# زنديق — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%8A%D9%82/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%8A%D9%82/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [زنديق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%8A%D9%82.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: زنديق

الزنديق، بالكسر. من الثنوية كما في الصحاح أو هو: القائل بالنور والظلمة كما في العباب أو من لا يؤمن بالآخرة، وبالربوبية وفي التهذيب: وحدانية الخالق أو: من يبطن الكفر، ويظهر الإيمان قال شيخنا: والفرق بينه وبين المنافق مشكل جدا، كما في حواشي الملا عبد الحكيم على تفسير البيضاوي.
 أو هو معرب زن دين، أي: دين المرأة نقله الصاغاني هكذا، وقال الخفاجي و شفاء الغليل: بل الصواب أنه معرب  زنده  ، وفي اللسان: الزنديق: القائل ببقاء الدهر، فارسي معرب ، وهو بالفارسية:  زنده كر  أي: يقول بدوام بقاء الدهر.

  قلت: والصواب أن الزنديق نسبة إلى الزند، وهو كتاب ماني المجوسي الذي كان في رمن بهرام بن هرمز ابن سابور، ويدعي متابعة المسيح عليه السلام، وأراد الصيت فوضع هذا الكتاب وخبأه في شجرة، ثم استخرجه، والزند بلغتهم: التفسير، يعني هذا تفسير لكتاب زرادشت الفارسي، واعتقد فيه الإلهين: النور، والظلمة، النور يخلق الخير، والظلمة يخلق الشر، وحرم إتيان النساء لأن أصل الشهوة من الشيطان، ولا يتولد من الشهوة إلا الخبيث، وأباح اللواط لانقطاع النسل، وحرم ذبح الحيوانات، وإذا ماتت حل أكلها، وكانت قد بقيت: منهم طائفة بنواحي الترك والصين وأطراف العراق وكرمان إلى أيام هارون الرشيد، فأحرق كتابه وقلنسوة له كانت معهم، وأكثر القتل فيهم، وانقطع أثرهم، والحمد لله على ذلك. ج: زنادقة، أو زناديق وفي الصحاح الجمع: الزنادقة، والهاء عوض من الياء المحذوفة وأصلها الزناديق.
 وقد تزندق: صار زنديقا والاسم الزندقة نقله الجوهري.
 وقال ثعلب: ليس زنديق ولا فرزين من كلام العرب، وإنما تقول العرب: رجل زنديق كذا في النسخ، وهو غلط صوابه: رجل زندق ، أي: كجعفر ، كما هو نص ثعلب في اللسان والعباب.
 وكذا زندقي: إذا كان شديد البخل قال: فإذا أرادت العرب معنى ما تقوله العامة قالوا: ملحد، ودهري.
 ومما يستدرك عليه: الزندقة: الضيق، وقيل: ومنه الزنديق لأنه ضيق على نفسه، كما في اللسان.

### Türkçe

**الزنديق**، kesre ile. **الثنوية**’dendir; **الصحاح**’ta olduğu gibi; yahut o: **النور** ve **الظلمة** ile söyleyen; **العباب**’da olduğu gibi; yahut **الآخرة**’ye ve **الربوبية**’ye inanmayan; ve **التهذيب**’te: **وحدانية الخالق** (hakkında); yahut: küfrü içte gizleyip imanı açığa vuran. Şeyhimiz dedi: onunla **المنافق** arasındaki fark pek müşkildir; **حواشي الملا عبد الحكيم على تفسير البيضاوي**’de olduğu gibi.
Veya o, **زن دين**’in muarrebidir; yani: kadının dini; bunu **الصاغاني** böylece nakletti. **الخفاجي** ve **شفاء الغليل** dedi: bilakis doğru olan, onun **زنده**’nin muarreb olmasıdır. **اللسان**’da: **الزنديق**: **بقاء الدهر**’i söyleyen; Farsça muarrebdir; ve o Farsçada: **زنده كر**; yani: **دوام بقاء الدهر**’i söyler.

Dedim: doğru olan, **الزنديق**’in **الزند**’e nisbet olmasıdır; o da, **ماني** mecûsîsinin kitabıdır; ki o, **بهرام بن هرمز ابن سابور** zamanında idi; ve **المسيح عليه السلام**’a tâbi olmayı iddia ederdi; ve şöhreti istedi de bu kitabı vaz‘ etti ve onu bir ağacın içinde gizledi, sonra onu çıkardı. Ve **الزند** onların dilinde: **التفسير**’dir; yani bu, Farsî **زرادشت** kitabının bir tefsiridir. Ve onda iki ilâha inandı: **النور** ve **الظلمة**; **النور** hayrı yaratır, **الظلمة** şerri yaratır. Ve kadınlara gelmeyi haram kıldı; çünkü şehvetin aslı şeytandandır; ve şehvetten ancak habîs doğar. Ve neslin kesilmesi için livâtayı mubah kıldı. Ve hayvanları boğazlamayı haram kıldı; öldükleri vakit onları yemek helâl olur. Ve onlardan bir taife, **الترك** ve **الصين** taraflarında ve **العراق** uçlarında ve **كرمان**’da **هارون الرشيد** günlerine kadar kalmıştı; onun kitabını ve onlarla beraber bulunan bir külâhını yaktı; ve onlarda öldürmeyi çoğalttı; ve izleri kesildi; ve buna hamd olsun. Çoğulu: **زنادقة**; yahut **زناديق**. **الصحاح**’ta çoğul: **الزنادقة**; ve **الهاء** hazfedilmiş **الياء**’dan bedeldir; aslı **الزناديق**’tir.
Ve **تزندق** etti: **زنديقا** oldu; ve isim **الزندقة**’dır; bunu **الجوهري** nakletti.
Ve **ثعلب** dedi: **زنديق** de **فرزين** de Arapların sözünden değildir; ancak Araplar şöyle der: **رجل زنديق**; nüshalarda böyle; ve o yanlıştır; doğrusu: **رجل زندق**; yani: **كجعفر**; **اللسان** ve **العباب**’da **ثعلب**’in nassı olduğu üzere.
Ve yine **زندقي**: şiddetli cimrilik üzere olduğu vakit. Dedi: Araplar, avamın söylediği şeyin manasını murad ettikleri vakit **ملحد** ve **دهري** dediler.
Ve ona istidrâk olunanlardandır: **الزندقة**: darlık; ve denildi: ondan **الزنديق**; çünkü kendi üzerine daralttı; **اللسان**’da olduğu gibi.
