# زمم — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%85%D9%85/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D9%85%D9%85/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [زمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%85%D9%85.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: زمم

ز م م
زممت بعيري أزمه وبعير مزموم وزممت الجمال وإبل مزممة‏:‏ مخطمة‏.‏
وزمزم العلج عند الأكل والشرب وهو صوت مبهم يديره في خياشيمه وحلقه وهو مطبق فاه لا يعمل لساناً ولا شفة‏.‏
والرعد يزمزم‏.‏
قال‏:‏ يهدّ بين السحر والغلاصم هداً كهـد الرعـد ذي الزمـازم وسمعت زمازم الرعد وزمازم النار‏.‏
وفي مثل ‏"‏ خول الصليان الزمزمة ‏"‏ لأن الصليان يقطع للخيل التي لا تفارق الحي مخافة الغارة فهي تزمزم حوله وتحمحم وروي الزمزمة بالكسر وهي الجماعة‏.‏
وزم الزنبور يزم زميماً‏:‏ صوت‏.‏
ومن المجاز‏:‏ هو زمام قومه وهم أزمة قومهم‏.‏
قال ذو الرمة‏:‏ بني ذوأد إني وجدت فوارسي أزمة غارات الصباح الدوالـق الدلقة‏:‏ الدفعة الشديدة‏.‏
وألقى في يده زمام أمره وهو يصرف أزمة الأمور‏.‏
ومـا تكلمـت بكلمة حتى أخطمها وأزمها‏.‏
وزم النعل وأزمها‏:‏ جعل لها زماماً‏.‏
وهو على زمام من أمره‏:‏ على شرف من قضائه وهو زمام الأمر أي ملاكه‏.‏
وزممت القوم‏:‏ تقدمتهم وزمت الناقة الإبل كانت زماماً لها تتقدمها‏.‏
قال ذو الرمة‏:‏ مهريـة بـازل سير المطيّ بها عشيـة الخمـس بالمومـاة مزمـوم وقال أيضاً‏:‏ تزم بي الأركوب أدماء حرة نهوز وإن تستذمل العيس تذمل وقال أيضاً‏:‏ كأني ورحلي فوق سيد عانة من الحقب زمام تلوح ملاحبـه آثـار حوافـره بالـأرض‏.‏
وزم بأنفـه عنـى‏:‏ رفـع رأسـه كبـرا ورأيته زاماً‏:‏ شامخاً لا يتكلم‏.‏
والذئب يأخذ الشاة فيذهب بها زاماً‏:‏ رافعاً رأسه‏.‏
وزمّ ناب البعير وزم بأنفه إذا نجم‏.‏
قال ذو الرمة‏:‏ خدب الشوى لم يعد في آل مخلف إن اخضر أو إن زم بالأنف بازله وملأ سقاءه حتى زم زموماً أي فـاض وطلـع مـن جوانبـه وزممتـه‏:‏ ملأتـه‏.‏
وداري زمـم داره‏.‏
ولا والذي وجهي زمم بيته ما كان كذا‏.‏
وقال‏:‏ فقلت لأصحابي هل النار منكمو على زمم أو قصد أرض نريدها وخرجت معه أزامه وأخازمه‏:‏ أعارضه ومنه الزمم‏.‏

### Türkçe

ز م م
Deveyi bağladım; onu bağlarım; ve bağlanmış deve; ve develeri bağladım; ve bağlanmış develer: ağızlık takılmıştır.

**زمزم** yabancı (acem) yemek ve içmek sırasında; o, belirsiz bir sestir; onu genizlerinde ve boğazında döndürür; o, ağzını kapatmış hâlde iken; ne dil ne de dudak çalıştırmaz.

Ve gök gürültüsü **يزمزم**.

Dedi ki:
Sihir ile gırtlaklar arasında bir yıkışla yıkar; **الزمـازم** sahibi gök gürültüsünün yıkışı gibi.
Ve gök gürültüsünün **زمازم**lerini ve ateşin **زمازم**lerini işittim.

Ve meselde: “**خول الصليان الزمزمة**”; çünkü **الصليان** (ot) baskın korkusuyla obadan ayrılmayan atlar için kesilir; böylece o, onun etrafında **تزمزم** eder ve kişner; ve **الزمزمة** kesre ile rivayet edilmiştir; o, topluluktur.

Eşekarısı **زم** eder; **زميماً**: sestir.

Mecazdandır: O, kavminin **زمام**ıdır; ve onlar, kavminin **أزمة**sidir.

Zü’r-Rumme dedi ki:
Ey **ذوأد** oğulları, ben sabahın akınlarının **أزمة**si olan süvarilerimi buldum; **الدوالـق الدلقة**: şiddetli itiştir.

Ve işinin **زمام**ını eline bıraktı; ve işlerin **أزمة**lerini çevirip durur.

Ve bir kelime konuşmadım ki onu **أخطمها** ve onu **أزمها** etmeyeyim.

Ayakkabıyı **زم** etti ve onu **أزمها** etti: ona bir **زمام** yaptı.

Ve o, işinden bir **زمام** üzerindedir: onun gerçekleşmesinden bir yücelik üzerindedir; ve o, işin **زمام**ıdır; yani onun mülkü/temeli.

Kavmi **زممت**: onların önüne geçtim; ve dişi deve develeri **زمت**; onlara **زمام** idi; onların önüne geçerdi.

Zü’r-Rumme dedi ki:
Beşinci akşamı çorak düzlükte bineklerin yürüyüşüyle, **مزمـوم** (bağlanmış) bir yaşlı kısrak.
Ve yine dedi ki:
**تزم** eder bende **الأركوب**; kızıl, hür, sıçrayıcı; ve eğer **العيس** (beyaz develer) **تستذمل** ederse **تذمل** eder.
Ve yine dedi ki:
Sanki ben ve yüküm, **الحقب**dan bir sürünün efendisi üzerinde; bir **زمام**; onun **ملاحبـه**si görünür; yerdeki toynak izleri.

Burnuyla **زم** etti; yani: başını kibirle kaldırdı; ve onu **زاماً** gördüm: yüksek, konuşmaz.

Ve kurt koyunu alır da onunla gider; **زاماً**: başını kaldırmış olarak.

Devenin köpekdişi **زمّ** etti; ve burnuyla **زم** etti; eğer ortaya çıktıysa.

Zü’r-Rumme dedi ki:
Kalçaları etli; **مخلف** ailesinde kalmadı; ister yeşerdi ister yaşlısı burnuyla **زم** etti.
Ve kırbasını doldurdu; ta ki **زم** etti; **زموماً**: yani taştı ve yanlarından çıktı; ve onu **زممتـه**: onu doldurdum.

Benim evim onun evine **زمـم**dır.

Hayır; yüzüm onun evine **زمم** olan (kimseye yemin olsun ki), böyle değildi.

Ve dedi ki:
Arkadaşlarıma dedim: Ateş sizden mi; bir **زمم** üzerinde mi; yoksa istediğimiz bir yerin yönelişi mi?
Ve onunla birlikte **أزامه**leri ve **أخازمه**leri çıktım: ona karşı gelirim; ve ondan **الزمم**dir.
