# زند — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%86%D8%AF/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D9%86%D8%AF/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [زند](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%86%D8%AF.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: زند

ز د ن
زند
استُعمِل من وجوهه : زند .
زند : قال اللّيث : الزَّنْدُ والزَّنْدة : خَشَبتان يُستقدَح بهما ، فالسُّفلى زَنْدة ، والزَّنْدان : عَظْما الساعِد ، أحدُهما أرقُّ من الآخَر ، فطَرفُ الزندِ الّذي يَلي الإبهامَ هو الكُوع ، وطَرف الزَّند الّذي يلي الخنْصَرِ الكُرْسُوع ، والرُّسْغُ مجتمعَ الزَّنْدَين ، ومِن عندِهما تُقطَعَ يَدُ السارق . ورجلٌ مُزَند : إذا كان بخيلاً مُمْسكاً .
وقال اللّيث : يقال للدَّعِيّ : مُزَنَّد .
أبو العبّاس عن ابن الأعرابيّ : زَنَدَ الرجلُ : إذا كَذَب ، وزَنَد : إذا بَخل ، وزَندَ : إذا عاقَب فوق مالَه .
قال : وأخبَرَني عمرو عن أبيه أنه قال : يقال : ما يُزْندُك أحدٌ على فَضْل زَبد ، ولا يَزْندُك ولا يُزَنِّدك ولا يُحبك ولا يحزك ولا يَشفك ، أي : لا يَزِيدُك .
وقال أبو عبيدة : يقال للدُّرْجة التي تدَسّ في حَياء الناقة إذا ظئرتْ على وَلدِ غيرها : الزَّنْدُ والنُّدْأةُ .
وقال ابن شُميل : وزُنِّدت الناقةُ : إذا كان في حيائها قَرَنٌ ، فثَقَبوا حياءَها من كلّ ناحية ثم جَعلوا في تلك الثّقب سُيُوراً وعَقَدُوها عَقْداً شديداً ، فذلك الزنيد .
وقال أَوسُ بن حَجَر :
أَبَنِي لُبَيْنَى إنّ أُمَّكُمُ
دَحَقَتْ فَخَرق ثَفْرَها الزَّنْدُ
ويقال : تزيّد الرجل : إذا ضاق صدره ؛ قال عديّ :
إذا أنت فاكَهْتُ الرجال فلا تلْغ
وقل مثل ما قالوا ولا تتزيّد
ورجل مزنّد : سريع الغضب .

### Türkçe

ز د ن
زند
Kullanıldı, vecihlerinden: **زند**.

**زند**: el-Leys dedi: **الزَّنْدُ** ve **الزَّنْدة**: kendileriyle ateş çıkarılan iki ağaçtır; alt olanı **زَنْدة**’dir. **الزَّنْدان**: önkolun iki kemiğidir; ikisinden biri ötekinden daha incedir. Şu hâlde **الزند**’in başparmağa bitişik olan ucu **الكُوع**’dur; **الزَّند**’in serçe parmağa bitişik olan ucu **الكُرْسُوع**’dur. **الرُّسْغُ** iki **الزَّنْد**’in birleşim yeridir; hırsızın eli onların yanından kesilir. Ve bir adam **مُزَند**: cimri, eli sıkı olduğunda.

el-Leys dedi: **الدَّعِيّ** için denilir: **مُزَنَّد**.

Ebu’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den: Adam **زَنَدَ**: yalan söylediğinde; ve **زَنَد**: cimrilik ettiğinde; ve **زَندَ**: malının üstünde cezalandırdığında.

Dedi: Amr bana babasından haber verdi ki o şöyle dedi: Denilir: Seni hiç kimse **زَبد** fazlalığı üzerine **يُزْندُك** etmez; ve seni **يَزْندُك** etmez, ne **يُزَنِّدك** eder, ne **يُحبك** eder, ne **يحزك** eder, ne **يَشفك** eder; yani: sana artırmaz.

Ebu Ubeyde dedi: Başkasının yavrusu üzerine sütanne olduğunda devenin hayâsına sokulan basamak için denilir: **الزَّنْدُ** ve **النُّدْأةُ**.

İbn Şümeyl dedi: Ve deve **زُنِّدت**: hayâsında bir **قَرَنٌ** olduğunda; hayâsını her taraftan deldiler, sonra o deliklere kayışlar koydular ve onları şiddetli bir bağ ile bağladılar; işte o **الزنيد**’dir.

Evs b. Hacer dedi:
أَبَنِي لُبَيْنَى إنّ أُمَّكُمُ
دَحَقَتْ فَخَرق ثَفْرَها الزَّنْدُ

Ve denilir: Adam **تزيّد** etti: göğsü daraldığında; Adiyy dedi:
إذا أنت فاكَهْتُ الرجال فلا تلْغ
وقل مثل ما قالوا ولا تتزيّد

Ve bir adam **مزنّد**: çabuk öfkelenen.
