# زمر — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%85%D8%B1/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D9%85%D8%B1/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [زمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%85%D8%B1.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: زمر

باب الزاي والراء والميم معهما
ز ر م، ز م ر، ر ز م، ر م ز، م ز ر، م ر ز كلهن مستعملات
ز ر م:
الزَّرْمُ من السَّنانير والكِلاب: ما يَبْقَى جَعْرهُ في دُبُره، والفِعْلُ: زَرِمَ، والسِّنَّوْرُ يُسَمَّى: أزرم.
والإزرام: القطع. وأَزْرَمَ بَوْلَه: قطعه. وزَرِمَ البول نفسه: انقطع فهو زرِمٌ، قالك
أو كماءِ المثمود بعد جِمـامٍ		زَرِمِ الدّمعِ لا يَؤُوبُ نَزُورا
وزَرِمَ عطاؤُهُ، أي: قلّ.
زمر:
الزَّمْرُ بالمِزمار، والجميع: المزامير زَمَرَ الزّامِرُ، يَزْمِرُ زَمْراً.
والزِّمارُ: صوتُ النَّعام. زَمَرتِ النَّعامة تَزْمِرُ زِماراً.
والزُّمرة: فَوْجٌ من النّاس، ويقال: جماعة في تفرقة، بعض على أثر بعض.
والزّمّارة: الزّانية. وفي الحديث: "نَهَى عن كَسْبِ الزَّمّارة".
رزم:
الإرزامُ: صوتُ الرّعد.
ورَزَمتِ النّاقة تَرْزُمُ رُزوماً، أي: قامتْ من إعياءٍ أو هُزال فهي رازمة، والجميع: رَزْمَى ويقال: أَرْزَمَتِ النّاقةُ وإرزاماً، وهو صوتٌ تُخرِجه من حَلْقها، ولاتَقْتَح به فاها.
والرِّزْمةُ من الثّياب: ما شُدَّ في ثوبٍ واحدٍ، يقال: رَزَّمْت الثِّيابَ تَرْزيماً.
رمز:
الرّمّاز: من أسماء الدُّبر، والفعل: رَمُزَ يَرْمُزُ، أي: يَنْضَمُّ.
والرّمز باللسان: الصّوت الخفيّ. ويكون الرّمز: الإيماء بالحاجب بلا كلام، ومثله الهمس. ويقال للرّجل الوقيد: ارتمز.
وقد يُقالُ للجارية الغمّازة الهمّازة بعينها، واللمّازة بفمها: رمّازة، ترمز بفمها، وتغمز بعينها. ويُقال: الرَّمْز: تحريك الشَّفَتين.
مزر:
المَزْرُ: نبيذ الشَّعير الحبوب، ويقال: نبيذ الذُّرَةِ خاصّة.
والمزَارة: مصدر المَزير، وهو القويُّ النّافذُ في الأُمور.
والمَزْرُ: الذّوق، والشُّرْبُ القليل، ويُقال: الشُّرْبُ بمرّة. قال:
تكونُ بعدَ الحَسْوِ والتَّمَرُّزِ
في فمه مثلَ عَصير السُّكَّرِ
مرز:
المَرْزُ: دونَ القَرْص، تقول: مَرَزَهُ مَرْزاً. وقام عُمَرُ ليصلّي على جنازة فمرز حذيفةُ يده، كأنّه أراد أن يكفّه عن الصّلاة عليها، لأنّ الميّت كان منالمنافقين، فأمسك عنه عمر، وكان عمر بعد ذلك لا يُصلّي على جنازة إذا لم يتابعه حذيفة، لأن النّبيّ صلّى الله عليه وآله وسلّم ذكرهم لحذيفة.

### Türkçe

باب **الزاي** ve **الراء** ve **الميم** onlarla birlikte

**ز ر م**، **ز م ر**، **ر ز م**، **ر م ز**، **م ز ر**، **م ر ز**: hepsi kullanımdadır.

**ز ر م**:
**الزَّرْمُ**, sansar ve köpeklerden: dışkısının, makatında kalan şeyidir; fiil: **زَرِمَ**; kediye **أزرم** denir.
Ve **الإزرام**: kesmedir. **أَزْرَمَ بَوْلَه**: onu kesti. Ve bizzat idrar **زَرِمَ**: kesildi; o hâlde o **زرِمٌ**dur. Şu sözündür:
أو كماءِ المثمود بعد جِمـامٍ		زَرِمِ الدّمعِ لا يَؤُوبُ نَزُورا
Ve **زَرِمَ** onun bağışı; yani: azaldı.

**زمر**:
**الزَّمْرُ**: mizmar ile (çalma); çoğulu: **المزامير**. **زَمَرَ** çalan, **يَزْمِرُ** **زَمْراً**.
Ve **الزِّمارُ**: devekuşunun sesidir. Devekuşu **زَمَرتِ**; **تَزْمِرُ** **زِماراً**.
Ve **الزُّمرة**: insanlardan bir bölüktür; ve denir: dağınıklık içinde bir topluluk; bir kısmı bir kısmının ardınca.
Ve **الزّمّارة**: zina eden kadındır. Hadiste: “**الزَّمّارة**’nın kazancını yasakladı.”

**رزم**:
**الإرزامُ**: gök gürültüsünün sesidir.
Ve dişi deve **رَزَمتِ**; **تَرْزُمُ** **رُزوماً**; yani: yorgunluktan veya zayıflıktan kalktı; o hâlde o **رازمة**dir; çoğulu: **رَزْمَى**. Ve denir: dişi deve **أَرْزَمَتِ** ve **إرزاماً**; o, boğazından çıkardığı bir sestir; ve onunla ağzını açmaz.
Ve elbiselerden **الرِّزْمةُ**: tek bir bez içinde bağlanan şeydir; denir: elbiseleri **رَزَّمْت**; **تَرْزيماً**.

**رمز**:
**الرّمّاز**: makatın adlarındandır; fiil: **رَمُزَ** **يَرْمُزُ**; yani: büzülür.
Ve dil ile **الرّمز**: gizli sestir. Ve **الرّمز** olur: söz olmaksızın kaş ile işaret; ve onun benzeri fısıltıdır. Ve ağırbaşlı adama denir: **ارتمز**.
Ve cariyeye, gözüyle göz kırpan, fısıldayan; ve ağzıyla ayıplayan: **رمّازة** denebilir; ağzıyla **ترمز** eder ve gözüyle **تغمز** eder. Ve denir: **الرَّمْز**: dudakları hareket ettirmektir.

**مزر**:
**المَزْرُ**: arpa tanelerinin nebizidir; ve denir: özellikle mısırın nebizi.
Ve **المزَارة**: **المَزير**’in masdarıdır; o da işlerde güçlü, nüfuz edendir.
Ve **المَزْرُ**: tatmadır; ve az içmedir; ve denir: bir defalık içmedir. Dedi:
تكونُ بعدَ الحَسْوِ والتَّمَرُّزِ
في فمه مثلَ عَصير السُّكَّرِ

**مرز**:
**المَرْزُ**: ısırmanın altındadır; dersin: onu **مَرَزَهُ** **مَرْزاً**. Ve Ömer bir cenaze üzerine namaz kılmak için kalktı; Huzeyfe onun elini **مرز** etti; sanki onu onun üzerine namazdan alıkoymak istedi; çünkü ölü münafıklardandı. Ömer ondan vazgeçti. Ömer bundan sonra, Huzeyfe kendisine uymadıkça bir cenaze üzerine namaz kılmazdı; çünkü Peygamber sallallahu aleyhi ve âlihî ve sellem onları Huzeyfe’ye zikretmişti.
