# زمل — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%85%D9%84/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D9%85%D9%84/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [زمل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%85%D9%84.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: زمل

زَمَلَ
1 زَمَلَ ذ , aor. زَمُلَ and زَمِلَ , inf. n. زَمَالٌ, He ran, (K, TA,) and went along quickly, (TA,) leaning, or bearing, on one side, raising his other side; (K, TA;) as though he were bearing upon one leg; not with the firmness of him who bears upon both of his legs. (TA.) ― -b2- And زَمَلَ (K, TA) فِى مَشْيِهِ and عَدْوِهِ, aor. زَمُلَ , (TA,) inf. n. زَمْلٌ and زَمَالٌ [the latter accord. to the CK زِمَالٌ but said in the TA to be with fet-h like the former,] and زَمَلَانٌ (K, TA) and زَمَلٌ, (TA as from the K, [but not in the CK nor in my MS. copy of the K,]) said of a horse or similar beast, (K, TA,) or of a wild ass, (TA,) He was as though he limped, by reason of his briskness, or sprightliness, (K,) or as though bearing upon his fore legs, by reason of pride, or self-conceit, and briskness, in his going and his running. (TA.) -A2- زَمَلَهُ, (Mgh, Msb,) inf. n. زَمْلٌ, (TA,) He bore it, or carried it; namely, a thing: (Mgh, Msb:) and ↓ اِزْدَمَلَهُ (S, K,) originally ازتمله, (TA,) signifies the same; or he took it up and carried it, or he raised it upon his back; syn. اِحْتَمَلَهُ; (S, K;) at once; (K;) namely, a load: (TA:) like زَبَلَهُ and ازدبلهُ. (TA in art. زبل.) ― -b2- And زَمَلَهُ, (IDrd, K,) aor. زَمُلَ , inf. n. زَمْلٌ, (TA,) He made him to ride behind him, (IDrd, K,) عَلَى البَعِيرِ on the camel: (IDrd:) or he rode with him [on a camel, in a مَحْمِل,] so as to counterbalance him; (K, TK:) and so ↓ زاملهُ, (Mgh,) inf. n. مُزَامَلَةٌ, (S,) he rode with him so as to counterbalance him (S * Mgh) on a camel, (S,) in the مَحْمِل. (Mgh.) ― -b3- [And زَمَلَ غَيْرَهُ, aor. زَمُلَ , He followed another:] see زَامِلٌ.

زمّلهُ
2 زمّلهُ ذ , (S, Mgh, Msb,) inf. n. تَزْمِيلٌ, (Msb, K,) He wrapped him (S, Mgh, Msb, K *) فِى ثَوْبِهِ [in his garment], (S, K, *) or فى ثِيَابِهِ [in his garments], (Mgh,) or بِثَوْبِهِ [with his garment]. (Msb.) ― -b2- [Hence, app.,] تَزْمِيلٌ signifies also The act of concealing. (IAar, K.)

3 زَاْمَلَ see 1, last sentence but one. ― -b2- مُزَامَلَةٌ also signifies The requiting with beneficence. (AA, TA in art. حمل.)

تزمّل
5 تزمّل ذ (S, Mgh, Msb, K) and اِزَّمَّلَ, (Mgh, K,) the latter of the measure اِفَّعَّلَ, (K,) [a variation of the former,] and ↓ اِزْدَمَلَ, (TA,) He wrapped himself (S, Mgh, Msb, K, TA) بِثِيَابِهِ [with his garments], (S,) and so تزمّل alone, (TA,) or فِى ثِيَابِهِ [in his garments], (Mgh, TA,) or بِثَوْبِهِ [with his garment]. (Msb.)

تزاملوا
6 تزاملوا ذ i. q. تراجزوا [i. e. They recited verses, or poetry, of the metre termed رَجَز, which is also termed زَمَل, one with another; or vied in doing so]. (TA.)

اِزْدَمَلَ
8 اِزْدَمَلَ ذ : see 5. -A2- اِزْدَمَلَهُ: see 1.

زَوْمَلَ
Q. Q. 1 زَوْمَلَ ذ , (TK,) inf. n. زَوْمَلَةٌ, (K,) He drove camels. (K, TK.)

زِمْلٌ
زِمْلٌ ذ A load, or burden. (K.) It occurs in a trad. as meaning (assumed tropical:) A load of knowledge. (TA.) ― -b2- [Household-goods; or furniture and utensils. (Freytag, on the authority of the Deewلn of the Hudhalees.) See also أَزْمَلٌ.] ― -b3- مَا فِى جُوَالِقِكَ اـِلَّا زِمْلٌ means There is not in thy sack save a half. (AA, K.) -A2- See also زَمِيلٌ. -A3- And see زُمَّلٌ.

زَمَلٌ
زَمَلٌ ذ The kind of verse, or poetry, [more commonly] termed رَجَز: [hence,] a poet says,
لَا يُغْلَبُ النَّازِعُ مَا دَامَ الزَّمَلْ
[The drawer of water will not be overcome as long as the زمل continues]; meaning, as long as he recites [or chants] the verse termed رَجَز [or زَمَل], he is strong enough to work: thus it is related on the authority of AA: another reading is الرَّمَلْ: both are correct as to meaning. (IJ, TA.)

زَمِلٌ
زَمِلٌ ذ and زُمَلٌ: see زُمَّلٌ.

زُمْلَةٌ
زُمْلَةٌ ذ A company of persons travelling together, or with whom one is travelling; (AZ, K;) as also ↓ زَوْمَلَةٌ: (En-Nadr, TA:) or, as some say, (TA,) a company or a collection [in an absolute sense]. (K, TA.)

زِمْلَةٌ
زِمْلَةٌ ذ Luxuriant, or abundant, and dense [palmtrees such as are termed] جَبَّار: [الجُمّار in the CK is a mistranscription:] and a collection of وَدِىّ [i. e. small young palm-trees, or shoots cut off from palm-trees and planted]: and young palm-trees exceeding the reach of the hand: (K, TA:) all on the authority of El-Hejeree. (TA.)

زَمَلَةٌ
زَمَلَةٌ ذ : see أَزْمَلٌ, in two places.

زِمَالٌ
زِمَالٌ ذ A limping in a camel. (K.) -A2- And A wrapper that is put over a رَاوِيَة [or leathern water-bag]: pl. زُمُلٌ and أَزْمِلَةٌ: (Az, K:) you say ثَلَاثَةُ أَزْمِلَةٍ. (Az, TA.)

زَمِيلٌ
زَمِيلٌ ذ One who rides behind another (IDrd, S, K) on a camel (IDrd, TA) that carries the food and the household-goods or furniture and utensils; (TA;) and ↓ زِمْلٌ signifies the same, (K,) and so does ↓ مَزْمُولٌ: (IDrd, TA:) or one who rides behind another on a horse or similar beast: (TA:) or one who rides with another in a مَحْمِل so as to counterbalance him. (Mgh.) It is metaphorically used in the saying, أَنْتَ فَارِسُ العِلْمِ وَأَنَا زَمِيلُكَ (tropical:) [Thou art the horseman of science, or knowledge, and I am he who rides behind thee]. (TA.) ― -b2- Hence, A travelling-companion (Mgh, TA) who assists one in the performance of his affairs. (TA.) It is said in a trad., لَا يُفَارِقُ رَجُلٌ زَمِيلَهُ, i. e. [A man shall not separate himself from] his travelling-companion. (Mgh.) ― -b3- زَمِيلَانِ means Two men engaged in work upon their two camels: when they are without work, they are called رَفِيقَانِ. (K.)

زُمَيْلٌ
زُمَيْلٌ ذ and زُمَيْلَةٌ: see زُمَّلٌ.

زِمْيَلٌّ
زِمْيَلٌّ ذ : see what next follows.

زُمَّلٌ
زُمَّلٌ ذ (S, K) and ↓ زُمَلٌ and ↓ زِمْلٌ [said in the CK to be like عِدَةٌ, but correctly like عِدْلٌ,] and ↓ زَمِلٌ and ↓ زُمَيْلٌ (K) and ↓ زُمَّيْلٌ and ↓ زُمَّالٌ (S, K) and ↓ زِمْيَلٌّ and ↓ زُمَيْلَةٌ and ↓ زُمَّيْلَةٌ (K, or this is fem., S) and ↓ زُمَّالَةٌ (K) Cowardly, weak, (S, K, TA,) low, mean, or contemptible; who wraps himself up in his house, or tent; not rising and hastening to engage in warfare; indolently refraining from aspiring to great things. (TA.) [See also اـِزْمِيلٌ. Accord. to J,] ↓ زُمَّيْلَةٌ signifies Weak as a fem. epithet. (S.)

زُمَّالٌ
زُمَّالٌ ذ : see the next preceding paragraph.

زُمَّيْلٌ
زُمَّيْلٌ ذ : see the next preceding paragraph.

زُمَّالَةٌ
زُمَّالَةٌ ذ : see the next preceding paragraph.

زُمَّيْلَةٌ
زُمَّيْلَةٌ ذ : see زُمَّلٌ, in two places.

زَامِلٌ
زَامِلٌ ذ , applied to a horse or similar beast, (K, TA,) or to a wild ass, (A' Obeyd, TA,) That is as though he limped, by reason of his briskness, or sprightliness. (A' Obeyd, K, TA.) [Hence, app., the name of] The horse of Mo'لwiyeh Ibn-Mirdلs Es-Sulamee. (K.) ― -b2- Also One who follows (↓ يَزْمُلُ, [in the CK يُزَمِّلُ,] i. e. يَتْبَعُ,) another. (K.)

زَامِلَةٌ
زَامِلَةٌ ذ A camel (S, Mgh, Msb, K) or other beast (K) used for carrying (S, Mgh, Msb, K) the goods, or furniture and utensils, of a man (S, Mgh, Msb) travelling, (Mgh, Msb,) and his food; (S, Mgh;) the ة denoting intensiveness: (Msb:) or a she-camel upon which are carried the goods, or furniture and utensils, of the traveller: (Har p. 130:) from زَمَلَ “ he bore, or carried, ” a thing: (Mgh, Msb:) pl. زَوَامِلُ. (TA.) [See also زَوْمَلَةٌ.] ― -b2- Afterwards used to signify The عِدْل [properly half-load] in which is the pilgrim's travelling-provision, consisting of biscuit, or dry bread, and fruit (ثمر [app. a mistranscription for تَمْر i. e. dates]), and the like. (Mgh.)

زَوْمَلَةٌ
زَوْمَلَةٌ ذ Camels having their loads upon them: (IAar, M, K: * [in the K, وَالعِيرِ should be وَالعِيرُ, or rather وَالاـِبِلُ:]) and so لَطِيمَةٌ: عِيرٌ signifies “ camels laden or not laden: ” (IAar, M:) زَوَامِلُ may be either its pl. or pl. of زَامِلَةٌ [q. v.]. (TA.) ― -b2- See also زُمْلَةٌ. -A2- هُوَ ابْنُ زَوْمَلَتِهَا means He is a knower of it; (IAar, K;) i. e., of the affair. (IAar.) ― -b2- And اِبْنُ زَوْمَلَةَ, also, means The son of the female slave. (IAar, K.)

أَزْمَلٌ
أَزْمَلٌ ذ A sound: (As, S:) or any mixed, or confused, sound: or a sound proceeding from the prepuce of a horse or similar beast: (K:) it has no verb. (TA.) A poet says,
تَضِبُّ لِثَاتُ الخَيْلِ فِى حَجَرَاتِهَا
وَتَسْمَعُ مِنْ تَحْتِ العَجَاجِ لَهَا ازْمَلَا
[The gums of the horses water in the adjacent tracts thereof, and thou hearest, beneath the dust, a sound attributable to them]: he means أَزْمَلَا, but suppresses the ء, as is done in وَيْلُمِّهِ [for وَيْلٌ لِأُمِّهِ]. (S.) أَزَامِيلُ القِسِىّ means The sounds of the bows: اَزاميل being pl. of أَزْمَلٌ, with ى to give fulness to the sound of the vowel preceding it. (TA.) And ↓ أَزْمَلَةٌ signifies The twanging sound of a bow. (K, TA.) -A2- تَرَكَ أَزْمَلًا and ↓ أَزْمَلَةً and ↓ زَمَلَةً He left a family, or household. (K.) And خَرَجَ فُلَانٌ وَخَلَّفَ أَزْمَلَهُ [Such a one went forth, and left behind him his family, or his family and his cattle]: and خَرَجَ بِأَزْمَلِهِ He went forth with his family and his camels and his sheep or goats, not leaving behind him aught of his property. (AZ, TA.) ― -b2- [Hence, app.,] أَخَذَهُ بِأَزْمَلِهِ [in one of my copies of the S, أَزْمَلَهُ,] He took it altogether; (S, K;) namely, a thing. (S.) And He took it with its أَثَاث [or utensils and furniture]; as also ↓ بِأَزْمُلِهِ and ↓ أَزْمَلَتِهِ (K) and ↓ زَمَلَتِهِ. (L, TA.) ― -b3- And ↓ عِيَالَاتٌ أَزْمَلَةٌ i. e. Numerous [families or households]. (S, K. *)

أَزْمُلٌ
أَزْمُلٌ ذ , whence أَخَذَهُ بِأَزْمُلِهِ: see the next preceding paragraph, last sentence but one.

أَزْمَلَةٌ
أَزْمَلَةٌ ذ : see أَزْمَلٌ, in four places.

اـِزْمَوْلٌ
اـِزْمَوْلٌ ذ : see أُزْمُولَةٌ.

اـِزْمِيلٌ
اـِزْمِيلٌ ذ A shoemaker's knife (S, K, TA) with which he cuts the leather. (TA.) [In the TA, in art. ذرب, it is expl. as meaning A shoemaker's اـِشْفَى with which he sews: but this I have not found elsewhere.] ― -b2- Also An iron (K, TA) like the new moon [in shape], (TA,) that is put at the end of a spear, for the purpose of catching wild oxen. (K, * TA.) ― -b3- And The [implement called] مِطْرَقَة [q. v.]. (K.) ― -b4- Applied to a man, (K, TA,) (assumed tropical:) A great, or vehement, eater; likened to the [shoemaker's] knife: (TA:) or strong: and also weak; (K, TA;) low, mean, or contemptible: (TA: [like زُمَّلٌ:]) thus having two contr. significations. (K.)

أُزْمُولَةٌ
أُزْمُولَةٌ ذ (AA, S, K) and (S, K) some say (S) اـِزْمَوْلَةٌ, (S, K,) the latter accord. to As and Sb and Ez-Zubeydee, (TA,) and ↓ اـِزْمَوْلٌ, (S, TA,) which is said by IJ to be quasi-coordinate to جِرْدَحْلٌ, because the و in it is not a letter of prolongation, for the letter before it is with fet-h, (TA,) applied to a mountain-goat and to one of other animals, Vociferous: (AA, S, K, TA:) or the first, [or, app, any of the three,] applied to a mountain-goat, such as, when he runs, leans, or bears, on one side: so accord. to AHeyth: Fr explains the first or second as applied to a horse, meaning that runs swiftly: and in like manner to a mountain-goat. (TA.)

مُزَمَّلَةٌ
مُزَمَّلَةٌ ذ A certain thing in which water is cooled: of the dial. of El-'Irلk: (K:) applied by the people of Baghdلd to a green [jar such as is called] جَرَّة or خَابِيَة, in the middle whereof is a perforation, in which is fixed a tube of silver or lead, whence one drinks; so called because it is wrapped (تُزَمَّلُ i. e. تُلَفُّ) with a piece of cloth of coarse flax, or some other thing, between which and the jar is straw: it is in their houses in the days of summer: the water is cooled in the night by means of the [porous earthen bottles called] بَرَّادَات; then it is poured into this مزمّلة, and remains in it cool. (Har p. 548.)

مَزْمُولٌ
مَزْمُولٌ ذ : see زَمِيلٌ.

مُزَّمِّلٌ
مُزَّمِّلٌ ذ , originally مُتَزَمِّلٌ, A man wrapped with [or in] his garments: occurring in the Kur lxxiii. 1. (TA.)

### Türkçe

زَمَلَ
1 **زَمَلَ** ذ , muzari‘i **زَمُلَ** ve **زَمِلَ** , mastar ismi **زَمَالٌ**, Koştu, (K, TA,) ve hızlıca yürüyüp gitti, (TA,) bir yana yaslanarak yahut bir yanına yüklenerek, öteki yanını kaldırarak; (K, TA;) sanki bir bacağına yükleniyormuş gibi; iki bacağına birden yüklenen kimsenin sağlamlığıyla değil. (TA.) ― -b2- Ve **زَمَلَ** (K, TA) **فِى مَشْيِهِ** ve **عَدْوِهِ**, muzari‘i **زَمُلَ** , (TA,) mastar ismi **زَمْلٌ** ve **زَمَالٌ** [ikincisi CK’ye göre **زِمَالٌ**; fakat TA’da birincisi gibi fetḥa ile olduğu söylenir,] ve **زَمَلَانٌ** (K, TA) ve **زَمَلٌ**, (TA’da K’dan olarak, [fakat CK’de de K’nın yazma nüshamda da yoktur,]) bir ata yahut benzeri bir hayvana, (K, TA,) yahut bir yaban eşeğine, (TA,) nispetle: Çevikliği yahut atikliği sebebiyle sanki topallıyormuş gibi idi, (K,) yahut yürüyüşünde ve koşuşunda kibir yahut kendini beğenme ve çeviklik sebebiyle sanki ön ayaklarına yükleniyormuş gibi idi. (TA.) -A2- **زَمَلَهُ**, (Mgh, Msb,) mastar ismi **زَمْلٌ**, (TA,) Onu taşıdı yahut yüklendi; yani bir şeyi: (Mgh, Msb:) ve ↓ **اِزْدَمَلَهُ** (S, K,) aslında **ازتمله**, (TA,) aynı manaya gelir; yahut onu alıp taşıdı, yahut onu sırtına kaldırdı; eş anlamlısı **اِحْتَمَلَهُ**; (S, K;) bir defada; (K;) yani bir yükü: (TA:) **زَبَلَهُ** ve **ازدبلهُ** gibi. (TA, madde **زبل**’de.) ― -b2- Ve **زَمَلَهُ**, (IDrd, K,) muzari‘i **زَمُلَ** , mastar ismi **زَمْلٌ**, (TA,) Onu arkasına bindirdi, (IDrd, K,) **عَلَى البَعِيرِ** deve üzerinde: (IDrd:) yahut onunla birlikte [deve üzerinde, bir **مَحْمِل** içinde] bindi, onu dengelemek üzere; (K, TK:) ve bunun gibi ↓ **زاملهُ**, (Mgh,) mastar ismi **مُزَامَلَةٌ**, (S,) deve üzerinde, (S,) **مَحْمِل** içinde, onu dengelemek üzere onunla birlikte bindi. (Mgh.) ― -b3- [Ve **زَمَلَ غَيْرَهُ**, muzari‘i **زَمُلَ** , Başkasını izledi:] **زَامِلٌ**’e bak.

زمّلهُ
2 **زمّلهُ** ذ , (S, Mgh, Msb,) mastar ismi **تَزْمِيلٌ**, (Msb, K,) Onu sardı (S, Mgh, Msb, K *) **فِى ثَوْبِهِ** [elbisesinin içinde], (S, K, *) yahut **فى ثِيَابِهِ** [elbisesinin içinde], (Mgh,) yahut **بِثَوْبِهِ** [elbisesiyle]. (Msb.) ― -b2- [Bundan dolayı, görünüşe göre,] **تَزْمِيلٌ** ayrıca Gizleme fiili manasına da gelir. (IAar, K.)

3 **زَاْمَلَ**: 1’in sondan bir önceki cümlesine bak. ― -b2- **مُزَامَلَةٌ** ayrıca İyilikle karşılık verme manasına da gelir. (AA, TA, madde **حمل**’de.)

تزمّل
5 **تزمّل** ذ (S, Mgh, Msb, K) ve **اِزَّمَّلَ**, (Mgh, K,) ikincisi **اِفَّعَّلَ** veznindendir, (K,) [birincinin bir varyantı,] ve ↓ **اِزْدَمَلَ**, (TA,) Kendi kendini sardı (S, Mgh, Msb, K, TA) **بِثِيَابِهِ** [elbisesiyle], (S,) ve böylece yalnız **تزمّل**, (TA,) yahut **فِى ثِيَابِهِ** [elbisesinin içinde], (Mgh, TA,) yahut **بِثَوْبِهِ** [elbisesiyle]. (Msb.)

تزاملوا
6 **تزاملوا** ذ **تراجزوا** ile aynı manadadır [yani: biri diğerine karşı, **رَجَز** diye adlandırılan veznin şiirini—ki buna **زَمَل** de denir—okudular; yahut bunda yarıştılar]. (TA.)

اِزْدَمَلَ
8 **اِزْدَمَلَ** ذ : 5’e bak. -A2- **اِزْدَمَلَهُ**: 1’e bak.

زَوْمَلَ
Q. Q. 1 **زَوْمَلَ** ذ , (TK,) mastar ismi **زَوْمَلَةٌ**, (K,) Develeri sürdü. (K, TK.)

زِمْلٌ
**زِمْلٌ** ذ Bir yük, yahut yüklet. (K.) Bir hadiste (mecaz kabul edilerek:) Bilgi yükü manasında vârid olmuştur. (TA.) ― -b2- [Ev eşyası; yahut mobilya ve kap-kacak. (Freytag, Hudhalîlerin Dîvânı’na dayanarak.) **أَزْمَلٌ**’e de bak.] ― -b3- **مَا فِى جُوَالِقِكَ اـِلَّا زِمْلٌ** demektir ki: Senin çuvalında yarımdan başka bir şey yoktur. (AA, K.) -A2- **زَمِيلٌ**’e de bak. -A3- Ve **زُمَّلٌ**’e de bak.

زَمَلٌ
**زَمَلٌ** ذ **رَجَز** diye adlandırılan (daha yaygın olarak) şiir türü: [bundan dolayı,] bir şair der ki,
لَا يُغْلَبُ النَّازِعُ مَا دَامَ الزَّمَلْ
[Su çeken kimse, **زمل** sürdükçe yenilmez]; yani, **رَجَز** [yahut **زَمَل**] diye adlandırılan şiiri okudukça [yahut terennüm ettikçe], çalışmaya yetecek kadar güçlüdür: AA’dan rivayetle böyle nakledilmiştir: başka bir kıraat **الرَّمَلْ**’dir: mana bakımından ikisi de doğrudur. (IJ, TA.)

زَمِلٌ
**زَمِلٌ** ذ ve **زُمَلٌ**: **زُمَّلٌ**’e bak.

زُمْلَةٌ
**زُمْلَةٌ** ذ Birlikte yolculuk eden kimseler topluluğu, yahut kişinin birlikte yolculuk ettiği kimseler; (AZ, K;) bunun gibi ↓ **زَوْمَلَةٌ**: (En-Nadr, TA:) yahut bazılarına göre, (TA,) bir topluluk yahut bir derleme [mutlak olarak]. (K, TA.)

زِمْلَةٌ
**زِمْلَةٌ** ذ Gür, yahut bol, ve sık [**جَبَّار** diye adlandırılan] hurma ağaçları: [CK’deki **الجُمّار** bir yanlış yazımdır:] ve **وَدِىّ** [yani küçük genç hurma fidanları, yahut hurma ağaçlarından kesilip dikilen sürgünler] topluluğu: ve elin erişimini aşan genç hurma fidanları: (K, TA:) hepsi El-Hejeree rivayetiyle. (TA.)

زَمَلَةٌ
**زَمَلَةٌ** ذ : iki yerde **أَزْمَلٌ**’e bak.

زِمَالٌ
**زِمَالٌ** ذ Devede bir topallama. (K.) -A2- Ve bir **رَاوِيَة** [yahut deri su tulumu] üzerine konulan bir sargı: çoğulu **زُمُلٌ** ve **أَزْمِلَةٌ**: (Az, K:) **ثَلَاثَةُ أَزْمِلَةٍ** dersin. (Az, TA.)

زَمِيلٌ
**زَمِيلٌ** ذ Bir başkasının arkasına binen kimse (IDrd, S, K) deve üzerinde (IDrd, TA) ki o deve, yolcunun yiyeceğini ve ev eşyasını yahut mobilya ve kap-kacağını taşır; (TA;) ve ↓ **زِمْلٌ** aynı manaya gelir, (K,) ve bunun gibi ↓ **مَزْمُولٌ** da: (IDrd, TA:) yahut at yahut benzeri bir hayvan üzerinde bir başkasının arkasına binen kimse: (TA:) yahut bir **مَحْمِل** içinde onu dengelemek üzere bir başkasıyla birlikte binen kimse. (Mgh.) Şu sözde mecazen kullanılır: **أَنْتَ فَارِسُ العِلْمِ وَأَنَا زَمِيلُكَ** (mecaz:) [Sen ilmin yahut bilginin süvarisisin, ben de senin arkana binenim]. (TA.) ― -b2- Bundan dolayı, İşlerini görmede kişiye yardım eden yolculuk arkadaşı (Mgh, TA). (TA.) Bir hadiste şöyle denir: **لَا يُفَارِقُ رَجُلٌ زَمِيلَهُ**, yani [bir adam,] yolculuk arkadaşından ayrılmasın. (Mgh.) ― -b3- **زَمِيلَانِ** demektir ki: iki develeri üzerinde iş yapan iki adam: işsiz olduklarında onlara **رَفِيقَانِ** denir. (K.)

زُمَيْلٌ
**زُمَيْلٌ** ذ ve **زُمَيْلَةٌ**: **زُمَّلٌ**’e bak.

زِمْيَلٌّ
**زِمْيَلٌّ** ذ : hemen ardından gelene bak.

زُمَّلٌ
**زُمَّلٌ** ذ (S, K) ve ↓ **زُمَلٌ** ve ↓ **زِمْلٌ** [CK’de **عِدَةٌ** gibi olduğu söylenir; fakat doğrusu **عِدْلٌ** gibidir,] ve ↓ **زَمِلٌ** ve ↓ **زُمَيْلٌ** (K) ve ↓ **زُمَّيْلٌ** ve ↓ **زُمَّالٌ** (S, K) ve ↓ **زِمْيَلٌّ** ve ↓ **زُمَيْلَةٌ** ve ↓ **زُمَّيْلَةٌ** (K, yahut bu müennestir, S) ve ↓ **زُمَّالَةٌ** (K) Korkak, zayıf, (S, K, TA,) alçak, bayağı, yahut hakir; evinde yahut çadırında büzülüp sarınan; savaşa girişmek için kalkıp acele etmeyen; büyük şeylere talip olmaktan tembelce geri duran. (TA.) [**اـِزْمِيلٌ**’e de bak. J’ye göre,] ↓ **زُمَّيْلَةٌ** müennes bir sıfat olarak “zayıf” manasına gelir. (S.)

زُمَّالٌ
**زُمَّالٌ** ذ : bir önceki paragrafa bak.

زُمَّيْلٌ
**زُمَّيْلٌ** ذ : bir önceki paragrafa bak.

زُمَّالَةٌ
**زُمَّالَةٌ** ذ : bir önceki paragrafa bak.

زُمَّيْلَةٌ
**زُمَّيْلَةٌ** ذ : iki yerde **زُمَّلٌ**’e bak.

زَامِلٌ
**زَامِلٌ** ذ , bir ata yahut benzeri bir hayvana, (K, TA,) yahut bir yaban eşeğine, (A' Obeyd, TA,) nispetle: Çevikliği yahut atikliği sebebiyle sanki topallıyormuş gibi olan. (A' Obeyd, K, TA.) [Bundan dolayı, görünüşe göre,] Mu‘âviye İbn-Mirdâs Es-Sulamee’nin atının adı. (K.) ― -b2- Ayrıca Başkasını izleyen kimse (**يَزْمُلُ** [CK’de **يُزَمِّلُ**], yani **يَتْبَعُ**) (K.)

زَامِلَةٌ
**زَامِلَةٌ** ذ Bir deve (S, Mgh, Msb, K) yahut başka bir hayvan (K) ki taşıma için kullanılır (S, Mgh, Msb, K) yolculuk eden bir adamın (S, Mgh, Msb) eşyasını yahut mobilya ve kap-kacağını, (Mgh, Msb,) ve yiyeceğini; (S, Mgh;) **ة** şiddet bildirmek içindir: (Msb:) yahut yolcunun eşyasının yahut mobilya ve kap-kacağının yüklendiği bir dişi deve: (Har s. 130:) **زَمَلَ** “bir şeyi taşıdı”dan: (Mgh, Msb:) çoğulu **زَوَامِلُ**. (TA.) [**زَوْمَلَةٌ**’ye de bak.] ― -b2- Sonradan, hacının yol azığı bulunan **عِدْل** [aslında yarım yük] manasında kullanılmıştır; bu azık, peksimet yahut kuru ekmek ve meyve (**ثمر** [görünüşe göre **تَمْر** yani hurma için bir yanlış yazım]) ve benzerlerinden oluşur. (Mgh.)

زَوْمَلَةٌ
**زَوْمَلَةٌ** ذ Yükleri üzerlerinde olan develer: (IAar, M, K: * [K’da **وَالعِيرِ** yerine **وَالعِيرُ**, hatta daha doğrusu **وَالاـِبِلُ** olmalıdır:]) ve bunun gibi **لَطِيمَةٌ**: **عِيرٌ** “yüklü yahut yüksüz develer” manasına gelir: (IAar, M:) **زَوَامِلُ** ya bunun çoğulu olabilir ya da **زَامِلَةٌ**’nin çoğulu olabilir [bk.]. (TA.) ― -b2- **زُمْلَةٌ**’ye de bak. -A2- **هُوَ ابْنُ زَوْمَلَتِهَا** demektir ki: O, onu bilendir; (IAar, K;) yani işi. (IAar.) ― -b2- Ve **اِبْنُ زَوْمَلَةَ** da, dişi kölenin oğlu demektir. (IAar, K.)

أَزْمَلٌ
**أَزْمَلٌ** ذ Bir ses: (As, S:) yahut her karışık yahut karmaşık ses: yahut at yahut benzeri bir hayvanın sünnet derisinden çıkan bir ses: (K:) bunun fiili yoktur. (TA.) Bir şair der ki,
تَضِبُّ لِثَاتُ الخَيْلِ فِى حَجَرَاتِهَا
وَتَسْمَعُ مِنْ تَحْتِ العَجَاجِ لَهَا ازْمَلَا
[Atların diş etleri, onun bitişik yerlerinde sulanır; ve tozun altından, onlara nispet edilen bir ses işitirsin]: **أَزْمَلَا** demek ister; fakat **وَيْلُمِّهِ**’de [**وَيْلٌ لِأُمِّهِ** yerine] yapıldığı gibi, ء’yi düşürür. (S.) **أَزَامِيلُ القِسِىّ** demektir ki: yayların sesleri: **اَزاميل**, **أَزْمَلٌ**’ün çoğuludur; kendisinden önceki harekenin sesini doldurmak için ona ى getirilmiştir. (TA.) Ve ↓ **أَزْمَلَةٌ** yay tınlaması manasına gelir. (K, TA.) -A2- **تَرَكَ أَزْمَلًا** ve ↓ **أَزْمَلَةً** ve ↓ **زَمَلَةً** Bir aile yahut hane bıraktı. (K.) Ve **خَرَجَ فُلَانٌ وَخَلَّفَ أَزْمَلَهُ** [Falanca çıktı ve geride ailesini, yahut ailesini ve hayvanlarını bıraktı]: ve **خَرَجَ بِأَزْمَلِهِ** Ailesiyle ve develeriyle ve koyunları yahut keçileriyle çıktı; malından hiçbir şeyi geride bırakmadı. (AZ, TA.) ― -b2- [Bundan dolayı, görünüşe göre,] **أَخَذَهُ بِأَزْمَلِهِ** [S’nin nüshalarımdan birinde **أَزْمَلَهُ**,] Onu bütünüyle aldı; (S, K;) yani bir şeyi. (S.) Ve onu **أَثَاث**’ıyla [yahut kap-kacağı ve mobilyasıyla] birlikte aldı; bunun gibi ↓ **بِأَزْمُلِهِ** ve ↓ **أَزْمَلَتِهِ** (K) ve ↓ **زَمَلَتِهِ**. (L, TA.) ― -b3- Ve ↓ **عِيَالَاتٌ أَزْمَلَةٌ** yani Çok [aileler yahut haneler]. (S, K. *)

أَزْمُلٌ
**أَزْمُلٌ** ذ , buradan **أَخَذَهُ بِأَزْمُلِهِ**: bir önceki paragrafın sondan bir önceki cümlesine bak.

أَزْمَلَةٌ
**أَزْمَلَةٌ** ذ : dört yerde **أَزْمَلٌ**’e bak.

اـِزْمَوْلٌ
**اـِزْمَوْلٌ** ذ : **أُزْمُولَةٌ**’ye bak.

اـِزْمِيلٌ
**اـِزْمِيلٌ** ذ Dericinin bıçağı (S, K, TA) ki onunla deriyi keser. (TA.) [TA’da, madde **ذرب**’de, dericinin dikiş diktiği **اـِشْفَى**’sı manasında açıklanır: fakat bunu başka yerde bulmadım.] ― -b2- Ayrıca Yeni ay [şeklinde], (TA,) yaban öküzlerini yakalamak amacıyla mızrağın ucuna takılan bir demir. (K, * TA.) ― -b3- Ve [**مِطْرَقَة** denilen] alet. (K.) ― -b4- Bir adama nispetle, (K, TA,) (mecaz kabul edilerek:) çok yahut şiddetli yiyen; dericinin bıçağına benzetilmiştir: (TA:) yahut güçlü: ve ayrıca zayıf; (K, TA;) alçak, bayağı, yahut hakir: (TA: [**زُمَّلٌ** gibi:]) böylece iki zıt manaya sahip olur. (K.)

أُزْمُولَةٌ
**أُزْمُولَةٌ** ذ (AA, S, K) ve (S, K) bazıları (S) **اـِزْمَوْلَةٌ** der, (S, K,) ikincisi As ve Sb ve Ez-Zubeydee’ye göre, (TA,) ve ↓ **اـِزْمَوْلٌ**, (S, TA,) ki IJ tarafından **جِرْدَحْلٌ**’e benzer-düzeyde sayıldığı söylenir; çünkü içindeki و uzatma harfi değildir; zira ondan önceki harf fetḥalıdır, (TA,) dağ keçisine ve diğer hayvanlardan birine nispetle: Yüksek sesli. (AA, S, K, TA:) yahut birincisi, [yahut görünüşe göre üçünün herhangi biri,] dağ keçisine nispetle: koştuğunda bir yana yaslanan yahut bir yanına yüklenen türden: AHeyth’e göre böyledir: Fr, birinciyi yahut ikinciyi ata nispetle açıklayıp “hızlı koşan” manasını verir: ve aynı şekilde dağ keçisine de. (TA.)

مُزَمَّلَةٌ
**مُزَمَّلَةٌ** ذ Suyun soğutulduğu belirli bir şey: Irak lehçesindendir: (K:) Bağdat halkı tarafından, ortasında bir delik bulunan, o delikte gümüş yahut kurşundan bir borunun sabitlendiği, oradan içilen yeşil bir **جَرَّة** yahut **خَابِيَة**’ye denir; kaba ketenden bir bez parçasıyla yahut başka bir şeyle sarıldığı için böyle adlandırılmıştır (**تُزَمَّلُ** yani **تُلَفُّ**); bez ile küp arasında saman vardır: yaz günlerinde evlerindedir: su, geceleyin [gözenekli toprak şişeler olan] **بَرَّادَات** vasıtasıyla soğutulur; sonra bu **مزمّلة**’ye dökülür ve içinde serin kalır. (Har s. 548.)

مَزْمُولٌ
**مَزْمُولٌ** ذ : **زَمِيلٌ**’e bak.

مُزَّمِّلٌ
**مُزَّمِّلٌ** ذ , aslında **مُتَزَمِّلٌ**, Elbisesiyle [yahut elbisesinin içinde] sarınmış bir adam: Kur’an’da (lxxiii. 1) geçer. (TA.)
