# زنج (ز-ن-ج) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%86%D8%AC
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D9%86%D8%AC

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ز - ن - ج
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 8 sözlük

## Sözlükler (8)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%86%D8%AC/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الجيم والزاي والنون معهما
ج ن ز، ن ج ز، ز ن ج مستعملات
جنز:
الجِنَازةُ بنصب الجيم وجَرّها: الإنسان الميِّت والشيء الذي تقل على قومٍ واغتمُّوا به أيضاً جِنَازةٌ قال:
وما كنتُ أخشى لن أكون جِنَازةً		عليك ومن بغتَرُّ بالـحـدَثـانِ
وقوم ينكرون الجنازة للميِّت يقولون: الجِنازةُ بكسر الصَّدر، خَشبة الشَّرجَع، وإذا مات فإن العرب تقول: رُمي في جِنازته.
وقد جَرى في أفواه العامّة الجِنازة بنصب الجيم والنَّحارير ينكرونه.
وجُنِزَ الشيء إذا جمع.
نجز:
نَجَزَ الوعد والحاجة يَنجُزُ نَجزاً وأنجَزتُه وأنجَزتُ به أي عَجَّلتُ ووفيتُ به، ونَجَزَ هو أي وفي به كما تقول: حَضَرَتِ المائدةُ وإنما أحضِرت.
وفي المثل: "ناجِزُ بناجزٍ" أي يدٌ بيدٍ، يعني: تعجيل بتعجيل.
والمناجَزة في الحربِ أن يتبارز الفارسان حتى يقتل أحدهما صاحبه قال عَبيد بن الأرض:
نَهنِه دُمُوعك إنَّ مـن		يغتَرُّ بالحدثانِ عاجز
كوننَّ فيما يعـتـريكَ		به الزَّلازِلَ والهرائِز
كالهُندوانيِّ المهنَّـد ه		زَّهُ قرنٌ مُنـاجِـز
والتَنَجُّزُ: طلبُ شيء قد وعدته.
زنج:
الزِّنجُ والزَّنجُ: جيل من السُّودان، أُخذ منه زَناج اسم امرأةٍ، ويقال في النِّداء: يا زَناج ونحوه.

##### Türkçe

باب **الجيم** و**الزاي** و**النون** معهما
**ج ن ز**، **ن ج ز**، **ز ن ج** مستعملات

**جنز**:
**الجِنَازةُ** **الجيم**’in nasbıyla ve cerriyle: ölü insan; ayrıca bir kavmin üzerine ağır gelen ve onunla kederlendikleri şey de **جِنَازةٌ**’dır. Dedi ki:
وما كنتُ أخشى لن أكون **جِنَازةً**		عليك ومن بغتَرُّ بالـحـدَثـانِ

Bir kavim de ölüyü **الجنازة** diye adlandırmayı inkâr eder; derler ki: **الجِنازةُ** (sadrın kesriyle), **خَشبة الشَّرجَع**’dır; öldüğü zaman ise Araplar: “**رُمي في جِنازته**” der.

Avâmın ağızlarında **الجِنازة** (**الجيم**’in nasbıyla) cârî olmuştur; **النَّحارير** onu inkâr ederler.

Şey **جُنِزَ** oldu: toplandığı zaman.

**نجز**:
**نَجَزَ** va‘d ve ihtiyaç; **يَنجُزُ** **نَجزاً**; ve ben onu **أنجَزتُه** ve onunla **أنجَزتُ به**; yani onu acele ettirdim ve onunla vefâ ettim. Ve o **نَجَزَ** oldu; yani onunla vefâ etti; “**حَضَرَتِ المائدةُ**” dediğin gibi; hâlbuki ancak “**أحضِرت**”.

Meselde: “**ناجِزُ بناجزٍ**” yani el ele; demek ister: acele ettirme ile acele ettirme.

Savaşta **المناجَزة**: iki süvarinin, birisi arkadaşını öldürünceye kadar vuruşmasıdır. **عَبيد بن الأرض** dedi ki:
نَهنِه دُمُوعك إنَّ مـن		يغتَرُّ بالحدثانِ عاجز
كوننَّ فيما يعـتـريكَ		به الزَّلازِلَ والهرائِز
كالهُندوانيِّ المهنَّـد ه		زَّهُ قرنٌ مُنـاجِـز

**التَنَجُّزُ**: kendisine vaad ettiğin bir şeyi istemektir.

**زنج**:
**الزِّنجُ** ve **الزَّنجُ**: Sudanlılardan bir nesil; ondan bir kadının adı olan **زَناج** alınmıştır; nidâda: “**يا زَناج**” ve benzeri denir.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%86%D8%AC/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ج ز ن
جنز ، زنج ، نزج ، نجز ، جزن : مستعملة .
أهمل الليث : نزج ، وزنج وهما مستعملان .
نزج : روى أبو العباس عن ابن الأعرابي : نزج إذا رقص .
وقال غيره : النَّيْزَجُ : جَهَازُ المرأة إذا كان نازِيَ البَظْرِ طَوِيْلَهُ ، وأنشد ابن السكيت :
بذاك أشفي النَّيَزَجَ الحِجَامَا
( زنج ) : ( الحراني عن ابن السكيت ) قال : الزَّنجُ ، والزِّنجُ : لغتان ، وهم جيل من السودان ، وربما نادَوْ فقالوا : يا زَنَاجِ للزِّنجِيِّ .
( ثعلب عن ابن الأعرابي ) قال : الزَّنَجُ : شدة العطش .
وقد زَنِجَ زَنَجاً ، وصَرّ صَرِيراً ، وصَرِيَ ، وصَدِيَ بمعنى واحد .
( عمروٌ عن أبيه ) : الزِّنَاجُ : المكافأة بخير
أو شرَ .
وقال ابن بُزُرجَ : الزَّنَجُ والحَجَزُ : واحد ، يقال : حَجِزَ الرجل أو زَنِجَ وهو أن يُقْبَضَ أمعاء الرجل ومصارينه من الظَمَأ فلا يستطيعُ أن يُكثِرَ الشُّربَ أو الطُّعْمَ .
جنز : قال أبو العباس : الجِنَازَةُ بالكسر : السرير ، والجَنَازَةُ بالفتح : الميِّتُ .
وقال الليث : الجنَازَةُ : الإنسان الميِّت .
والشيء الذي قد ثَقُلَ على قوم واغتَمَّوا به هو أيضاً : جَنَازة ، وأنشد :
وما كُنْتُ أخشى أن أكون جَنَازَةً
عَلَيكِ ومن يَغْتَرُّ بالحَدَثَانِ
قال : إذا مات الإنسانُ فإن العرب تقول : رُمي في جِنَازَتهِ فمات .
قال الليث : وقد جرى في أفواه الناس جَنَازة بالفتح ، والنَّحَارِيرُ يُنكروُنه . ويقولون : جُنِزَ الشيء فهو مَجْنُوزٌ إذا جُمِعَ .
( أبو حاتم عن الأصمعي ) : الجِنَازَةُ بالكسر هو الميِّت نفسُهُ ، والعوام يتوهَّمُونَ أنه السرير ، تقول العرب : تركتُه جَنَازَةً أي مَيْتاً ، وقال أبو داود المَصَاحِفيُّ قلت للنضر : الجَنَازَةُ هو الرجل أو السرير ؟ فقال : السرير مع الرجل ، قال : وسمعت عبيد الله بن الحسن يقول : سُمِّيَت الجنازة لأن الثياب تُجمع والرجُلُ على السرير .
قال : وجُنِزوا أي جُمِعُوا ، وقال شمر قال ابن شميل : ضُرب الرَّجُلُ حتى تُرك جِنَازَةً .
وقال الكميت يذكر النبي ( صلى الله عليه وسلم ) حياً وميتاً :
كان مَيتاً جِنَازَةً خير مَيْتٍ
غيَّبَتْهُ حفائِرُ الأقوامِ
قال شمر : وقال ابن الأعرابي : الجِنَازَةُ الميِّت ، يقال طُعِنَ في جِنَازَتِهِ إذا مات ، وأنشد :
كأنما القَومُ على صِفَاحِها
جَنَائِزٌ قَدْ بِنَّ من أرواحها
وقال شمر : يقال : جَنَازَةٌ وجِنَازَةٌ ، ودجَاجةٌ ودِجَاجَةٌ .
جزن : أهمله الليث .
وقال أبو تراب : قال المؤرج : حَطَبٌ جَزْنٌ وجَزلٌ ، وجمعه : أجزُنٌ وأجزُلٌ ، وهي الخشب الغِلاظ .
قال جَزْءُ بن الحارث :
حمى دونه بالشوك والتفَّ دونه
من السِّدر سُوقٌ ذاتُ هول وأجزُنِ
نجز : قال الليث يقال : نَجَزَ الوَعْدُ يَنْجُزُ نَجْزاً ، وأنجَزْتُهُ أنا ، ونَجَزتُ به وإنجازُكه : تَعْجِيلُكَه ، ووفاؤك به ، وَنَجَزَ هو أي وفى به ، وهو مثل قولك : حَضَرتِ المائدة ، وإنما أُحضِرَت ، ومن أمثالهم ( نَاجِزٌ بِنَاجِزٍ ) كقولك : يداً بيد ، وعاجلٌ بعاجلٍ .
وأنشد :
رَكْضَ الشَّموس نَاجِزاً بناجِزِ
والمُنَاجَزَةُ في الحرب : أن يتبارز الفارسان حتى يُقتل أحدهما .
وأنشد :
ووقفتُ إذ جبن المشيَّ
عُ موقف القِرن المُنَاجِزْ
قال : وهذا عَروض مُرَفَّل من ضرب الكامل على أربعة أجزاء مُتَفَاعِلُن وفي آخره حرفان زيادة ، وهو مقيَّد لا يُطلق ، والتَّنَجُّزُ : طلب شيء قد وُعِدْتَه .
وقال أبو عبيد : من أمثالهم : ( إن أردت المُحَاجَزَةَ فَقَبْلَ المُنَاجَزَةِ ) يُضربُ لِمَنْ يطلب الصُّلحَ بعد القتال .
( أبو عبيد ) : نَجَزَ الشيء إذا فني وذهب فهو ناجز .
وقال النابغة :
فمُلكُ أبي قابوس أضحى وقد نَجَزْ
وَنَجَزَتِ الحاجة إذا قُضيت ، وإنجَازُكَهَا : قضاؤها .
( ابن السكيت ) : نَجَزَ : فَنِيَ ، وَنَجَزَ : قضى حاجته .
وقال أبو المقدام السُّلَمي : يقال : أنْجَزَ عليه وأوجَزَ وأجْهَزَ عليه بمعنى واحد .

##### Türkçe

ج ز ن
**جنز** , **زنج** , **نزج** , **نجز** , **جزن** : kullanımdadır.
Leys ihmal etti: **نزج** , ve **زنج**; hâlbuki ikisi de kullanımdadır.
**نزج** : Ebû’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den rivayet etti: **نزج**; raks ettiğinde.
Başkası dedi: **النَّيْزَجُ** : kadının cihazı (çeyizi); **نازِيَ البَظْرِ طَوِيْلَهُ** olduğunda; İbnü’s-Sikkît inşâd etti:
بذاك أشفي **النَّيَزَجَ** الحِجَامَا
( **زنج** ) : (Harrânî, İbnü’s-Sikkît’ten) dedi: **الزَّنجُ** ve **الزِّنجُ** : iki lugattır; ve onlar Sudanlılardan bir cildir; bazen nida ederler de derler: **يا زَنَاجِ** , **للزِّنجِيِّ** için.
( Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den ) dedi: **الزَّنَجُ** : susuzluğun şiddeti.
Ve **زَنِجَ** **زَنَجاً**; ve **صَرّ** **صَرِيراً**; ve **صَرِيَ**; ve **صَدِيَ**; tek bir mânâ ile.
( Amr, babasından ) : **الزِّنَاجُ** : hayırla
veya şerle karşılık verme (mükâfat).
İbn Büzürc dedi: **الزَّنَجُ** ve **الحَجَزُ** : birdir; denir: **حَجِزَ** adam veya **زَنِجَ**; o da şudur: susuzluktan adamın bağırsakları ve iç organları tutulur da çok içmeye veya yemeğe güç yetiremez.
**جنز** : Ebû’l-Abbâs dedi: **الجِنَازَةُ** kesre ile: sedir; **الجَنَازَةُ** fetha ile: ölü.
Leys dedi: **الجنَازَةُ** : ölü insan.
Ve bir kavme ağır gelen ve onunla kederlendikleri şey de o da: **جَنَازة**; ve inşâd etti:
وما كُنْتُ أخشى أن أكون **جَنَازَةً**
عَلَيكِ ومن يَغْتَرُّ بالحَدَثَانِ
Dedi: İnsan öldüğünde Araplar der: **رُمي في جِنَازَتهِ**; böylece öldü.
Leys dedi: İnsanların ağızlarında fetha ile **جَنَازة** cereyan etmiştir; **النَّحَارِيرُ** onu inkâr ederler. Ve derler: **جُنِزَ** şey; o hâlde o **مَجْنُوزٌ**dur; toplandığında.
( Ebû Hâtim, Asma‘î’den ) : **الجِنَازَةُ** kesre ile, bizzat ölünün kendisidir; avam onun sedir olduğunu vehmeder; Araplar der: **تركتُه جَنَازَةً** yani ölü; Ebû Dâvûd el-Masâhifî dedi: Nadr’a dedim: **الجَنَازَةُ** adam mıdır yoksa sedir mi? Dedi: adamla birlikte sedir. Dedi: Ubeydullah b. el-Hasen’i şöyle derken işittim: **الجنازة** diye adlandırıldı; çünkü elbiseler toplanır ve adam sedirin üzerindedir.
Dedi: Ve **جُنِزوا** yani toplandılar; Şemmer dedi: İbn Şümeyl dedi: Adam dövüldü; ta ki **جِنَازَةً** olarak bırakıldı.
Kümeyt, Nebî’yi (sallallahu aleyhi ve sellem) diri ve ölü olarak anarak dedi:
كان مَيتاً **جِنَازَةً** خير مَيْتٍ
غيَّبَتْهُ حفائِرُ الأقوامِ
Şemmer dedi: İbnü’l-A‘râbî dedi: **الجِنَازَةُ** ölüdür; denir: **طُعِنَ في جِنَازَتِهِ**; öldüğünde; ve inşâd etti:
كأنما القَومُ على صِفَاحِها
جَنَائِزٌ قَدْ بِنَّ من أرواحها
Şemmer dedi: Denir: **جَنَازَةٌ** ve **جِنَازَةٌ**; ve **دجَاجةٌ** ve **دِجَاجَةٌ**.
**جزن** : Leys onu ihmal etti.
Ebû Turâb dedi: Müerric dedi: **حَطَبٌ جَزْنٌ** ve **جَزلٌ**; onun cemi: **أجزُنٌ** ve **أجزُلٌ**; ve o, kalın odunlardır.
Cez’ b. el-Hâris dedi:
حمى دونه بالشوك والتفَّ دونه
من السِّدر سُوقٌ ذاتُ هول وأجزُنِ
**نجز** : Leys dedi: denir: **نَجَزَ الوَعْدُ** **يَنْجُزُ** **نَجْزاً**; ve ben onu **أنجَزْتُهُ**; ve onunla **نَجَزتُ**; ve senin onu **إنجازُكه**: onu aceleye getirmen ve ona vefan; ve o **نَجَزَ** yani ona vefa etti; bu, senin “sofra hazır oldu” demen gibidir; hâlbuki o hazırlandı; onların mesellerindendir: ( **نَاجِزٌ بِنَاجِزٍ** ) senin “el ele” demen gibi; ve “peşin peşin”.
Ve inşâd etti:
رَكْضَ الشَّموس **نَاجِزاً بناجِزِ**
Ve **المُنَاجَزَةُ** savaşta: iki süvarinin, onlardan biri öldürülünceye kadar vuruşup karşı karşıya gelmesidir.
Ve inşâd etti:
ووقفتُ إذ جبن المشيَّ
عُ موقف القِرن المُنَاجِزْ
Dedi: Bu, kâmilin darbindan dört cüz üzerine **مُتَفَاعِلُن** olan, ve sonunda iki harf ziyade bulunan, kayıtlı olup salıverilmeyen, muraffal bir arûzdur; ve **التَّنَجُّزُ**: sana vaad edilmiş bir şeyi istemektir.
Ebû Ubeyd dedi: Onların mesellerindendir: ( **إن أردت المُحَاجَزَةَ فَقَبْلَ المُنَاجَزَةِ** ) savaşmadan sonra sulh isteyen kimse hakkında darb olunur.
( Ebû Ubeyd ) : **نَجَزَ** şey; tükendiğinde ve gittiğinde; o hâlde o **ناجز**dir.
Nâbiga dedi:
فمُلكُ أبي قابوس أضحى وقد **نَجَزْ**
Ve **نَجَزَتِ** ihtiyaç; giderildiğinde; ve onun **إنجَازُكَهَا**: onu gidermendir.
( İbnü’s-Sikkît ) : **نَجَزَ** : tükendi; ve **نَجَزَ** : ihtiyacını giderdi.
Ebû’l-Mikdâm es-Sülemî dedi: denir: **أنْجَزَ** ona karşı ve **أوجَزَ** ve **أجْهَزَ** ona karşı; tek bir mânâ ile.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%86%D8%AC/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الزاءِ والنون والحرف المعتل)
(زني) الزاء والنون والحرف المعتل لا تتضايف، ولا قياس فيها لواحدةٍ على أخرى. فالأوَّل الزِّنَى، معروف. ويقال إنّه يمدّ ويقصر. وينشد للفرزدق:
أبا حاضِرٍ مَنْ يَزْنِ يُعرَف زنَاؤُهُ  *** ومن يَشْرَبِ الخمر لا بدّ يَسْكرُ([1])ويقال  في النسبة إلى زِنَىً زِنَويّ، وهو لزِنْيَةٍ وزَنْيَةٍ، والفتح أفصح.
والكلمة الأخرى مهموز. يقال زَنَأت في الجبل أزنأ زُنُوءَاً وزَنْأً. والثالثة: الزَّنَاء، وهو القصير من كلِّ شيء. قال:
وتُولجُ في الظِّلِّ الزَّنَاء رؤوسَها *** وتحسَِبُها هِيماً وهنَّ صحائحُ([2])وقال آخر([3]):
وإِذَا قُذِفْتُ إلى زَنَاءٍِ قعْرُها *** غبراءَ مُظْلِمةٍ منَ الأحْفارِ([4])والرابعة: (الزَّنَاء)([5]): الحاقن بولَه. ونهى رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم أنْ يصلي الرجل وهو زَنَاء.
(زنج) الزاء والنون والجيم ليس بشيء. على أَنهم يقولون الزَّنَج: العطش، ولا قياس لذلك.
(زنح) الزاء والنون والحاء كالذي قبله. وذكر بعضهم أن التزَنُّح التفتُّح في الكلام.
(زند) الزاء والنون* والدال أصلان: أحدهما عضو من الأعضاء، ثم يشبه به. والآخَر دليلُ ضيقٍ في شيء.
فالأوَّل الزَّند، وهو طَرَف عظم الساعد، وهما زَنْدان، ثم يشبه به الزند الذي يُقدَح به النار، وهو الأعلى، والأسفل الزَّنْدَة.
والأصل الآخر: المُزَنَّد؛ يقال ثوبٌ مُزَنَّد، إذا كان ضيّقاً؛ وحوضٌ مُزنّدٌ مثله. ورجلٌ مزنَّد: ضيِّق الخُلُقِ. قال ابن الأعرابي: يقال([6]) تزنَّد فلانٌ، إذا ضاقَ بالجوابِ وغضِب. قال عديّ:
* فقُلْ مثلَ ما قالوا ولا تتَزَنَّدِ *
ومن الباب المُزَنَّد، وهو الحمِيل،([7]) يقال زنَّدْتُ الناقة، إذا خَلَّلت أشاعرها بأخِلّة صغار، ثُمَّ شددتَها بشَعر، وذلك إذا انْدحفت رحِمُها بعد الولادة.
(زنر) الزاء والنون والراء ليس بأصلٍ؛ لأنّ النون لا يكون بعدها راء. على أنّ في الباب كلمة. يقولون: إن الزَّنانِير الحصى الصِّغار إذا هبَّت عليها الريحُ سمعتَ لها صَوتاً. [والزَّنَانِير: أرضٌ بقرب جُرَشَ].([8]) وقال ابن مقْبل:
*زَنَانِيرُ أَرواحَ المصيفِ لها ([9]) *
(زنق) الزاء والنون والقاف أصل يدلُّ على ضيقٍ أو تضْييق. يقولون: زَنَقْت الفَرسَ، إذا شَكَلْته في قوائمه الأربع. والزَّنقَة كالمدخل في السِّكّة([10]) وغيرها في ضيق وفيها مَيل. ويقال لضربٍ من الحُليّ زِنَاقٌ.
(زنك) الزاء والنون والكاف ليس أصلاً ولا قياسَ لـه. وقد حُكِيَ الزَّوَنَّك: القصير الدَّميم.
(زنم) الزاء والنون والميم أصلٌ يدلُّ على تعليق شيء بشيء. من ذلك الزَّنيم، وهو الدَّعِيُّ. وكذلك المُزَنَّمُ؛ وشُبّه بزنَمَتَي العنز، وهما اللتان تتعلَّقان من أذنها. والزَّنَمة: اللَّحمة المتدلّية في الحلْق. وقال الشاعر في الزَّنيم:
زَنيمٌ تَداعاهُ الرِّجالُ زيادةً *** كما زِيدَ  في عَرضِ الأديمِ الأكارعُ([11])
--------------ــــ
([1]) كذا ورد إنشاده في الأصل محرفاً. والذي في الديوان 383 واللسان (زنا، سكر):
*ومن يشرب الخرطوم يصبح مسكرا *.
وقبله:
أبا حاضر ما بال برديك أصبحا *** على ابنةِ فروج رداء ومئزرا
([2]) البيت لابن مقبل، كما في اللسان (زنأ).
([3]) هو الأخطل. ديوانه 81 واللسان (زنأ).
([4]) الأحفار: جمع حفر بالتحريك، وهو المكان المحفور. وقبل البيت في ديوانه:
بأبي سليمان الذي لولا يد *** منه علقت بظهر أحدب عاري
 ([5]) الزّناء كسحاب، بتخفيف النون.
([6]) في الأصل: "مقابل".
([7]) الحميل: بالحاء المهملة، وهو الدعي في النسب. في الأصل: "الجميل" صوابه في المجمل.
([8]) التكملة من الجمل، ويقتضيها الاستشهاد بالبيت التالي.
([9]) قطعة من بيت له، وهو بتمامه كما في اللسان ومعجم البلدان (406) :
تهدى زنانير أرواح المصيف لها *** ومن ثنايا فروج الغور تهدينا
([10]) في الأصل: "التكة"، صوابه من المجمل واللسان.
([11]) للخطيم التميمي. وهو شاعر جاهلي، كما في اللسان (زنم).

ـ

##### Türkçe

(باب **الزاءِ** و**النون** و**الحرف المعتل**)
(**زني**) **الزاء** ve **النون** ve **الحرف المعتل** birbirine eklenmez; ve onda birinin diğerine kıyası yoktur. Birincisi **الزِّنَى**’dır, bilinen. Ve denilir ki o uzatılır ve kısaltılır. Ve el-Ferazdak’a ait olarak inşad olunur:
أبا حاضِرٍ مَنْ يَزْنِ يُعرَف زنَاؤُهُ  *** ومن يَشْرَبِ الخمر لا بدّ يَسْكرُ([1])Ve denilir: **زِنَىً**’ya nisbet hakkında **زِنَويّ**; ve o, **زِنْيَةٍ** ve **زَنْيَةٍ** içindir; ve fetha daha fasîhtir.
Ve diğer kelime hemzelidir. Denilir: **زَنَأت** dağda, **أزنأ** **زُنُوءَاً** ve **زَنْأً**. Ve üçüncüsü: **الزَّنَاء**; ve o, her şeyden kısa olandır. Dedi:
وتُولجُ في الظِّلِّ الزَّنَاء رؤوسَها *** وتحسَِبُها هِيماً وهنَّ صحائحُ([2])Ve bir başkası dedi([3]):
وإِذَا قُذِفْتُ إلى زَنَاءٍِ قعْرُها *** غبراءَ مُظْلِمةٍ منَ الأحْفارِ([4])Ve dördüncüsü: (**الزَّنَاء**)([5]): idrarını tutan. Ve Resûlullah صلى الله عليه وآله وسلم, erkeğin **زَنَاء** iken namaz kılmasını yasakladı.

(**زنج**) **الزاء** ve **النون** ve **الجيم** bir şey değildir. Şu var ki onlar derler: **الزَّنَج**: susuzluk; ve bunun için kıyas yoktur.

(**زنح**) **الزاء** ve **النون** ve **الحاء** önceki gibidir. Ve bazısı zikretti ki **التزَنُّح** sözde açılmadır.

(**زند**) **الزاء** ve **النون** ve **الدال** iki asıldır: birisi uzuvlardan bir uzuvdur, sonra onunla benzetme yapılır. Diğeri bir şeyde darlığın delilidir.
Birincisi **الزَّند**’dir; ve o, önkol kemiğinin ucu; ve onlar iki **زَنْدان**’dır; sonra onunla ateş yakmak için kendisiyle kıvılcım çıkarılan **الزند**e benzetme yapılır; ve o üst olandır; ve alt olan **الزَّنْدَة**’dir.
Ve diğer asıl: **المُزَنَّد**; denilir: **ثوبٌ مُزَنَّد**; dar olduğunda. Ve **حوضٌ مُزنّدٌ** onun gibidir. Ve **رجلٌ مزنَّد**: huyu dar. İbnü’l-A‘râbî dedi: denilir([6]) **تزنَّد** falan, cevapla daraldığında ve öfkelendiğinde. ‘Adiyy dedi:
* فقُلْ مثلَ ما قالوا ولا تتَزَنَّدِ *
Ve babdan **المُزَنَّد**; ve o **الحمِيل**’dir([7]); denilir: **زنَّدْتُ** dişi deveyi, kıllarını küçük çubuklarla aralayıp, sonra onu kılla bağladığında; ve bu, doğumdan sonra rahmi dışarı sarktığında olur.

(**زنر**) **الزاء** ve **النون** ve **الراء** bir asıl değildir; çünkü **النون**dan sonra **راء** olmaz. Şu var ki babda bir kelime vardır. Derler: **الزَّنانِير** rüzgâr estiğinde üzerine, onun için bir ses işittiğin küçük çakıl taşlarıdır. [Ve **الزَّنَانِير**: **جُرَشَ** yakınında bir arazidir].([8]) Ve İbn Mukbil dedi:
*زَنَانِيرُ أَرواحَ المصيفِ لها ([9]) *

(**زنق**) **الزاء** ve **النون** ve **القاف** darlığa yahut daraltmaya delâlet eden bir asıldır. Derler: **زَنَقْت** atı, dört ayağında onu bağladığında. Ve **الزَّنقَة** sokakta([10]) ve başkasında dar bir yerde ve onda bir eğrilik bulunan giriş gibi. Ve bir tür süse **زِنَاقٌ** denilir.

(**زنك**) **الزاء** ve **النون** ve **الكاف** bir asıl değildir ve onun için kıyas yoktur. Ve **الزَّوَنَّك** rivayet edilmiştir: kısa, çirkin.

(**زنم**) **الزاء** ve **النون** ve **الميم** bir şeyi bir şeye asmaya delâlet eden bir asıldır. Ondan **الزَّنيم**; ve o, **الدَّعِيُّ**’dir. Ve كذلك **المُزَنَّمُ**; ve keçinin iki **زنَمَتَي**’ine benzetilmiştir; ve onlar, kulağından sarkan iki şeydir. Ve **الزَّنَمة**: boğazda sarkan et parçası. Ve şair **الزَّنيم** hakkında dedi:
زَنيمٌ تَداعاهُ الرِّجالُ زيادةً *** كما زِيدَ  في عَرضِ الأديمِ الأكارعُ([11])
--------------ــــ
([1]) Asılda inşadı böyle gelmiştir, tahrifli. Ve divanda 383 ve Lisân’da (**زنا**، **سكر**) olan:
*ومن يشرب الخرطوم يصبح مسكرا *.
Ve ondan önce:
أبا حاضر ما بال برديك أصبحا *** على ابنةِ فروج رداء ومئزرا
([2]) Beyit İbn Mukbil’indir; Lisân’da (**زنأ**) olduğu gibi.
([3]) O, el-Ahtal’dır. Divanı 81 ve Lisân (**زنأ**).
([4]) **الأحفار**: hareke ile **حفر**’ın cem‘i; ve o, kazılmış yerdir. Ve beyitten önce divanında:
بأبي سليمان الذي لولا يد *** منه علقت بظهر أحدب عاري
 ([5]) **الزّناء** **سحاب** gibi; **النون**un hafifletilmesiyle.
([6]) Asılda: "مقابل".
([7]) **الحميل**: mu‘ceme olmayan **الحاء** ile; ve o, nesepte **الدعي**’dir. Asılda: "الجميل"; doğrusu **المجمل**’de.
([8]) Tekmile **الجمل**’dendir; ve onu, sonraki beyitle istişhad gerektirir.
([9]) Onun bir beytinden bir parçadır; ve o, Lisân ve Mu‘cemü’l-Büldân’da (406) tamamıyla olduğu üzere:
تهدى زنانير أرواح المصيف لها *** ومن ثنايا فروج الغور تهدينا
([10]) Asılda: "التكة"; doğrusu **المجمل** ve Lisân’dandır.
([11]) el-Hatîm et-Temîmî’nindir. Ve o, câhiliye şairidir; Lisân’da (**زنم**) olduğu gibi.

ـ

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%86%D8%AC/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الزِّنْجُ والزَّنْجُ، لغتان: جِيلٌ من السُّودانِ وهم الزُّنُوجُ، واحدهم زِنْجِيٌّ وزَنْجِيٌّ؛ حكاه ابن السكيت وأَبو عبيد مثل رُومِيٍّ ورُومٍ وفارِسِيٍّ وفُرْسٍ، لأَن ياء النَّسب عديلة هاء التأْنيث في السقوط؛ قال ابن سيده: فأَما قوله:
تَرَاطُن الزِّنجِ بِزَجْلِ الأَزْنُجِ
فزعم الفارسي أَنه كُسر على إِرادة الطوائف والأَبْطُنِ. ويقال في النداء: يا زَنَاجِ للزِّنْجِيِّ، صرح الفارسي بفتح أَوله وكسر آخره. والزَّنَجُ: شِدَّةُ العطش. وزنِجَت الإِبل زَنَجاً: عَطِشَتْ مرة بعد مرة فضاقت بطونها؛ وكذلك زنِج الرجلُ من ترك الشرب؛ عن كراع. التهذيب: زَنِجَ زَنَجاً وصَرَّ صَريراً وصَرِيَ وصَدِيَ، بمعنى واحد. أَبو عمرو: الزِّنَاجُ المُكافَأَةُ بخير أَو شر. ابن بزرج: الزَّنَجُ والحَجَزُ واحد.
يقال: حَجِزَ الرجلُ وزَنِجَ، وهو أَن تَقَبَّضَ أَمعاء الرجل ومصارينه من الظمإِ، فلا يستطيع أَن يكثر الشرب أَو الطعم. ابن الأَثير: وفي حديث زياد: قال عبد الرحمن بن السائب: فَزَنَجَ شيءٌ أَقْبَلُ طويلُ العُنُقِ، فقلت: ما أَنت؟ فقال: أَنا النَّقَّاد ذُو الرَّقَبَةِ؛ قال: لا أَدري ما زَنَجَ، لعله بالحاء؛ والزَّنْحُ: الدفع كأَنه يريد هجوم هذا الشخص وإِقباله؛ قال: ويحتمل أَن يكون زَلَجَ، باللام، وهو سرعة ذهاب الشيء ومضيه، وقيل: هو بالحاء بمعنى سَنَحَ وعَرَضَ.
وتَزَنَّجَ عليَّ فلانٌ: تَطاوَلَ.

##### Türkçe

**الزِّنْجُ** ve **الزَّنْجُ**, iki lugattır: Sudanlılardan bir nesil; onlar **الزُّنُوجُ**dur.
Onların teki **زِنْجِيٌّ** ve **زَنْجِيٌّ**dir; bunu İbn es-Sikkît ve Ebû Ubeyd, **رُومِيٍّ** ve **رُومٍ** ve **فارِسِيٍّ** ve **فُرْسٍ** gibi nakletti; çünkü nisbet yâ’sı, düşmede te’nîs hâ’sının dengi(=muadili)dir. İbn Sîde dedi: Amma onun sözüne gelince:
تَرَاطُن الزِّنجِ بِزَجْلِ الأَزْنُجِ
Fârisî, bunun, taifeler ve batınlar kastedilerek cem‘ kırıldığı(=çoğul yapıldığı) iddiasında bulundu. Ve nidâda denir: **يا زَنَاجِ**; **للزِّنْجِيِّ** için; Fârisî, evvelinin fethini ve âhirinin kesrini açıkça söyledi.

Ve **الزَّنَجُ**: susuzluğun şiddetidir. Ve develer **زنِجَت** **زَنَجاً**: bir defadan sonra bir defa susadılar da karınları daraldı; ve aynı şekilde adam, içmeyi terk etmekten dolayı **زنِج** oldu; Kurâ‘dan.

**التهذيب**: **زَنِجَ** **زَنَجاً** ve **صَرَّ** **صَريراً** ve **صَرِيَ** ve **صَدِيَ**, tek bir mânâdadır.

Ebû Amr: **الزِّنَاجُ** hayırla yahut şerle mukâbele etmektir. İbn Buzurc: **الزَّنَجُ** ve **الحَجَزُ** birdir.

Denir: adam **حَجِزَ** oldu ve **زَنِجَ** oldu; o da, susuzluktan adamın bağırsaklarının ve iç organlarının büzüşmesidir; artık çok içmeye yahut yemeğe güç yetiremez.

İbnü’l-Esîr: Ve Ziyâd hadîsinde: Abdurrahman b. es-Sâib dedi: “Derken uzun boyunlu, önden gelen bir şey **فَزَنَجَ** etti; ben dedim: Sen nesin? Dedi: Ben, boyun sahibi **النَّقَّاد**ım.” Dedi: **زَنَجَ**’ın ne olduğunu bilmiyorum; belki **بالحاء** iledir; ve **الزَّنْحُ** itmedir; sanki bu şahsın hücumu ve gelişi kastediliyor. Dedi: Ve muhtemeldir ki **زَلَجَ** olsun, **باللام** ile; o da şeyin gidişinin ve geçişinin süratidir. Ve denildi: O, **بالحاء** iledir; **سَنَحَ** ve **عَرَضَ** mânâsında.

Ve falan kimse bana karşı **تَزَنَّجَ** etti: uzandı(=boyunu uzattı, tepeden baktı).

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%86%D8%AC/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ز ن ج * * الزِّنْجُ * جيل من السودان وهم * الزُنُوجُ * قال أبو عمرو * زَنْج * و * زَنْجِيٌّ * و * زِنْجِيٌّ * بفتح الزاي وكسرها في الكل

##### Türkçe

* ز ن ج * * **الزِّنْجُ** * Sudanlılardan bir nesildir; onlar **الزُنُوجُ**’dur. Ebû Amr dedi ki: **زَنْج** ve **زَنْجِيٌّ** ve **زِنْجِيٌّ**; **الزاي**’nin fethasıyla ve kesresiyle, hepsinde.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%86%D8%AC/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الزنج  بالفتح  ويكسر  لغتان فصيحتان  والمزنجة  بالفتح  والزنوج  بالضم: جيل من السودان تسكن تحت خط الاستواء وجنوبيه وليس وراءهم عمارة. قال بعضهم: وتمتد بلادهم من المغرب إلى قرب الحبشة، وبعض بلادهم على نيل مصر. واحدهم زنجي بالفتح والكسر، حكاه ابن السكيت وأبو عبيد مثل رومي وروم وفارسي وفرس، لأن ياء النسب عديلة هاء التأنيث في السقوط.
 وأما الأزنج في قول الشاعر:
  تراطن الزنج بزجل الأزنج فإنه تكسير على إرادة الطوائف والأبطن، قاله الفارسي، كذا في المحكم.
 وأبو خالد مسلم بن خالد الزنجي القرشي مولاهم، إنما لقب بالضد لبياضه.
 والزنج  بالتحريك: شدة العطش  ، زنجت الإبل زنجا: عطشت مرة بعد مرة فضاقت بطونها. وكذلك زنج الرجل من ترك الشرب، عن كراع. وفي التهذيب زنج زنجا وصر صريرا وصدى وصرى بمعنى واحد،  أو هو أن تقبض أمعاؤه ومصارينه من العطش  . قال ابن بزرج: الزنج والحجز واحد، يقال حجز الرجل وزنج: وهو أن تقبض أمعاء الرجل ومصارينه من الظمإ ولا يستطيع، هكذا في النسخ، وصوابه فلا يستطيع بالفاء. إكثار الطعم والشرب.
 ويقال  عطاء مونج، كمعظم قليل  . لم يذكره أحد من أئمة اللغة، فالظاهر أنه تحريف عن مزلج، باللام وقد تقدم.
  وزنج، بالضم: ة، بنيسابور  .
  وزنجان بالفتح. د، بأذربيجان  بالجبل  منه محمد بن أحمد بن شاكر  عن نصر بن علي وإسماعيل ابن بنت السدى، وعنه يوسف بن القاسم الميانجي وغيره، والإمام سعد بن علي شيخ الحرم، وأبو القاسم يوسف بن الحسن، عن أبي نعيم الحافظ، مات سنة 473  وأبو القاسم يوسف بن علي  ، تفقه على أبي إسحاق الشيرازي، وأفتى، وبرع، مات سنة 555  الزنجانيون  .
  والزناج، بالكسر: المكافأة  بخير أو شر، عن أبي عمرو.

  وزنيج،  كزبير: لقب أبي غسان محمد بن عمرو المحدث  .
 وزنجويه: جد أبي بكر أحمد بن محمد بن أحمد بن محمد بن زنجويه فقيه فاضل، من زنجان روى عن أبي علي من شاذان، ومات سنة 490 وزنجويه: لقب مخلد بن قتيبة بن عبد الله الأزدي، وابنه حميد أبو أحمد النسائي الحافظ، محدث مشهور، كذا في تاريخ ابن النجار.
 وتزنج علي فلان: تطاول، ذكره ابن منظور وابن الأثير.
 والبرهان إبراهيم بن عبد الوهاب الزنجاني شارح الوجيز.

##### Türkçe

**الزنج** fetha ile; kesre ile de okunur: iki fasih lügattir. **والمزنجة** fetha ile; **والزنوج** damme ile: ekvator çizgisinin altında ve onun güneyinde oturan, arkalarında imar (yerleşim) bulunmayan Sudanlılardan bir nesildir. Bazıları dedi ki: “Ülkeleri Mağrib’den Habeşistan’a yakın yere kadar uzanır; ülkelerinin bir kısmı Mısır Nili üzerindedir.” Onların bir teki **زنجي** fetha ile ve kesre ile (okunur); bunu İbnü’s-Sikkît ve Ebû Ubeyd, **رومي** ve **روم** ile **فارسي** ve **فرس** gibi (olarak) nakletti; çünkü nisbet yâ’sı, düşmede (hazifte) te’nîs hâ’sına denktir.

Ama şairin sözündeki **الأزنج** ise:
  “**تراطن الزنج بزجل الأزنج**”
  çünkü o, taifeler ve batınlar (kollar) murad edilerek yapılan bir çoğul kırmasıdır; bunu el-Fârisî söyledi; **المحكم**’de böyledir.

Ve Ebû Hâlid Müslim b. Hâlid **الزنجي** el-Kureşî onların mevlâsıdır; ancak beyazlığından dolayı zıddıyla lakaplandırıldı.

Ve **الزنج** hareke ile: şiddetli susuzluktur. **زنجت الإبل زنجا**: bir defadan sonra bir defa susadı da karınları daraldı. Keza adamın içmekten terk etmesinden dolayı **زنج** (olması) da böyledir; Kırâ‘dan (naklen). **التهذيب**’de: **زنج زنجا** ve **صر صريرا** ve **صدى** ve **صرى** bir mânâdadır; yahut o, susuzluktan bağırsaklarının ve iç organlarının büzülmesidir. İbn Büzerc dedi ki: **الزنج** ile **الحجز** birdir; “adam **حجز** etti ve **زنج** etti” denir: o, susuzluktan adamın bağırsaklarının ve iç organlarının büzülmesidir ve (o) yapamaz; nüshalarda böyle (geçer); doğrusu ise fâ ile “**فلا يستطيع**”dır. Yemeği ve içmeyi çoğaltmak.

Ve denir: **عطاء مونج**; **كمعظم قليل** gibi. Dil imamlarından hiçbiri onu zikretmedi; zâhir olan, lâm ile **مزلج**’den bir tahrif olmasıdır; (bu) daha önce geçti.

Ve **زنج** damme ile: Nîsâbûr’da bir köy.

Ve **زنجان** fetha ile: Azerbaycan’da, dağda bir şehir; ondan Muhammed b. Ahmed b. Şâkir, Nasr b. Alî ve İsmâ‘îl b. bint es-Süddî’den (rivayet etti); ondan Yûsuf b. el-Kâsım el-Meyâncî ve başkaları (rivayet etti). Ve İmam Sa‘d b. Alî, Harem şeyhi; ve Ebü’l-Kâsım Yûsuf b. el-Hasen, Ebû Nu‘aym el-Hâfız’dan (rivayet etti); 473 yılında öldü. Ve Ebü’l-Kâsım Yûsuf b. Alî; Ebû İshâk eş-Şîrâzî’ye fıkıh okudu, fetva verdi, temayüz etti; 555 yılında öldü: **الزنجانيون**.

Ve **الزناج** kesre ile: hayırla veya şerle karşılık verme (mükâfat); Ebû ‘Amr’dan (naklen).

Ve **وزنيج**; **كزبير** gibi: muhaddis Ebû Gassân Muhammed b. ‘Amr’ın lakabıdır.

Ve **زنجويه**: Zencûye’nin oğlu Ebû Bekr Ahmed b. Muhammed b. Ahmed b. Muhammed b. Zencûye’nin dedesi; faziletli bir fakih; Zencân’dandır; Ebû ‘Alî b. Şâzân’dan rivayet etti; 490 yılında öldü. Ve **زنجويه**: el-Ezdî Mühlid b. Kuteybe b. ‘Abdullâh’ın lakabıdır; ve onun oğlu Humeyd Ebû Ahmed en-Nesâî el-Hâfız; meşhur bir muhaddis; İbnü’n-Neccâr’ın tarihinde böyledir.

Ve falana karşı **تزنج** etti: uzadı (boyunu aştı, büyüklendi); bunu İbn Manzûr ve İbnü’l-Esîr zikretti.

Ve el-Burhân İbrâhîm b. ‘Abdilvehhâb **الزنجاني**: **الوجيز**’in şârihi.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%86%D8%AC/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

الزَّنْجُ
الزَّنْجُ ذ and الزِّنْجُ, (AA, S, Msb, K,) the latter being a dial. var. of the former, (Msb,) both of them chaste, (TA,) [but the latter is the more common,] and ↓ الزُّنُوجُ (S, K) and ↓ المَزْنَجَةُ, (K,) A certain nation of the blacks; (S, Msb, K;) [the inhabitants of the country called by us “ Zanguebar, ” including the “ Zingis ” of Ptolemy, near the entrance of the Red Sea, and a large portion of inner Africa:] their country is beneath, and to the south of, the equinoctial line; and beyond them is [said to be] no habitation, or cultivation: [sometimes applied to the Negroes absolutely; for] some say that their country extends from the western parts of Africa nearly to Abyssinia, [comprehending the whole of Nigritia properly so called, or at least the whole of the countries of the Negroes known to the Arabs of the classical ages,] and that part of it is on the Nile of Egypt: (Msb:) the n. un. is ↓ زَنْجِىٌّ and زِنْجِىٌّ, (AA, A'Obeyd, ISk, S, K,) like as رُومِىٌّ is of رُومٌ: (TA:) and ↓ أَزْنُجٌ occurs as a broken pl., meaning the divisions and subtribes [of that nation]: so says AAF, and so in the M. (TA.)

زَنْجِىٌّ
زَنْجِىٌّ ذ and زِنْجِىٌّ [of which the latter is the more common, A man, and a thing, of, or belonging to, or relating to, the زَنْج or زِنْج]: see the preceding paragraph.

الزُّنُوجُ
الزُّنُوجُ ذ : see the first paragraph.

أَزْنُجٌ
أَزْنُجٌ ذ : see the first paragraph.

المَزْنَجَةُ
المَزْنَجَةُ ذ : see the first paragraph.

##### Türkçe

**الزَّنْجُ**
**الزَّنْجُ** ذ ve **الزِّنْجُ**, (AA, S, Msb, K,) ikincisi bir lehçe varyantı olup birincinin varyantıdır, (Msb,) ikisi de iffetli (TA), [fakat ikincisi daha yaygındır,] ve ↓ **الزُّنُوجُ** (S, K) ve ↓ **المَزْنَجَةُ**, (K,) Siyahların belli bir ümmeti/kavmi; (S, Msb, K;) [bizim “Zanguebar” diye adlandırdığımız ülkenin sakinleri; Kızıldeniz’in girişine yakın Ptolemaios’un “Zingis”leri ve iç Afrika’nın büyük bir kısmı dâhil:] onların ülkesi ekinoks çizgisinin altında ve güneyindedir; ve onların ötesinde [denilir ki] ne mesken vardır ne de ekim-dikim: [bazen mutlak olarak Zencîlere uygulanır; zira] bazıları der ki onların ülkesi Afrika’nın batı kısımlarından neredeyse Habeşistan’a kadar uzanır, [asıl adıyla Nigritia’nın tamamını yahut en azından klasik çağların Araplarınca bilinen Zenci ülkelerinin tamamını içine alarak,] ve onun bir kısmı Mısır’ın Nil’i üzerindedir: (Msb:) tekil isim (n. un.) ↓ **زَنْجِىٌّ** ve **زِنْجِىٌّ**’dir, (AA, A'Obeyd, ISk, S, K,) tıpkı **رُومِىٌّ**’nin **رُومٌ**’dan olması gibi: (TA:) ve ↓ **أَزْنُجٌ** kırık çoğul olarak vârid olur; [o ümmetin] kısımları ve alt-kabileleri mânâsında: AAF böyle söyler; ve M.’de de böyledir. (TA.)

**زَنْجِىٌّ**
**زَنْجِىٌّ** ذ ve **زِنْجِىٌّ** [ikincisi daha yaygındır; **زَنْج** yahut **زِنْج**’den olan, ona mensup, ona ait veya onunla ilgili bir adam ve bir şey]: önceki paragrafa bak.

**الزُّنُوجُ**
**الزُّنُوجُ** ذ : birinci paragrafa bak.

**أَزْنُجٌ**
**أَزْنُجٌ** ذ : birinci paragrafa bak.

**المَزْنَجَةُ**
**المَزْنَجَةُ** ذ : birinci paragrafa bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%86%D8%AC/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

زَنِجَ
زَنِجَ A ( n. ac. زَنَج 4 ),
a.  Was thirsty.

زَاْنَجَ
زَاْنَجَ III ,
a.  Recompensed, requited.

زَنْج
زَنْج 1 ,  زِنْج 2 , ( pl. زُنُوْج 27 ),
a.  Ethiopian.

زَنْجَبِيْل
زَنْجَبِيْل P. ,
a.  Ginger.

b.  Wine.

##### Türkçe

زَنِجَ
**زَنِجَ** A (isim-fiil: **زَنَج** 4),
a. Susadı.

زَاْنَجَ
**زَاْنَجَ** III,
a. Karşılığını verdi, mukabele etti.

زَنْج
**زَنْج** 1, **زِنْج** 2, (çoğulu: **زُنُوْج** 27),
a. Habeşli.

زَنْجَبِيْل
**زَنْجَبِيْل** P.,
a. Zencefil.

b. Şarap.
