَدْعُوه العامة: أَبا قَلَمُونَ. ويقال: ازْمَأَتَّ يَزْمَئِتُّ ازْمِئْتاتاً، فهو مُزْمَئِتٌّ إِذا تَلوَّن أَلواناً مُتَغايرة.

### Türkçe

**الزَّمِيتُ** ve **الزِّمِّيتُ**: yumuşak huylu, sakin; az sözlü; **الصِّمِّيتِ** gibi; ve “suskun” denilmiştir. İsim **الزَّماتَةُ**’dır. **تَزَمَّتَ** etmiştir; ve onun **تَزَمُّتَه**’i ne şiddetlidir.

Ve (bir) adam **مُتَزَمِّتٌ**, ve **زِمِّيتٌ**; onda **زَماتة** vardır. İbnü’l-A‘râbî: (Bir) adam **زَمِيتٌ** ve **زِمِّيتٌ** olur; meclisinde ağırbaşlılık gösterdiği zaman. el-Cevherî: **الزِّمِّيتُ**, **الفِسِّيق** veznindedir; **الزِّمِيتِ**’ten daha vakarlıdır. Nebî’nin sıfatında, sallallahu aleyhi ve sellem: mecliste onların **أَزْمَتِهم**’inden idi; yani onların en ağırbaşlısından ve en vakarlısından idi. İbnü’l-Esîr dedi: Heravî onu kitabında Nebî’den, sallallahu aleyhi ve sellem, böyle zikretti; fakat Ebû Ubeyd’in ve başkasının kitabında gelen şudur: Zeyd b. Sâbit hadîsinde dedi: ehliyle baş başa kaldığı zaman insanların en şakalısı idi; ve mecliste onların **أَزْمَتِهم**’i idi; dedi: belki de ikisi iki hadistir. Ve şair, sakin manasında **الزِّمِّيت** hakkında dedi:
والقَبْرُ صِهْرٌ ضامِنٌ زِمِّيتُ،
ليس لمَنْ ضُمِّنَه تَزْبِيتٌ

Ve **الزُّمَّتُ**: siyah bir kuş; ayakları ve gagası kırmızıdır; güneşte türlü renklere bürünür; **الغُدافِ**’tan biraz aşağıdır; avam ona **أَبا قَلَمُونَ** der.

Ve denilir: **ازْمَأَتَّ** **يَزْمَئِتُّ** **ازْمِئْتاتاً**; o hâlde o **مُزْمَئِتٌّ**’tir; türlü, birbirinden farklı renklere büründüğü zaman.
