# زمن — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%85%D9%86/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D9%85%D9%86/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [زمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%85%D9%86.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: زمن

زَمِنَ
1 زَمِنَ ذ . aor. زَمَنَ , inf. n. زَمَنٌ (Msb, K) and زَمَانَةٌ (S, * Msb, K) and زُمْنَةٌ, (K,) He (a man, S, Msb) had, or was affected with, a malady of long continuance, (Msb,) or what is termed زَمَانَةٌ, expl. below: (K:) he was, or became, afflicted [with what is so termed]: (S:) or he was, or became, crippled. (TK.)

عَامَلَهُ مُزَامَنَةً
3 عَامَلَهُ مُزَامَنَةً ذ (S, K) and زِمَانًا (Lh, TA) [He bargained, or made an engagement, with him, to work, for a time], (S, K,) from الزَّمَنُ. (S,) is like مُشَاهَرَةً [and شِهَارًا] (S, K) from الشَّهْرُ. (S.)

ازمن
4 ازمن ذ [He, or it, continued a long time;] a long time passed over him, or it, (K, * TA,) i. e. a thing. (TA.) You say, ازمن بِالمَكَانِ He remained, staid, dwelt, or abode, a long time (زَمَانًا) in the place. (TA.) ― -b2- And [hence,] ازمن عَنِّى عَطَاؤُهُ (tropical:) His gift [was a long time kept back from me, or] was slow, or tardy, in coming to me. (TA.) -A2- ازمن فُلَانًا He (God) made such a one to be such as is termed زَمِن, i. e. affected with a protracted disease; (Msb, TA;) or crippled, or deprived of the power to move or to stand or to walk, by disease, or by a protracted disease: or made him to be affected with what is termed [زَمَانَةٌ, expl. below, as meaning] عَاهَةٌ [&c.]. (TA.) It is said also of a disease [as meaning It deprived him of the power to move &c.]. (TA in art. عضب.)

زَمَنٌ
زَمَنٌ ذ an inf. n. of زَمِنَ [q. v.]. (Msb, K.) ― -b2- And a simple subst. [meaning Continuance for a long time,] from أَزْمَنَ in the first of the senses assigned to it above; and so ↓ زُمْنَةٌ, with damm. (IAar, TA.) ― -b3- Also, and ↓ زَمَانٌ, (S, Msb, K, &c.,) the former a contraction of the latter, (Msb,) A time, whether little or much; (S, Msb, K;) thus accord. to Er-Rلghib; (TA in art. دهر;) as being a space capable of division: (Msb:) and so says El-Munلwee: (TA:) a time considered with respect to its beginning and its end: (Er-Rلghib, MF voce أَمَدٌ:) or i. q. عَصْرٌ [as meaning a space, or period, of time]: (M, K:) [often meaning, without any addition to qualify it, a long time; as in an instance of the usage of the latter word above: (see 4:) what follows here applies to each of these words:] زَمَانٌ differs in some respects from آنٌ and from أَمَدٌ: Sh asserts it to be syn. with دَهْرٌ; but AHeyth says that this is a mistake: (TA:) [it is so, however, sometimes, accord. to several authorities, as has been shown in art. دهر; and particularly as meaning fortune, or fate:] IAth says that it is applied to the whole of what is termed الدَّهْرُ [as meaning time], and to a portion thereof: AHeyth says that it is the زمان [i. e. season] of fruit, of ripe dates, and of heat and cold: and that it may be [a period of] two months [as meaning any one of the six seasons of the solar year] to six months [as meaning the half-year often termed summer and the half-year often termed winter]: (TA:) [thus] it is applied to any one of the four quarters of the year; (Msb, TA;) the first of which [in the order in which they are commonly mentioned by the Arabs, i. e. autumn,] is called by the Arabs [of the classical age] الرَّبِيعُ, but vulgarly الخَرِيفُ; called by the former name because the first rain is therein, giving growth to [the herbage called] the رَبِيع; and called by the latter name because the fruits are gathered therein; and it commences when the sun enters Libra: the second [i. e. winter] is called الشِّتَآءُ; and commences when the sun enters Capricornus: the third [i. e. spring] is الصَّيْفُ, vulgarly called الرَّبِيعُ; and commences when the sun enters Aries: the fourth [i. e. summer] is القَيْظُ, vulgarly called الصَّيْفُ; and commences when the sun enters Cancer: (Msb:) * * The two following tables exhibit the principal divisions of the Arabian Calendar. The latter of them shows the places of the months in relation to the solar year at the period when they received the names by which they are here designated.
THE QUARTERS. 	THE SIX SEASONS.
OLDER NAMES. 	LATER NAMES.
Together called by some الشِّتَآءُ and الرَّبِيعُ. 	الرَّبِيعُ: الخَرِيفُ Autumn.  	Sept. 	الخَرِيفُ
Together called by some الشِّتَآءُ and الرَّبِيعُ. 	الرَّبِيعُ: الخَرِيفُ Autumn.  	Oct. 	الخَرِيفُ
Together called by some الشِّتَآءُ and الرَّبِيعُ. 	الرَّبِيعُ: الخَرِيفُ Autumn.  	Nov. 	الخَرِيفُ
Together called by some الشِّتَآءُ and الرَّبِيعُ. 	الرَّبِيعُ: الخَرِيفُ Autumn.  	Nov. 	الشِّتَآءُ
Together called by some الشِّتَآءُ and الرَّبِيعُ. 	الرَّبِيعُ: الخَرِيفُ Autumn.  	Dec. 	الشِّتَآءُ
Together called by some الشِّتَآءُ and الرَّبِيعُ. 	الشِّتَآءُ Winter.  	Dec. 	الشِّتَآءُ
Together called by some الشِّتَآءُ and الرَّبِيعُ. 	الشِّتَآءُ Winter.  	Jan. 	الشِّتَآءُ
Together called by some الشِّتَآءُ and الرَّبِيعُ. 	الشِّتَآءُ Winter.  	Jan. 	الرَّبِيعُ الأَوَّلُ or رَبِيعُ الكَلَأِ
Together called by some الشِّتَآءُ and الرَّبِيعُ. 	الشِّتَآءُ Winter.  	Feb. 	الرَّبِيعُ الأَوَّلُ or رَبِيعُ الكَلَأِ
Together called by some الشِّتَآءُ and الرَّبِيعُ. 	الشِّتَآءُ Winter.  	Mar. 	الرَّبِيعُ الأَوَّلُ or رَبِيعُ الكَلَأِ
Together called by some الصَّيْفُ. 	الصَّيْفُ: الرَّبِيعُ Spring.  	Mar. 	الصَّيْفُ
Together called by some الصَّيْفُ. 	الصَّيْفُ: الرَّبِيعُ Spring.  	Apr. 	الصَّيْفُ
Together called by some الصَّيْفُ. 	الصَّيْفُ: الرَّبِيعُ Spring.  	May 	الصَّيْفُ
Together called by some الصَّيْفُ. 	الصَّيْفُ: الرَّبِيعُ Spring.  	May 	القَيْظُ
Together called by some الصَّيْفُ. 	الصَّيْفُ: الرَّبِيعُ Spring.  	June 	القَيْظُ
Together called by some الصَّيْفُ. 	القَيْظُ: الصَّيْفُ Summer.  	June 	القَيْظُ
Together called by some الصَّيْفُ. 	القَيْظُ: الصَّيْفُ Summer.  	July 	القَيْظُ
Together called by some الصَّيْفُ. 	القَيْظُ: الصَّيْفُ Summer.  	July 	الرَّبِيعُ الثَّانِى or رَبِيعُ الثِّمَارِ
Together called by some الصَّيْفُ. 	القَيْظُ: الصَّيْفُ Summer.  	Aug. 	الرَّبِيعُ الثَّانِى or رَبِيعُ الثِّمَارِ
Together called by some الصَّيْفُ. 	القَيْظُ: الصَّيْفُ Summer.  	Sept. 	الرَّبِيعُ الثَّانِى or رَبِيعُ الثِّمَارِ

THE MONTHS. 	THE PERIODS OF RAIN.
11. ذُو القَعْدَةِ Sept. 	1. الوَسْمِى  	الرَّبِيع
12. ذُو الحَجَّةِ Oct. 	1. الوَسْمِى  	الرَّبِيع
1. المُحَرَّمُ Nov. 	1. الوَسْمِى  	الرَّبِيع
2. صَفَرٌ Dec. 	1. الوَسْمِى  	الرَّبِيع
2. صَفَرٌ Dec. 	2. الشَّتَوِىُّ  	الرَّبِيع
3. شَهْرُ رَبِيعٍ الأَوَّلُ Jan. 	2. الشَّتَوِى  	الرَّبِيع
4. شَهْرُ رَبِيعٍ الآخِرُ Feb. 	2. الشَّتَوِى  	الرَّبِيع
4. شَهْرُ رَبِيعٍ الآخِرُ Feb. 	3. الدَّفَئِىُّ  	الرَّبِيع
5. جُمَادَى الأُولَى Mar. 	3. الدَّفَئِىُّ  	الرَّبِيع
5. جُمَادَى الأُولَى Mar. 	4. الصَّيْفُ
6. جُمَادَى الآخِرَةُ Apr. 	4. الصَّيْفُ
7. رَجَبٌ May 	4. الصَّيْفُ
7. رَجَبٌ May 	الحَمِيمُ  	Mostly Dry.
8. شَعْبَانُ June 	الحَمِيمُ  	Mostly Dry.
9. رَمَضَانُ July 	الحَمِيمُ  	Mostly Dry.
9. رَمَضَانُ July 	الخَرِيفُ  	Mostly Dry.
10. شَوَّالٌ Aug. 	الخَرِيفُ  	Mostly Dry.
10. Sept. 	الخَرِيفُ  	Mostly Dry.
it is also applied to the time, or period, of the reign, rule, prefecture, or the like, of a man: [and to the life-time of a man:] with the philosophers, it signifies the measure of the motion of the ninth (or greatest) sphere (الفَلَك الأَطْلَس): (TA:) [and there are various other explanations belonging to the conventional language of the schools, not to the proper language of the Arabs: (see the “ Dict. of the Technical Terms used in the Sciences of the Musalmans: ”)] the pl. (of زَمَنٌ, Msb) is أَزْمَانٌ and أَزْمُنٌ and (that of زَمَانٌ, Msb) أَزْمِنَةٌ. (S, Msb, K.) [The dim. of زَمَنٌ, i. e. زُمَيْنٌ, see below.] In the following trad., اـِذَا تَقَارَبَ لَمْ تَكَدْ رُؤيَا المُؤْمِنِ تَكْذِبُ ↓ الزَّمَانُ [When the time becomes contracted, the dream of the believer will scarcely ever, or never, be false], what is meant is the end of time; and the approach of the resurrection; because when a thing becomes little, its extremities contract: or what is meant is the day's and the night's becoming equal; for the interpreters of dreams assert that the times [of dreams] most true of interpretation are the season of the breaking forth of the blossoms and that of the ripening of the fruit, which is when the day and the night become equal: or what is meant is the coming forth of El-Mahdee, when the year will be like the month, and the month like the week, and the week like the day, and the day like the hour, deemed short because deemed delightful: (K in art. قرب:) or it alludes to the shortness of lives and the scantiness of blessings. (TA in that art.) In another trad. it is said, كَانَتْ تَأْتِينَا أَزْمَانَ خَدِيجَةَ, meaning [She used to come to us] in the life-time [lit. times] of Khadeejeh. (TA.) And one says also, مَا لَقِيتُهُ مُذْ ↓ زَمَنَةٍ, meaning ↓ مذ زَمَانٍ [i. e. I have not met him for a long time past: but in this case, accord. to the more approved usage, one should say مُذْ زَمَنَةٌ and مُذْ زَمَانٌ, or مُنْذُ زَمَنَةٍ and مُنْذُ زَمَانٍ]. (Lh, K, * TA.) (For authorities, and further information, see the words here mentioned, and more particularly نَوْءٌ and رَبِيعٌ; under the latter of which it is said that the third and last of the Six Seasons are called by some, respectively, الرَّبِيعُ الثَّانِى and الرَّبِيعُ الأَوَّلُ; and also that the appellations of the 3rd and 4th months are differently pronounced by different persons; and that some exclude the وَسْمِىّ from the rains called الرَّبِيعُ: and for the Calendar of the Mansions of the Moon, see مَنَازِلُ القَمَرِ, in art. نزل.) The months are said to have received the names here given to them from Kilلb Ibn-Murrah, an ancestor of Mohammad, about two centuries before El-Islلm. These months were lunar; and from this period, with the view of adapting their year to the solar, the Arabs added a month, which they called النَّسِىْءُ, at the end of every three years, until they were forbidden to do so by the Kur-لn (ch. ix.): but the months still retrograded through the seasons, though much more slowly. The abolition of the intercalation was proclaimed by Mohammad at the pilgrimage in the tenth year of the Flight.

زَمِنٌ
زَمِنٌ ذ (S, Mgh, Msb, K) and ↓ زَمِينٌ, (K, TA,) applied to a man, (S, Msb, TA,) Having, or affected with, a malady of long continuance; (Mgh, Msb, TA; *) as also ↓ مُزْمَنٌ; (Har p. 182;) or crippled, or deprived of the power to move or to stand or to walk, by disease, or by a protracted disease: (TA:) or having what is termed زَمَانَةٌ [expl. below], i. e. عَاهَةٌ: (K, TA:) or afflicted [with what is so termed]: (S:) pl. زَمِنُونَ, (K, TA,) of the former, (TA,) and زَمْنَى, (Msb, K, TA,) [likewise] of the former, (Msb,) or of the latter, as also زَمَنَةٌ. (TA.) ― -b2- [Hence,] هُوَ فَاتِرُ النَّشَاطِ زَمِنُ الرَّغْبَةِ (tropical:) [He is remiss in respect of briskness or promptness, powerless in respect of desire]. (TA.)

زُمْنَةٌ
زُمْنَةٌ ذ : see زَمَنٌ, second sentence.

زَمَنَةٌ
زَمَنَةٌ ذ A space, or period, or a long space or period, of time. (TA.) See also زَمَنٌ, last sentence.

زَمَانٌ
زَمَانٌ ذ : see زَمَنٌ, third sentence, and again in two places in the latter part of the paragraph.

زَمِينٌ
زَمِينٌ ذ : see زَمِنٌ.

زُمَيْنٌ
زُمَيْنٌ ذ [dim. of زَمَنٌ]. You say, لَقِيتُهُ ذَاتَ الزُّمَيْنِ, meaning thereby تَرَاخِى الوَقْتِ; (S, K;) [i. e. I met him some time ago;] like as one says ذَاتَ العُوَيْمِ, meaning بَيْنَ الأَعْوَامِ: (S:) or meaning فِى سَاعَةٍ لَهَا أَعْدَادٌ [in a time consisting of some, or several, subdivisions]: (TA:) or ذَاتَ الزُّمَيْنِ means مُذْ ثَلَاثَةٌ أَزْمَانٍ [three seasons ago; or, app., three or more, to ten; (agreeably with an explanation of ذَاتَ العُوَيْمِ voce ذُو;) by ازمان being app. meant periods of two, or three, or six, months]; (T in art. ذُو;) and the like is said by IAar. (TA in art. صبح.)

زَمَانَةٌ
زَمَانَةٌ ذ an inf. n. of زَمِنَ [q. v.]. (S, * Msb, K.) ― -b2- [Used as a simple subst.] it signifies also A disease, or an evil affection, syn. آفَةٌ, (S,) or عَاهَةٌ, (K,) in animals: (S:) [and particularly, in a man, a disease of long continuance: or such as cripples, or deprives of the power to move or to stand or to walk: (see زَمِنَ and زَمِنٌ:)] or want of some one or more of the limbs, or members; and privation of the powers, or faculties. (Har p. 315.) And i. q. دَهْرٌ [app. as meaning An evil event or accident, a misfortune, or a calamity]. (KL.) ― -b3- Also Love. (K.)

سَاعَةٌ زَمَانِيَّةٌ
[ سَاعَةٌ زَمَانِيَّةٌ ذ A while; an indefinite short time; as distinguished from سَاعَةٌ فَلَكِيَّةٌ, which is an astronomical hour: and so, often, سَاعَةٌ alone.]

مُزْمَنٌ
مُزْمَنٌ ذ : see زَمِنٌ.

مُزْمِنٌ
مُزْمِنٌ ذ Of long continuance; of long standing; over which a long time has past. (TA.) [You say مَآءٌ مُزْمِنٌ Stale water.] And سُعَالٌ مُزْمِنٌ [Chronic cough]. (K voce مَصْطَكَا.)

### Türkçe

زَمِنَ
1 **زَمِنَ** **ذ**. muzâri‘ **زَمَنَ**, mastar ismi **زَمَنٌ** (Msb, K) ve **زَمَانَةٌ** (S, * Msb, K) ve **زُمْنَةٌ**, (K,) O (bir adam, S, Msb) uzun süre devam eden bir hastalığa sahip oldu yahut onunla etkilenmiş oldu, (Msb,) yahut aşağıda açıklanan **زَمَانَةٌ** denilen şeye: (K:) o, [böyle denilen şeyle] musibetlendi yahut musibetlendi oldu: (S:) yahut o, sakat oldu yahut sakat oldu. (TK.)

عَامَلَهُ مُزَامَنَةً
3 **عَامَلَهُ مُزَامَنَةً** **ذ** (S, K) ve **زِمَانًا** (Lh, TA) [O, onunla, bir süre için çalışmak üzere pazarlık etti yahut bir anlaşma yaptı], (S, K,) **الزَّمَنُ**’dan. (S,) **مُشَاهَرَةً** [ve **شِهَارًا**] (S, K) **الشَّهْرُ**’dan (S,) gibidir. (S.)

ازمن
4 **ازمن** **ذ** [O, yahut o (şey), uzun bir süre devam etti;] onun üzerine, yahut onun (şeyin) üzerine, uzun bir zaman geçti, (K, * TA,) yani bir şey. (TA.) Şöyle dersin: **ازمن بِالمَكَانِ** O, mekânda uzun bir zaman (**زَمَانًا**) kaldı, durdu, ikamet etti yahut barındı. (TA.) ― -b2- Ve [bundan dolayı,] **ازمن عَنِّى عَطَاؤُهُ** (mecaz:) Onun bağışı [benden uzun süre geri tutuldu, yahut] bana gelmekte ağır davrandı, yahut gecikti. (TA.) -A2- **ازمن فُلَانًا** O (Allah) falancayı **زَمِن** denilen kimse yaptı, yani uzamış bir hastalıkla etkilenmiş; (Msb, TA;) yahut hastalıkla, yahut uzamış bir hastalıkla, hareket etme yahut ayakta durma yahut yürüme gücünden yoksun bırakılmış; yahut onu aşağıda açıklanan [**زَمَانَةٌ**, şu mânâda] **عَاهَةٌ** [&c.] denilen şeyle etkilenmiş yaptı. (TA.) Hastalık hakkında da [Şu mânâda: onu hareket etme &c. gücünden yoksun bıraktı] denir. (TA, md. عضب.)

زَمَنٌ
**زَمَنٌ** **ذ** **زَمِنَ**’ın mastar ismidir [bk.]. (Msb, K.) ― -b2- Ve yalın bir isim [mânâsı: uzun süre devam ediş,] yukarıda ona verilen mânâların birincisinde **أَزْمَنَ**’dan; ve bunun gibi ↓ **زُمْنَةٌ**, damme ile. (IAar, TA.) ― -b3- Ayrıca, ve ↓ **زَمَانٌ**, (S, Msb, K, &c.,) birincisi ikincisinin kısaltmasıdır, (Msb,) az yahut çok, bir zaman; (S, Msb, K;) böylece Er-Râghib’e göre; (TA, md. دهر;) bölünebilir bir aralık olması itibarıyla: (Msb:) ve El-Munâwî de böyle söyler: (TA:) başlangıcı ve sonu bakımından dikkate alınmış bir zaman: (Er-Râghib, MF, **أَمَدٌ** maddesinde:) yahut **عَصْرٌ** ile eş anlamlıdır [yani bir zaman aralığı yahut dönemi]: (M, K:) [çoğu kez, onu niteleyen herhangi bir ilâve olmaksızın, uzun bir zaman mânâsında; yukarıdaki son kelimenin kullanımına dair bir örnekte olduğu gibi: (bk. 4:) burada gelen, bu kelimelerin her birine uygulanır:] **زَمَانٌ**, bazı yönlerden **آنٌ**’dan ve **أَمَدٌ**’dan farklıdır: Sh onun **دَهْرٌ** ile eş anlamlı olduğunu ileri sürer; fakat AHeyth bunun bir hata olduğunu söyler: (TA:) [ancak, çeşitli otoritelere göre, bazen böyledir; md. دهر’de gösterildiği üzere; ve özellikle talih yahut kader mânâsında:] IAth der ki: o, **الدَّهْرُ** denilenin [zaman mânâsında] tamamına ve onun bir kısmına uygulanır: AHeyth der ki: o, meyvenin, olgun hurmanın, ve sıcaklık ve soğuğun **زمان**’ıdır [yani mevsimi]: ve o, iki ay [güneş yılının altı mevsiminden herhangi biri mânâsında] ile altı ay [çoğu kez yaz denilen yarı-yıl ve çoğu kez kış denilen yarı-yıl mânâsında] olabilir: (TA:) [böylece] o, yılın dörtte birlerinden herhangi birine uygulanır; (Msb, TA;) bunların ilki [Arapların genellikle zikrettikleri sıraya göre, yani sonbahar,] klasik çağın Araplarınca **الرَّبِيعُ** diye adlandırılır, fakat halk dilinde **الخَرِيفُ**; birinci adla adlandırılır, çünkü ilk yağmur ondadır, [**رَبِيع** denilen] otun büyümesini sağlar; ve ikinci adla adlandırılır, çünkü meyveler ondadır toplanır; ve güneş Terazi’ye girdiğinde başlar: ikincisi [yani kış] **الشِّتَآءُ** diye adlandırılır; ve güneş Oğlak’a girdiğinde başlar: üçüncüsü [yani ilkbahar] **الصَّيْفُ**’tur, halk dilinde **الرَّبِيعُ** diye adlandırılır; ve güneş Koç’a girdiğinde başlar: dördüncüsü [yani yaz] **القَيْظُ**’tur, halk dilinde **الصَّيْفُ** diye adlandırılır; ve güneş Yengeç’e girdiğinde başlar: (Msb:) * * Aşağıdaki iki tablo, Arap Takviminin başlıca bölümlerini gösterir. Bunların ikincisi, ayların, burada kendileriyle adlandırıldıkları adları aldıkları dönemde, güneş yılına nispetle yerlerini gösterir.
THE QUARTERS. 	THE SIX SEASONS.
OLDER NAMES. 	LATER NAMES.
Birlikte, bazılarınca **الشِّتَآءُ** ve **الرَّبِيعُ** diye adlandırılır. 	**الرَّبِيعُ**: **الخَرِيفُ** Autumn.  	Sept. 	**الخَرِيفُ**
Birlikte, bazılarınca **الشِّتَآءُ** ve **الرَّبِيعُ** diye adlandırılır. 	**الرَّبِيعُ**: **الخَرِيفُ** Autumn.  	Oct. 	**الخَرِيفُ**
Birlikte, bazılarınca **الشِّتَآءُ** ve **الرَّبِيعُ** diye adlandırılır. 	**الرَّبِيعُ**: **الخَرِيفُ** Autumn.  	Nov. 	**الخَرِيفُ**
Birlikte, bazılarınca **الشِّتَآءُ** ve **الرَّبِيعُ** diye adlandırılır. 	**الرَّبِيعُ**: **الخَرِيفُ** Autumn.  	Nov. 	**الشِّتَآءُ**
Birlikte, bazılarınca **الشِّتَآءُ** ve **الرَّبِيعُ** diye adlandırılır. 	**الرَّبِيعُ**: **الخَرِيفُ** Autumn.  	Dec. 	**الشِّتَآءُ**
Birlikte, bazılarınca **الشِّتَآءُ** ve **الرَّبِيعُ** diye adlandırılır. 	**الشِّتَآءُ** Winter.  	Dec. 	**الشِّتَآءُ**
Birlikte, bazılarınca **الشِّتَآءُ** ve **الرَّبِيعُ** diye adlandırılır. 	**الشِّتَآءُ** Winter.  	Jan. 	**الشِّتَآءُ**
Birlikte, bazılarınca **الشِّتَآءُ** ve **الرَّبِيعُ** diye adlandırılır. 	**الشِّتَآءُ** Winter.  	Jan. 	**الرَّبِيعُ الأَوَّلُ** or **رَبِيعُ الكَلَأِ**
Birlikte, bazılarınca **الشِّتَآءُ** ve **الرَّبِيعُ** diye adlandırılır. 	**الشِّتَآءُ** Winter.  	Feb. 	**الرَّبِيعُ الأَوَّلُ** or **رَبِيعُ الكَلَأِ**
Birlikte, bazılarınca **الشِّتَآءُ** ve **الرَّبِيعُ** diye adlandırılır. 	**الشِّتَآءُ** Winter.  	Mar. 	**الرَّبِيعُ الأَوَّلُ** or **رَبِيعُ الكَلَأِ**
Birlikte, bazılarınca **الصَّيْفُ** diye adlandırılır. 	**الصَّيْفُ**: **الرَّبِيعُ** Spring.  	Mar. 	**الصَّيْفُ**
Birlikte, bazılarınca **الصَّيْفُ** diye adlandırılır. 	**الصَّيْفُ**: **الرَّبِيعُ** Spring.  	Apr. 	**الصَّيْفُ**
Birlikte, bazılarınca **الصَّيْفُ** diye adlandırılır. 	**الصَّيْفُ**: **الرَّبِيعُ** Spring.  	May 	**الصَّيْفُ**
Birlikte, bazılarınca **الصَّيْفُ** diye adlandırılır. 	**الصَّيْفُ**: **الرَّبِيعُ** Spring.  	May 	**القَيْظُ**
Birlikte, bazılarınca **الصَّيْفُ** diye adlandırılır. 	**الصَّيْفُ**: **الرَّبِيعُ** Spring.  	June 	**القَيْظُ**
Birlikte, bazılarınca **الصَّيْفُ** diye adlandırılır. 	**القَيْظُ**: **الصَّيْفُ** Summer.  	June 	**القَيْظُ**
Birlikte, bazılarınca **الصَّيْفُ** diye adlandırılır. 	**القَيْظُ**: **الصَّيْفُ** Summer.  	July 	**القَيْظُ**
Birlikte, bazılarınca **الصَّيْفُ** diye adlandırılır. 	**القَيْظُ**: **الصَّيْفُ** Summer.  	July 	**الرَّبِيعُ الثَّانِى** or **رَبِيعُ الثِّمَارِ**
Birlikte, bazılarınca **الصَّيْفُ** diye adlandırılır. 	**القَيْظُ**: **الصَّيْفُ** Summer.  	Aug. 	**الرَّبِيعُ الثَّانِى** or **رَبِيعُ الثِّمَارِ**
Birlikte, bazılarınca **الصَّيْفُ** diye adlandırılır. 	**القَيْظُ**: **الصَّيْفُ** Summer.  	Sept. 	**الرَّبِيعُ الثَّانِى** or **رَبِيعُ الثِّمَارِ**

AYLAR. 	YAĞMUR DÖNEMLERİ.
11. **ذُو القَعْدَةِ** Sept. 	1. **الوَسْمِى**  	**الرَّبِيع**
12. **ذُو الحَجَّةِ** Oct. 	1. **الوَسْمِى**  	**الرَّبِيع**
1. **المُحَرَّمُ** Nov. 	1. **الوَسْمِى**  	**الرَّبِيع**
2. **صَفَرٌ** Dec. 	1. **الوَسْمِى**  	**الرَّبِيع**
2. **صَفَرٌ** Dec. 	2. **الشَّتَوِىُّ**  	**الرَّبِيع**
3. **شَهْرُ رَبِيعٍ الأَوَّلُ** Jan. 	2. **الشَّتَوِى**  	**الرَّبِيع**
4. **شَهْرُ رَبِيعٍ الآخِرُ** Feb. 	2. **الشَّتَوِى**  	**الرَّبِيع**
4. **شَهْرُ رَبِيعٍ الآخِرُ** Feb. 	3. **الدَّفَئِىُّ**  	**الرَّبِيع**
5. **جُمَادَى الأُولَى** Mar. 	3. **الدَّفَئِىُّ**  	**الرَّبِيع**
5. **جُمَادَى الأُولَى** Mar. 	4. **الصَّيْفُ**
6. **جُمَادَى الآخِرَةُ** Apr. 	4. **الصَّيْفُ**
7. **رَجَبٌ** May 	4. **الصَّيْفُ**
7. **رَجَبٌ** May 	**الحَمِيمُ**  	Çoğunlukla kuru.
8. **شَعْبَانُ** June 	**الحَمِيمُ**  	Çoğunlukla kuru.
9. **رَمَضَانُ** July 	**الحَمِيمُ**  	Çoğunlukla kuru.
9. **رَمَضَانُ** July 	**الخَرِيفُ**  	Çoğunlukla kuru.
10. **شَوَّالٌ** Aug. 	**الخَرِيفُ**  	Çoğunlukla kuru.
10. Sept. 	**الخَرِيفُ**  	Çoğunlukla kuru.
Ayrıca bir adamın saltanatının, idaresinin, valiliğinin veya benzerinin zamanı yahut dönemi için de kullanılır: [ve bir adamın ömür süresi için de:] filozoflar nezdinde, dokuzuncu (yahut en büyük) feleğin (**الفَلَك الأَطْلَس**) hareketinin ölçüsünü ifade eder: (TA:) [ve mekteplerin ıstılahî diline ait, Arapların asıl diline ait olmayan çeşitli başka açıklamalar vardır: (“Müslümanların ilimlerinde kullanılan teknik terimler sözlüğü”ne bakınız:)] çoğulu (**زَمَنٌ**, Msb’nin) **أَزْمَانٌ** ve **أَزْمُنٌ**’dur; ve (**زَمَانٌ**, Msb’nin) **أَزْمِنَةٌ**’dir. (S, Msb, K.) [**زَمَنٌ**’ün tasğîri, yani **زُمَيْنٌ**, aşağıya bak.] Aşağıdaki hadiste, **اـِذَا تَقَارَبَ لَمْ تَكَدْ رُؤيَا المُؤْمِنِ تَكْذِبُ** ↓ **الزَّمَانُ** [Zaman daraldığında, müminin rüyası neredeyse hiç, yahut hiç, yalan olmaz], kastedilen zamanın sonudur; ve kıyametin yaklaşmasıdır; çünkü bir şey azaldığında, uçları daralır: yahut kastedilen gündüz ile gecenin eşit hâle gelmesidir; zira rüya tabircileri, tabire en doğru çıkan [rüya] zamanlarının çiçeklerin açılmasının ortaya çıkışı mevsimi ile meyvenin olgunlaşması mevsimi olduğunu, bunun da gündüz ile gecenin eşit olduğu vakit olduğunu iddia ederler: yahut kastedilen, El-Mehdî’nin çıkmasıdır; o vakit yıl ay gibi, ay hafta gibi, hafta gün gibi, gün saat gibi olacaktır; kısa sayılır, çünkü hoş sayılır: (K, **قرب** maddesinde:) yahut o, ömürlerin kısalığına ve bereketlerin azlığına işaret eder. (TA, o maddede.) Başka bir hadiste şöyle denir: **كَانَتْ تَأْتِينَا أَزْمَانَ خَدِيجَةَ**, yani [Bize gelirdi] Hatice’nin hayatında [lafzen: zamanlarında]. (TA.) Ve ayrıca şöyle de denir: **مَا لَقِيتُهُ مُذْ** ↓ **زَمَنَةٍ**, yani ↓ **مذ زَمَانٍ** [yani: onu uzun zamandır görmedim: fakat bu durumda, daha makbul kullanıma göre, **مُذْ زَمَنَةٌ** ve **مُذْ زَمَانٌ**, yahut **مُنْذُ زَمَنَةٍ** ve **مُنْذُ زَمَانٍ** denmelidir]. (Lh, K, * TA.) (Deliller ve daha fazla bilgi için burada zikredilen kelimelere, özellikle **نَوْءٌ** ve **رَبِيعٌ**’e bak; ikincisinin altında, Altı Mevsim’in üçüncüsü ve sonuncusunun bazılarınca sırasıyla **الرَّبِيعُ الثَّانِى** ve **الرَّبِيعُ الأَوَّلُ** diye adlandırıldığı; ayrıca 3. ve 4. ayların adlarının farklı kimselerce farklı telaffuz edildiği; ve bazılarının **الوَسْمِىّ**’yi **الرَّبِيعُ** denilen yağmurlardan hariç tuttuğu söylenir: ve Ay’ın menzilleri takvimi için **مَنَازِلُ القَمَرِ**’e, **نزل** maddesinde, bak.) Ayların burada kendilerine verilen adları, İslâm’dan yaklaşık iki asır önce, Muhammed’in atalarından Kilâb İbn-Murre’den aldığı söylenir. Bu aylar kamerî idi; ve bu dönemden itibaren, yıllarını şemsî yıla uydurmak maksadıyla, Araplar her üç yılın sonunda bir ay eklediler; buna **النَّسِىْءُ** adını verdiler; ta ki Kur’ân (ix. sûre) ile bunu yapmaları yasaklanıncaya kadar: fakat aylar yine de mevsimler içinde geriye doğru giderdi, ancak çok daha yavaş. Araya ay eklemenin kaldırılması, Hicret’in onuncu yılında hacda Muhammed tarafından ilan edildi.

**زَمِنٌ**
**زَمِنٌ** ذ (S, Mgh, Msb, K) ve ↓ **زَمِينٌ**, (K, TA,) bir adama uygulanarak, (S, Msb, TA,) uzun süre devam eden bir hastalığı olan yahut onunla etkilenmiş; (Mgh, Msb, TA; *) bunun gibi ↓ **مُزْمَنٌ** da; (Har s. 182;) yahut hastalık sebebiyle, yahut uzamış bir hastalık sebebiyle, sakat; yahut hareket etme veya ayakta durma veya yürüme gücünden mahrum: (TA:) yahut **زَمَانَةٌ** denilen şeye sahip; [aşağıda açıklanmıştır], yani **عَاهَةٌ**: (K, TA:) yahut [bununla] musibetlendirilmiş: (S:) çoğulu, ilkinin, (TA,) **زَمِنُونَ**’dur, (K, TA,) ve **زَمْنَى**’dır, (Msb, K, TA,) [yine] ilkinin, (Msb,) yahut ikincinin; bunun gibi **زَمَنَةٌ** da. (TA.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **هُوَ فَاتِرُ النَّشَاطِ زَمِنُ الرَّغْبَةِ** (mecaz:) [o, çeviklik yahut çabukluk bakımından gevşek; istek bakımından güçsüzdür]. (TA.)

**زُمْنَةٌ**
**زُمْنَةٌ** ذ : **زَمَنٌ**’e bak, ikinci cümle.

**زَمَنَةٌ**
**زَمَنَةٌ** ذ Zamanın bir aralığı yahut dönemi; yahut uzun bir aralığı yahut dönemi. (TA.) Ayrıca **زَمَنٌ**’e bak, son cümle.

**زَمَانٌ**
**زَمَانٌ** ذ : **زَمَنٌ**’e bak, üçüncü cümle; ve yine paragrafın son kısmında iki yerde.

**زَمِينٌ**
**زَمِينٌ** ذ : **زَمِنٌ**’e bak.

**زُمَيْنٌ**
**زُمَيْنٌ** ذ [**زَمَنٌ**’ün tasğîri]. Şöyle dersin: **لَقِيتُهُ ذَاتَ الزُّمَيْنِ**, bununla **تَرَاخِى الوَقْتِ**’i kastederek; (S, K;) [yani: onu bir müddet önce gördüm;] tıpkı **ذَاتَ العُوَيْمِ** denildiği gibi; bununla **بَيْنَ الأَعْوَامِ** kastedilir: (S:) yahut **فِى سَاعَةٍ لَهَا أَعْدَادٌ** [bazı, yahut birkaç, alt bölümü olan bir vakitte] anlamında: (TA:) yahut **ذَاتَ الزُّمَيْنِ**, **مُذْ ثَلَاثَةٌ أَزْمَانٍ** [üç mevsim önce; yahut, görünüşe göre, üç veya daha fazla, ona kadar; (**ذَاتَ العُوَيْمِ**’in, **ذُو** maddesinde, bir açıklamasına uygun olarak;) **ازمان** ile görünüşe göre iki, yahut üç, yahut altı ayın dönemleri kastedilmiştir] demektir; (T, **ذُو** maddesinde;) ve benzeri IAar tarafından da söylenmiştir. (TA, **صبح** maddesinde.)

**زَمَانَةٌ**
**زَمَانَةٌ** ذ **زَمِنَ**’in bir mastar ismidir [ona bak]. (S, * Msb, K.) ― -b2- [Basit isim olarak kullanıldığında] ayrıca hayvanlarda bir hastalık yahut kötü bir âfet, eş anlamlısı **آفَةٌ**, (S,) yahut **عَاهَةٌ**, (K,) anlamına gelir: (S:) [ve özellikle, bir insanda, uzun süre devam eden bir hastalık; yahut sakat bırakan, yahut hareket etme veya ayakta durma veya yürüme gücünden mahrum eden türden: (**زَمِنَ** ve **زَمِنٌ**’e bak:)] yahut uzuvlardan yahut organlardan birinin veya birkaçının yokluğu; ve güçlerin yahut yetilerin yitimi. (Har s. 315.) Ve **دَهْرٌ** ile eş anlamlıdır [görünüşe göre, kötü bir olay yahut kaza, bir musibet, yahut bir felaket anlamında]. (KL.) ― -b3- Ayrıca Aşk. (K.)

**سَاعَةٌ زَمَانِيَّةٌ**
[ **سَاعَةٌ زَمَانِيَّةٌ** ذ Bir müddet; belirsiz kısa bir zaman; **سَاعَةٌ فَلَكِيَّةٌ**’den ayırt edilerek; o ise astronomik bir saattir: ve böylece, çoğu kez, yalnız **سَاعَةٌ**.]

**مُزْمَنٌ**
**مُزْمَنٌ** ذ : **زَمِنٌ**’e bak.

**مُزْمِنٌ**
**مُزْمِنٌ** ذ Uzun süre devam eden; uzun zamandır olan; üzerinden uzun zaman geçmiş olan. (TA.) [**مَآءٌ مُزْمِنٌ** dersin: bayat su.] Ve **سُعَالٌ مُزْمِنٌ** [kronik öksürük]. (K, **مَصْطَكَا** maddesinde.)
