# زنجبيل (ز-ن-ج) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A8%D9%8A%D9%84
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A8%D9%8A%D9%84

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

“Neceb” ağaç kabuğudur

- Harfler: ز - ن - ج
- Kur'an'da: 1 geçiş · 1 ayet · 1 sîga
- 4 sözlük

## Sîgalar (1)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [زَنْجَبِيلًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A8%D9%8A%D9%84/siga/%D8%B2%D9%8E%D9%86%D9%92%D8%AC%D9%8E%D8%A8%D9%90%D9%8A%D9%84%D9%8B%D8%A7.md) | فَنْعَلِيلًا | Zencefil | 1 | 1 | [76:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A8%D9%8A%D9%84/ayet/76:17.md) |

## Mücavir kökler — 4 mücavir (5 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [مزج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B2%D8%AC.md) — 1 ortak ayet · G² 16 · Acı bademdir
2. [كأس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%A3%D8%B3.md) — 1 ortak ayet · G² 14 · Bitki suyu demektir
3. [سقي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%82%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 11 · Sakiy: Kaba konmuş sudur
4. [كون](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%88%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Kevn, tepe demektir

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | زنجبيل |
| Yapı | Altılı isim |
| Özel Durum | Muarrab (Arapçalaşmış) bitki adı |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [كفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D8%B1.md), [سنم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%85.md), [سلسل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84.md) |
| Zıt Kök | [حمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D9%85.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Toprak altında yetişen, keskin kokulu, ısıtıcı ve yakıcı lezzete sahip aromatik bitki kökü |
| Çekirdek Özet 2 | Cennet ehline sunulan kadehlerin mizacı olarak dengeli ısı, canlılık ve lezzet unsuru |
| Çekirdek Özet 3 | Nimetteki tat ve duyu çeşitliliğini tamamlayan, tekdüzeliği giderici uyarıcı mükemmellik |
| Kritik Hata Riski | Kelimeyi yalnızca dünyevi bir baharat sayarak ayetteki mizaç ve letafet boyutunu göz ardı etmek |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| زن | Sıkışma, eklenme, belirginleşme ve gövdeye bitişik çıkıntı oluşturma; bu hareket [زنم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%86%D9%85.md) kökünde gövdeden sarkan fazlalık, [زني](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%86%D9%8A.md) kökünde ise meşru sınıra dışarıdan karışan yabancı unsur anlamında belirginleşir | ج | Sıkışık ve lifli kök yapısının toprağın içinde katılaşarak yumru haline gelmesini ve keskin tat barındırmasını sağlar |
| بل | Islaklık, nem, tat ve bünyeye nüfuz eden tazelik | ي | Yumrunun özündeki yakıcı ve aromatik sıvının içeceklere tat ve canlılık veren bir mizaca dönüşmesini ifade eder |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ز | Kesici alet; kesme, ayırma, biçme | Dilde ve damakta keskin, uyarıcı ve yakıcı bir lezzet hissi uyandırma |
| ن | Filiz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılık | Toprak altında kök salarak ilerleme, canlılık ve tesir sürekliliği |
| ج | Değnek, deve; taşıma, yol alma, toplama | Özsuyunu ve bünyesindeki sert aromatik unsurları bünyesinde toplama |
| ب | Ev, çadır; iç, barınma, içinde olma | Kökün katmanları içine gizlenmiş yoğun şifa ve koku haznesi |
| ي | El ve kol; iş, yapma, uzanma | Katıldığı meşrubata tesir etme, lezzeti dönüştürme ve nüfuz etme |
| ل | Çoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlama | İçeceğin kıvamını dengeleme, içimi tatlı bir yakıcılıkla sonuca ulaştırma |
| زنجبيل | Topraktan beslenen keskin ve lifli gövdenin özündeki canlılığı içeceğe katarak onu uyarıcı bir mükemmelliğe kavuşturması | Keskinlik, kalıcılık, derinlik ve içsel tesirin birleşimiyle içeceği sıradanlıktan arındıran dengeli mizaç |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Toprak altında düğümlü ve lifli biçimde gelişen, kurutulduğunda keskinliğini koruyan, çiğnendiğinde dili ısıran ve dimağı açan kokulu kök yumrusu. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | el-A‘şâ sevgilisinin ağız kokusunun ve nefesinin tatlılığını överken bu bitkiyi karanfil ve bal ile birlikte zikretmiştir: كأَن القَرنْفُلَ والزَّنْجَبِيـلَ باتا بِفيها، وأَرْياً مَشُورا |
| Erken Arapça kullanım | Arap Yarımadası'nda özellikle Umman ve Yemen ticaret limanları üzerinden Doğu Asya'dan getirilen, içeceklerin ve eski şarapların kokulandırılmasında kullanılan kıymetli bir lezzet ve şifa vasıtası. |

Kaynak: Lisān al-ʿArab, Kitābü'l-ʿAyn, Dīvânü'l-A'şâ.

### Sami etimolojik katman

Arap dilinde yer alan زنجبيل kelimesi, kökeni itibarıyla Eski Hint-Ârî sahasına dayanan ve oradan Sami dilleri ile Akdeniz havzasına yayılan kültürlerarası bir ticaret terimidir. Kelimenin aslı Sanskritçe boynuz biçimli kök anlamına gelen śṛṅgavera sözcüğüne kadar geri gider. Bu form Pali ve Prakrit dillerinde siṅgavera biçimini almış, Orta Farsça (Pehlevice) singabēr üzerinden geçiş yaparak erken dönemde Arapçaya ve diğer Sami dillerine aktarılmıştır. Süryanicede zangabīl (ܙܢܓܒܝܠ) formunda tıp ve ticaret metinlerinde yer bulmuş, Batı dillerine ise Grekçe zingíberis (ζιγγίβερις) ve Latince zingiber üzerinden taşınmıştır. Arap dili bu yabancı ismi kendi fonetik kalıplarına uyarlayarak (ta‘rîb) müfessir ve lügatçilerin fe‘lelîl vezninde kabul ettikleri bir yapıya kavuşturmuştur. Erken Arap şiirinde lüks, temizlik, hoş koku ve ağız ferahlığı göstergesi olarak yer alması, kelimenin Kur'an nazil olmadan önce de yüksek bir itibar ve beğeni değerine sahip olduğunu göstermektedir.

Güven: Kesin

Kaynak: Arthur Jeffery (The Foreign Vocabulary of the Qur'an), Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Câmid ve muarrab isim yapısı | Doğrudan bir fiil kökünden türememiş olup yabancı dilden Arap fonetiğine uyarlanmış isimdir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Süryanice zangabīl | İpek ve Baharat Yolu ticareti vasıtasıyla Sami coğrafyasında ortak tıp ve koku terimi olarak yerleşmiştir. | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Sanskritçe śṛṅgavera, Grekçe zingíberis | Hint-Avrupa dillerinden türeyerek Farsça aracılığıyla Yakındoğu ve Akdeniz dillerine aktarılmıştır. | Kesin |

Kaynak: Arthur Jeffery, Manfred Ullmann, David Cohen.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| زنجبيل | Anlamlı | Zencefil bitkisi ve kökü | İçeceklere lezzet katan kokulu, ısıtıcı, şifalı kök | Kur'an'da yalnız İnsân [76:17](https://lisan.digital/tr/ayet/76:17.md) ayetinde geçer |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| زنجبيل | Merkez | Cennet içeceğinin ısıtıcı ve aromatik mizacı | Damakta keskin, tatlı bir hararet ve canlılık bırakan lezzet dengesi | İçeceğin tesirini ve içim hazzını artıran yakıcı aromatik katkı |
| [كفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D8%B1.md) | Komşu | Cennet içeceğinin serinletici mizacı (kâfûr) | Soğukluk, mutlak arılık, koku ve serinlik veren katkı | Zencefilin ısıtıcılığı ile kâfûrun serinleticiliği birbirini dengeleyen iki zıt mizaçtır |
| [سنم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%86%D9%85.md) | Komşu | Cennet meşrubatının en üst kaynağı (tesnîm) | Yüksekten akıtılan, mukarreblerin saf olarak içtiği en üstün kaynak | Karışım olmaktan öte bizzat kaynağın yüceliğini ve saflığını ifade eder |
| [سلسل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84.md) | Komşu | Boğazdan kolayca akan içecek niteliği (selsebîl) | Pürüzsüzlük, boğazı yakmadan kayıp gitme ve içim kolaylığı | Zencefil lezzet ve hararet katarken selsebîl akışkanlık ve tatlılık kazandırır |
| [حمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D9%85.md) | Zıt | Azap içeceği olan kaynar su (hamîm) | Boğazı ve bağırsakları parçalayan, azap verici yakıcı hararet | Zencefildeki lezzet veren latif sıcaklığa karşılık tahrip edici cehennem harareti |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | زنجبيل | Zencefil kökü ve aroması | Keskin, ısıtıcı, kokulu kök bitkisi ve içecek mizacı | Kesin |
| Latince | zingiber, zingiberi | Zencefil | Doğu'dan getirilen baharat ve tıbbi kökü karşılar | Kesin |
| İngilizce | ginger | Zencefil | Baharat ve tatlandırıcı anlamını karşılar; cennet içeceği mizaç boyutunu taşımaz | Kesin |
| Almanca | Ingwer | Zencefil | Bitki ve baharat boyutunu tam karşılar; soyut anlam içermez | Kesin |
| Fransızca | gingembre | Zencefil | Bitkisel ve gastronomik karşılığı verir; Kur'ani mizaç nüansını dışarıda bırakır | Kesin |

Kaynak: Oxford English Dictionary, Georges Latin Lexicon, Kluge Etymologisches Wörterbuch.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| زَنْجَبِيلًا (İsim / Meful-i Sani veya Temyiz) | Cennet kadehine katılan mizaç (ısıtıcı, tatlandırıcı katkı) | Ebrârın cennetteki mükâfatı ve kadehlerin lezzet dengesi bağlamında; İnsân [76:17](https://lisan.digital/tr/ayet/76:17.md) |
| زَنْجَبِيلًا (İsim / Özel kaynak adı) | Cennetteki özel bir pınarın veya suyun adı | Bazı müfessirlerin tadı zencefili andıran müstakil bir pınar olarak nitelediği bağlamda; İnsân [76:17](https://lisan.digital/tr/ayet/76:17.md) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ahiret nimetlerinin hakikati | Cennetteki zencefilin dünyadakiyle sadece isim benzerliği mi yoksa mahiyet ortaklığı mı taşıdığı | Dünyevi maddelerin kusurlarından arındırılmış saf lezzet ve kemal hali |
| Fıkıh | Eşyada asıl olan ibaha ilkesi | Hoş kokulu, sarhoş etmeyen baharat ve bitkilerin gıda ve tedavide kullanımı | Temiz, sağlığa yararlı ve helal gıda niteliği |
| Tefsir | Kur'an'daki yabancı kelimeler ve mecaz | Kelimenin muarrab oluşu ve kâfûr ile zencefil arasındaki mizaç dengesi | Soğukluk ile sıcaklık arasındaki mutlak itidal ve kadehlerin lezzet mükemmelliği |
| Hadis | Tıbbu'n-Nebevî ve hediyeleşme | Zencefilin şifa verici özellikleri ve krallardan gelen hediyeler bağlamındaki rivayetler | Bedenin hararetini düzenleyen, sindirimi kolaylaştıran şifalı gıda |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Ahiret mükafatı ve nimet dengesi | İlahi lütfun inceliği | Ruhu ve bedeni ferahlatan lezzet dengesi kurma | Cennet nimetlerinin sadece doymak değil, en yüksek estetik ve duyusal hazzı tatmak için var olduğunu gösterir. | Kesin |
| İlmi | Tıp ve eczacılık (farmakoloji) | Mizaç düzenleyici katalizör | Soğukluğu kırma, sindirimi uyarma, dimağı kuvvetlendirme | Klasik hekimlikte soğuk mizaçlı gıdaların zararlarını gideren dengeleyici unsur olarak kabul edilir. | Güçlü |
| Siyasi | Hükümranlık ve ikram protokolü | Yüksek zümreye has ağırlama | İkramın değerini ve muhatabın yüceliğini gösterme | Tarihte hükümdarların ve seçkinlerin misafirlerine sunduğu nadide ve pahalı bir ağırlama vasıtasıdır. | Muhtemel |
| İktisadi | Kadim uluslararası ticaret | Kıymetli lüks emtia | Uzak kıtalar arası ticaret ağlarını canlı tutma | Doğu'dan çöl kervanlarıyla taşınan, ağırlığına oranla getirisi son derece yüksek olan stratejik baharat türüdür. | Güçlü |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Termodinamik denge ve reaksiyon katalizörü | Soğuma eğiliminde olan bir sisteme kontrollü serbest enerji vererek durağanlığı kıran ve sistemi ideal reaksiyon ısısına ulaştıran aktivatör. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Sosyo-psikolojik motivasyon ve uyarım | Rutin ve tekdüze hale gelen toplumsal veya zihinsel süreçlere canlılık, heyecan ve hareket katarak dinginlik ile coşku arasındaki dengeyi sağlayan faktör. | Muhtemel |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kelimeyi sadece mutfakta kullanılan sıradan bir toz baharat veya kış çayı malzemesi seviyesine indirgemek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kâfûrun temsil ettiği mutlak serinlik ve arılık ile zencefilin temsil ettiği canlı hararet ve lezzetin mükemmel itidalde buluştuğu yüksek cennet mizacı. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Cennet tasvirlerindeki hikmetli mizaç dengesini fark edememek; ayetteki teşbihi lüzumsuz bir detay zannederek manevi lezzetin duyusal kemalini kavrayamamak. |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın muhataplarının bildiği en seçkin lezzet ve lüks unsurlarını kullanarak ahiretteki kusursuz nimet dengesini, zıt mizaçların (soğuk-sıcak, kâfûr-zencefil) uyumunu somutlaştırdığını anlamak için anahtar bir kelimedir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İnsân suresinde ebrârın (iyilerin) mükâfatlarını, cennet içeceklerinin kıvamını ve cennet ehlinin ağırlanma adabını tasvir eden ayetlerde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Cennet hayatını tekdüze, heyecansız ve lezzet derinliğinden yoksun bir soyutluk olarak gören yaklaşımları düzeltir; nimetin hem serinlik hem hararet boyutlarıyla tam bir bütünlük taşıdığını gösterir. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Toprak altında yumrular halinde gelişen, lifli yapısında yakıcı, hoş kokulu ve keskin bir özsu barındıran, içeceklere tat ve canlılık katan aromatik bitki kökü.
- Soyut anlam: Durgunluğu ve tekdüzeliği gideren, varlığa dengeli bir heyecan, dirilik ve tat katan uarıcı mükemmellik.
- Sistematik karşılık: Soğuk ve sakinleştirici unsurlar (kâfûr) ile sıcak ve harekete geçirici unsurların (zencefil) bir araya gelmesiyle oluşan ideal itidal ve denge hali.
- LaTeX modeli: $$M = (1 - \lambda) K + \lambda Z, \quad 0 < \lambda < 1$$
- LaTeX açıklaması: Modelde nihai mizaç ve lezzet dengesi $M$ harfiyle temsil edilir. Bu denge, serinletici ve teskin edici kâfûr bileşeni $K$ ile ısıtıcı, canlılık verici zencefil bileşeni $Z$'nin belirli bir mizaç katsayısı $\lambda$ vasıtasıyla birleşmesini gösterir. Katsayının sıfır ile bir arasında yer alması, içeceğin ne dondurucu bir soğukluğa ne de yakıcı bir ifrata kaçmadan tam bir lezzet itidali meydana getirdiğini sembolize eder.

## Geçtiği ayetler (1 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A8%D9%8A%D9%84/occurrences?meal=IK

### [İnsan 76:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A8%D9%8A%D9%84/ayet/76:17.md) — زَنْجَبِيلًا

وَيُسْقَوْنَ فِيهَا كَأْسًا كَانَ مِزَاجُهَا زَنْجَبِيلًا

Meal (IK): Orada karışımı zencefil olan bir kadehten de içirilirler.

## Sözlükler (4)

### ★ Akevler Sözlüğü

“Neceb” ağaç kabuğudur. Özel bir bitkinin adı olarak kullanılmaktadır.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A8%D9%8A%D9%84/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الزَنْجَبيلُ معروفٌ. ,الزَنْجَبيلُ: الخمرُ. والزِئْجيلُ بالهمز: الرجلُ الضعيف البدن. ويقال الزِنجيلُ بالنون. ن

##### Türkçe

**الزَنْجَبيلُ** bilinen(şey)dir. **الزَنْجَبيلُ**: şarap. Ve hemzeli olarak **الزِئْجيلُ**: bedeni zayıf olan adam. Ve **الزِنجيلُ** diye **النون** ile söylenir. **ن**

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A8%D9%8A%D9%84/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الزَّنْجَبِيل: مما ينبت في بلاد العرب بأَرض عُمَان، وهو عروق تسري في الأَرض، ونباته شبيه بنبات الرَّاسَن وليس منه شيء بَرِّيًّا، وليس بشجر، يؤكل رطْباً كما يؤكل البَقْلُ، ويستعمل يابساً، وأَجوده ما يؤتى به من الزِّنْج وبلاد الصِّين، وزعم قوم أَن الخَمْر يسمى زَنْجَبيلاً؛ قال:
وزَنْجَبِيل عاتِق مُطَيَّب
وقيل: الزَّنْجَبِيل العود الحِرِّيف الذي يَحْذِي اللسان. وفي التنزيل العزيز في خَمْر الجَنَّة: كان مِزَاجُها زَنْجَبِيلاً. والعرب تصف الزَّنْجَبِيل بالطيب وهو مستطاب عندهم جِدًّا؛ قال الأَعشى يذكر طعم ريق جارية:
كأَن القَرنْفُلَ والزَّنْجَبِيـلَ باتا بِفيها، وأَرْياً مَشُورا قال: فجائز أَن يكون الزَّنْجَبيل في خَمْر الجَنَّة، وجائز أَن يكون مِزَاجَها ولا غائلة له، وجائز أَن يكون اسْماً للعَين التي يؤخذ منها هذا الخَمْر، واسمه السَّلْسَبِيل أَيضاً.

##### Türkçe

**الزَّنْجَبِيل**: Arap beldelerinde, Umân toprağında biten şeylerdendir; o, toprakta yürüyen (uzanan) köklerdir; bitkisi **الرَّاسَن** bitkisine benzer, fakat ondan hiçbir şey yabânî değildir; ağaç da değildir; **البَقْلُ** yenildiği gibi yaş olarak yenir; kuru olarak da kullanılır; onun en iyisi **الزِّنْج**’den ve **الصِّين** beldelerinden getirilenidir. Bir kavim, **الخَمْر**’ın **زَنْجَبيلاً** diye adlandırıldığını iddia etti; dedi ki:

Ve **زَنْجَبِيل**: yıllanmış, güzel kokulandırılmış.

Ve denildi ki: **الزَّنْجَبِيل** dilin ucunu yakan keskin çubuktur. Ve aziz tenzilde, cennet şarabı hakkında: **كان مِزَاجُها زَنْجَبِيلاً**. Araplar **الزَّنْجَبِيل**’i güzel koku ile niteler; o, onların yanında pek hoş bulunandır; **الأَعشى**, bir câriyenin tükürüğünün tadını anarak dedi ki:

Sanki **القَرنْفُلَ** ve **الزَّنْجَبِيـلَ** onun ağzında geceleyip kalmış; ve karıştırılmış bir **أَرْياً**.

Dedi ki: Öyleyse, **الزَّنْجَبيل**’in cennet şarabında olması câizdir; onun karışımı olması da câizdir ve onda bir zarar yoktur; bu şarabın alındığı pınarın adı olması da câizdir; onun adı **السَّلْسَبِيل** de olur.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A8%D9%8A%D9%84/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

زَنْجَبِيلٌ
زَنْجَبِيلٌ ذ [Ginger; amomum zinziber;] a certain plant growing in the country of the Arabs, in the land of 'Omلn, (AHn, TA,) and in El-Yemen also; (TA;) well known: (S:) [or the root thereof;] a certain root, or roots, (accord. to different copies of the K,) creeping beneath the ground; (K, TA;) burning, or biting, to the tongue; (TA;) growing like the stalks of the papyrus, (K, TA,) and the رَاسَن [mentioned below]: there is no wild sort of it; nor is it a tree that is eaten fresh like as herbs, or leguminous plants, are eaten; but it is used in a dry state; and its conserve is the best of conserves; and the best thereof is what is brought from the country of the Zinj and China: (TA:) it has a property that is heating, or warming, digestive, lenitive in a small degree, strengthening to the venereal faculty, (K, TA,) clearing to the phlegm, (TA,) sharpening to the intellect, (K * TA,) and exhilarating: (TA:) if mixed with the moisture of the liver of the goat, and dried, and pulverized, and used as a collyrium, it removes the film [upon the eye], and obscurity of the sight. (K, TA.) ― -b2- It is mentioned in the Kur, where it is said, [lxxvi. 17 and 18,] كَانَ مِزَاجُهَا زَنْجَبِيلًا عَيْنًا فِيهَا تُسَمَّى سَلْسَبِيلًا [The admixture whereof shall be زنجبيل, a fountain therein named Selsebeel]: i. e. it shall have the flavour of زنجبيل [or ginger], which the Arabs esteem very pleasant: it may mean that زنجبيل is [essentially] in the wine of Paradise: or that it is the admixture thereof: or that it is a name for the fountain whence this wine is taken, and which is named Selsebeel also. (Az, O, TA.) As some assert, (ISd, TA,) it means also Wine [absolutely]. (S, ISd, K.) ― -b3- زَنْجَبِيلُ الكِلَابِ A certain herb, or leguminous plant, the leaves of which are like [those of] the خِلَاف [or salix Aegyptia], and the twigs are red: it clears the [discoloration of the face termed] كَلَف, and the [spots in the skin termed] نَمَش; and it kills dogs; (K;) wherefore it is named in relation to them. (TA.) ― -b4- زَنْجَبِيلُ العَجَمِ i. q. الأُشْتُرْغَازُ [a word of Persian origin, now applied by Arabs to A species of carline thistle]. (K.) [Accord. to Freytag, Horminum, or salvia silvestris: but this, I believe, is what is called in Pers. أُشْتُرْغَان.] ― -b5- زَنْجَبِيلُ الشَّامِ i. q. الرَّاسَنُ [Inula helenium, common inula, or elecampane]. (K.)

##### Türkçe

زَنْجَبِيلٌ
**زَنْجَبِيلٌ**: Arapların ülkesinde, **عُمَان** diyarında, (AHn, TA,) ve **اليَمَن**’de de; (TA;) iyi bilinen: (S:) [yahut onun kökü;] yerin altında sürünen belirli bir kök, yahut kökler; (K, TA;) dile yakıcı, yahut ısırıcı; (TA;) papirüs sapları gibi, (K, TA,) ve aşağıda zikredilen **رَاسَن** gibi yetişen: onun yabani bir türü yoktur; ne de taze olarak, otlar yahut baklagil bitkileri yenildiği gibi, yenilen bir ağaçtır; fakat kuru halde kullanılır; ve onun murabbası murabbaların en iyisidir; ve onun en iyisi **الزِّنْج** ülkesinden ve Çin’den getirilenidir: (TA:) onda, ısıtıcı yahut ılıtıcı, hazmettiren, az bir derecede yumuşatıcı, cinsel kuvvete kuvvet verici, (K, TA,) balgamı giderici, (TA,) aklı keskinleştirici, (K * TA,) ve neşelendirici bir özellik vardır: (TA:) keçinin karaciğerinin rutubetiyle karıştırılır, sonra kurutulur, sonra toz edilir, ve sürme olarak kullanılırsa, göz üzerindeki perdeyi ve görmenin bulanıklığını giderir. (K, TA.) ― -b2- Kur’ân’da zikredilmiştir; orada şöyle denir, [lxxvi. 17 ve 18,] **كَانَ مِزَاجُهَا زَنْجَبِيلًا عَيْنًا فِيهَا تُسَمَّى سَلْسَبِيلًا** [Onun karışımı **زَنْجَبِيل** olacaktır; içinde **سَلْسَبِيل** diye adlandırılan bir pınar]: yani, Arapların pek hoş saydığı **زَنْجَبِيل** [yahut zencefil] tadına sahip olacaktır: **زَنْجَبِيل**’in Cennet şarabında [zatî olarak] bulunduğu manasına gelebilir: yahut onun karışımı olduğu manasına: yahut bu şarabın alındığı pınarın bir adı olduğu ve onun da **سَلْسَبِيل** diye adlandırıldığı manasına. (Az, O, TA.) Bazılarının iddia ettiği üzere, (ISd, TA,) mutlak olarak Şarap manasına da gelir. (S, ISd, K.) ― -b3- **زَنْجَبِيلُ الكِلَابِ**: Yaprakları **خِلَاف**’ın [yahut salix Aegyptia’nın] yaprakları gibi olan, dalları kırmızı olan belirli bir ot, yahut baklagil bitkisi: [yüzün rengi bozulması diye adlandırılan] **كَلَف**’i ve [derideki benekler diye adlandırılan] **نَمَش**’i giderir; ve köpekleri öldürür; (K;) bundan dolayı onlara nispetle adlandırılmıştır. (TA.) ― -b4- **زَنْجَبِيلُ العَجَمِ**: **الأُشْتُرْغَازُ** ile aynı manadadır. (K.) [Freytag’a göre, Horminum, yahut salvia silvestris: fakat bu, zannederim, Farsçada **أُشْتُرْغَان** diye adlandırılandır.] ― -b5- **زَنْجَبِيلُ الشَّامِ**: **الرَّاسَنُ** ile aynı manadadır. (K.)
