# زنم — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%86%D9%85/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D9%86%D9%85/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [زنم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%86%D9%85.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: زنم

تَزْنِيمٌ
2 تَزْنِيمٌ ذ [inf. n. of زنّم] The cutting a small portion of the ear of a camel or other animal, and leaving it hanging thereto. (KL. [See زَنَمَةٌ.]) ― -b2- [And hence,] The act of marking with a sign or token. (KL. [See also the same word as a subst. properly so termed, expl. below.]) ― -b3- And The conjoining any one with a people, or party, to which he does not belong. (KL.) ― -b4- زَنَّمُوا اـِلَىَّ هٰذَا الخَصْمُ, (inf. n. تَزْنِيمٌ, TA,) They sent to me this adversary in order that he might contend in an altercation, dispute, or litigate, with me. (K.)

ازنم الشَّجَرُ
4 ازنم الشَّجَرُ ذ (tropical:) The tress had a ↓ زَنَمَة (K, TA) [i. e. an excrescence] resembling the زَنَمَة of the شَاة [app. here meaning sheep as well as goat; though sheep are said in the S, and in one place in the TA, to have no زَنَمَة]. (TA.)

زَنَمٌ
زَنَمٌ ذ The [projecting] thing that is behind the cloven hoof; also called زَلَمٌ; (S, K;) of which it is a dial. var. (S.)

زَنِمٌ
زَنِمٌ ذ A camel having a ↓ زَنَمَة, i. e. a thing [or portion] of the ear cut (S, K) and left hanging down [therefrom], (S,) which is done to camels of generous race (S, K) only; (S;) as also ↓ أَزْنَمُ and ↓ مُزَنَّمٌ: fem. زَنِمَةٌ and ↓ زَنْمَآءُ and ↓ مُزَنَّمَةٌ: (S, K:) pl. of pauc. أَزْنُمُ and زَنِمَاتٌ. (Yلkoot, TA.) [See also أَزْلَمُ.] ― -b2- ضَائِنَةٌ زَنِمَةٌ (assumed tropical:) A ewe that is held in high estimation; [not signifying having a زَنَمَة, as meaning “ having a kind of wattle; ”] for [it is asserted that] the sheep has no زَنَمَة; that pertaining only to the goat. (S. [But see زَنَمَةٌ.])

هُوَ العَبْدُ زَنْمَةً
هُوَ العَبْدُ زَنْمَةً ذ and ↓ زُنْمَةً and ↓ زَنَمَةً and ↓ زُنَمَةً (S, K) i. q. زَلْمَةً &c., (K,) He is one whose proportion, or conformation, is that of the slave: or, as Ks says, (or Lh, TA,) the meaning is, truly. (S.) [See also زَلْمَة.] ― -b2- زَنْمَتَا الفُوقِ: see زَنَمَةٌ.

زُنْمَة
زُنْمَة ذ : see what next precedes. -A2- زُنْمَةٌ also signifies A certain tree, having no leaves, as though it were the زَنَمَة of the شَاة [app. here meaning sheep as well as goat: see زَنَمَةٌ]. (TA.)

زَنَمَةٌ
زَنَمَةٌ ذ of the ear of a camel: see زَنِمٌ: but accord. to El-Ahmar, it is a mark made by cutting off a portion of the ear. (TA.) ― -b2- [Of the ear of a man, it is app. The antitragus and also a small prominence of the antihelix immediately above the antitragus: for it is said that] زَنَمَتَا الأُذُنِ signifies two small things (هَنَتَانِ) next to the شَحُمَة [or lobule], opposite to the وَتَرَة [an evident mistranscription for وَتِدَة i. e. tragus]. (K. [So in all the copies that I have seen.]) ― -b3- Also [A kind of wattle, i. e.] a thing, (Msb,) or piece of flesh, (TA,) hanging from the حَلْق [here meaning throat, externally], (Msb, TA,) beneath each ear, (S and A and K in art. رعث,] of the شَاة [i. e., app., sheep as well as goat; though it is said in the S that “ the sheep has no زَنَمَة; that pertaining only to the goat; ” app. because it is uncommon in sheep]. (TA.) [See also زَلَمَةٌ; and see رَعِثَتْ and رَعْثَةٌ and رَعْثَآءُ.] ― -b4- To this is likened the زَنَمَة of a tree: see 4. (TA.) ― -b5- And [as the زَنَمَة of the ear of a camel, or of a goat or sheep, serves to distinguish it,] it signifies also (assumed tropical:) A mark, sign, or token. (TA.) ― -b6- زَنَمَتَا الفُوقِ (tropical:) The two edges [or cusps] of the notch of an arrow, (Msb, K, TA,) between which is put the bow-string; (Msb, TA;) as also الفوق ↓ زَنْمَتَا; (K;) but the former is the more chaste: (TA:) also called شَرْخَا الفُوقِ. (S in art. شرخ, and A and TA.) ― -b7- See also أُذُنَا القَلْبِ, voce أُذُنٌ. ― -b8- الزَّنَمَةُ also signifies (assumed tropical:) A certain herb, or leguminous plant, (K, TA,) of which AHn had heard mention made, but remembered not any description: it is said to grow in plain, or soft, tracts, and in the form of the زَنَمَة of the ear; to have leaves; and to be one of the worst of plants. (TA.) ― -b9- See also زَنْمَة.

زُنَمَة
زُنَمَة ذ : see زَنْمَة.

زُنَامٌ
زُنَامٌ ذ A calamity, misfortune, or evil accident. (K.) -A2- See also زُنَامِىٌّ.

زَنِيمٌ
زَنِيمٌ ذ , applied to a goat, [and app. to a sheep also,] Having [two wattles, such as are termed] زَنَمَتَانِ [of which see the sing., زَنَمَةٌ]; as also ↓ مُزَنَّمٌ. (TA.) ― -b2- Also, and ↓ مُزَنَّمٌ, (tropical:) One adopted among a people to whom he does not belong, (Fr in explanation of the former word as used in the Kur lxviii. 13, and S and K,) to which some add, (TA,) not being needed; as though he were a زَنَمَة among them: (S, TA:) and i. q. دَعِىٌّ [as meaning likewise one who is adopted among a people or by a person (though understood in some other sense by F)]; (Mbr, Mgh, Msb, TA;) conjoined [with them or him]: thus the former was expl. by I 'Ab as used in the Kur ubi suprà: (Mbr, TA:) but Az says that the latter word has only the meaning assigned to it above, voce زَنِمٌ as an epithet applied to a camel. (TA.) And the former word, (tropical:) Base, ignoble, or mean; known by his baseness, ignobleness, or meanness, (S, K, TA,) or his evil character, (K, TA,) like as the شَاة [i. e. sheep or goat] is known by its زَنَمَة: (S, TA: [in the latter of which is added, “ because the cutting of the ear is a mark: ” but by its زنمة is here meant “ its wattle; ” for the cutting of the ear of the camel is a mark of generous race:]) thus expl. by 'Ikrimeh as used in the Kur ubi suprà. (S.) And (assumed tropical:) The son of an adulteress or a fornicatress. (TA.) ― -b3- Also A commissioned agent, a factor, or a deputy. (TA.) ― -b4- الأَبَدُّ الزَّنِيمُ The lion. (M and K in art. بد, q. v.)

نَاىٌ زُنَامِىٌّ
نَاىٌ زُنَامِىٌّ ذ A ناى [or flute], so called because invented by ↓ زُنَام, a skilful زَمَّار [or player upon the musical reed] in the service of Er-Rasheed and El-Moatasim and El-Wلthik: vulgarly called زُلَامِىّ; said by Esh-Shereeshee to be thus miscalled by the common people of the West. (TA.)

أَزْنَمُ
أَزْنَمُ ذ , and its fem. (زَنْمَآءُ): see زَنِمٌ. ― -b2- الأَزْنَمُ الجَذَعُ i. q. الأَزْلَمُ الجَذَعُ [q. v.]; (K, TA;) meaning (tropical:) Time, or fortune, to which trials are appendant: or, as some say, hard, or rigorous, in its course. (TA.) -A2- See also what next follows.

أَزْنَمِىٌّ
أَزْنَمِىٌّ ذ A camel of those called الأَزْنَمِيَّةُ; thus called in relation to [a sub-tribe (بَطْن) of بَنُو يَرْبُوعٍ or of تَمِيم named] ↓ بَنُو أَزْنَمَ. (IAar, TA.)

تَزْنِيمٌ
تَزْنِيمٌ ذ inf. n. of 2 [q. v.]. (TA.) ― -b2- And also a subst. like تَنْبِيتٌ and تَمْتِينٌ, signifying A certain mark of camels. (TA.)

مُزَنَّمٌ
مُزَنَّمٌ ذ , and its fem. (with ة): see زَنِمٌ. ― -b2- See also زَنِيمٌ, in two places. ― -b3- Also Small in body; like مُزَلَّمٌ. (IAar, TA in art. زلم.) ― -b4- Also The young ones of camels. (S, K.) ― -b5- And A certain stallion [-camel]; (S, K;) accord. to some, who read thus, in a verse of Zuheyr,
مَغَانِمُ شَتَّى مِنْ اـِفَالِ مُزَنَّمِ
[Sundry spoils consisting of the young camels the offspring of Muzennem]: (S:) thus A'Obeyd read, instead of اـِفَالٍ مُزَنَّمِ, in which the latter word is used for مُزَنَّمَةٍ, [by poetic license,] because اـِفَالٌ is of a measure common to masc. and fem. words. (EM p. 120.)

### Türkçe

**تَزْنِيمٌ**
2 **تَزْنِيمٌ** ذ [**زنّم**’in mastar adı] Devenin yahut başka bir hayvanın kulağının küçük bir kısmını kesmek ve onu oraya asılı bırakmak. (KL. [**زَنَمَةٌ**’ye bak.]) ― -b2- [Bundan dolayı,] bir işaret yahut alâmet ile damgalama fiili. (KL. [Aşağıda açıklanan, aslında bu adla adlandırılan isim olarak aynı kelimeye de bak.]) ― -b3- Ve bir kimseyi, kendisine mensup olmadığı bir kavme yahut fırkaya katmak. (KL.) ― -b4- **زَنَّمُوا اـِلَىَّ هٰذَا الخَصْمُ**, (mastar adı **تَزْنِيمٌ**, TA,) Bana bu hasmı, benimle bir ağız kavgasında çekişsin, tartışsın yahut davalaşsın diye gönderdiler. (K.)

**ازنم الشَّجَرُ**
4 **ازنم الشَّجَرُ** ذ (mecaz:) Ağaçta ↓ **زَنَمَة** (K, TA) [yani bir çıkıntı] **شَاة**’nin **زَنَمَة**’sine benzeyen [burada görünüşe göre koyun kadar keçi de kastedilir; gerçi S’de ve TA’da bir yerde koyunun **زَنَمَة**’si olmadığı söylenir]. (TA.)

**زَنَمٌ**
**زَنَمٌ** ذ Çatallı tırnağın arkasında bulunan [dışa çıkık] şey; ona **زَلَمٌ** da denir; (S, K;) ve bu, onun bir lehçe varyantıdır. (S.)

**زَنِمٌ**
**زَنِمٌ** ذ ↓ **زَنَمَة**’si olan deve; yani kulağın kesilmiş (S, K) ve [oradan] aşağı sarkıtılmış (S,) bir şey [yahut parça]; bu, yalnızca soylu ırktan develere yapılır (S, K); (S;) bunun gibi ↓ **أَزْنَمُ** ve ↓ **مُزَنَّمٌ**: dişili **زَنِمَةٌ** ve ↓ **زَنْمَآءُ** ve ↓ **مُزَنَّمَةٌ**: (S, K:) azlık çoğulu **أَزْنُمُ** ve **زَنِمَاتٌ**. (Yâkût, TA.) [**أَزْلَمُ**’a da bak.] ― -b2- **ضَائِنَةٌ زَنِمَةٌ** (mecaz olduğu varsayılan:) Kıymetli tutulan bir koyun; [**زَنَمَة**’si var, yani “bir tür gerdan sarkıntısı var” anlamında değildir;] çünkü [iddia edildiğine göre] koyunun **زَنَمَة**’si yoktur; o yalnız keçiye mahsustur. (S. [Fakat **زَنَمَةٌ**’ye bak.])

**هُوَ العَبْدُ زَنْمَةً**
**هُوَ العَبْدُ زَنْمَةً** ذ ve ↓ **زُنْمَةً** ve ↓ **زَنَمَةً** ve ↓ **زُنَمَةً** (S, K) **زَلْمَةً** vb. ile aynı anlamdadır, (K,) O, ölçüsü yahut yaratılış yapısı köleninki olan kimsedir: yahut Ks’nin dediği gibi, (veya Lh, TA,) anlam “gerçekten”dir. (S.) [**زَلْمَة**’ye de bak.] ― -b2- **زَنْمَتَا الفُوقِ**: **زَنَمَةٌ**’ye bak.

**زُنْمَة**
**زُنْمَة** ذ : bir öncekinin ne olduğuna bak. -A2- **زُنْمَةٌ** ayrıca, yapraksız bir ağaç demektir; sanki o, **شَاة**’nin **زَنَمَة**’si gibidir [burada görünüşe göre koyun kadar keçi de kastedilir: **زَنَمَةٌ**’ye bak]. (TA.)

**زَنَمَةٌ**
**زَنَمَةٌ** ذ devenin kulağından: **زَنِمٌ**’e bak: fakat El-Ahmar’a göre, kulağın bir kısmını kesmekle yapılan bir nişandır. (TA.) ― -b2- [İnsanın kulağından, görünüşe göre antitragus ve ayrıca antitragusun hemen üstündeki antihelix’in küçük bir çıkıntısıdır: çünkü] **زَنَمَتَا الأُذُنِ**, **شَحُمَة**’nin [yahut kulak memesinin] yanında, **وَتَرَة**’nin karşısında bulunan iki küçük şey (هَنَتَانِ) demektir [açık bir yanlış yazım olarak **وَتِدَة** yani tragus yerine]. (K. [Gördüğüm bütün nüshalarda böyle.]) ― -b3- Ayrıca [bir tür gerdan sarkıntısı, yani] bir şey, (Msb,) yahut et parçası, (TA,) **حَلْق**’tan [burada dıştan boğaz anlamında], (Msb, TA,) her kulağın altında, (S ve A ve K, رعث maddesinde,) **شَاة**’den [yani görünüşe göre koyundan da keçiden de; gerçi S’de “koyunun **زَنَمَة**’si yoktur; o yalnız keçiye mahsustur” denir; görünüşe göre koyunda nadir olduğu için]. (TA.) [**زَلَمَةٌ**’ye de bak; ve **رَعِثَتْ** ve **رَعْثَةٌ** ve **رَعْثَآءُ**’a bak.] ― -b4- Buna, ağacın **زَنَمَة**’si benzetilir: 4’e bak. (TA.) ― -b5- Ve [devenin kulağının, yahut keçi ya da koyunun **زَنَمَة**’si onu ayırt etmeye yaradığı gibi,] ayrıca (mecaz olduğu varsayılan:) bir nişan, işaret yahut alâmet demektir. (TA.) ― -b6- **زَنَمَتَا الفُوقِ** (mecaz:) okun gezininin iki kenarı [yahut iki ucu], (Msb, K, TA,) aralarına yay kirişi konulan; (Msb, TA;) bunun gibi **الفوق** ↓ **زَنْمَتَا**; (K;) fakat birincisi daha fasih olandır: (TA:) **شَرْخَا الفُوقِ** da denir. (S, شرخ maddesinde, ve A ve TA.) ― -b7- **أُذُنَا القَلْبِ**’e de bak, **أُذُنٌ** maddesinde. ― -b8- **الزَّنَمَةُ** ayrıca (mecaz olduğu varsayılan:) belirli bir ot yahut baklagil türü bir bitki demektir; (K, TA;) AHn onun adının anıldığını işitmişti fakat hiçbir vasfını hatırlamıyordu: düz yahut yumuşak arazide bittiği, kulağın **زَنَمَة**’si biçiminde olduğu, yaprakları bulunduğu ve bitkilerin en kötülerinden olduğu söylenir. (TA.) ― -b9- **زَنْمَة**’ye de bak.

**زُنَمَة**
**زُنَمَة** ذ : **زَنْمَة**’ye bak.

**زُنَامٌ**
**زُنَامٌ** ذ Bir musibet, felâket yahut kötü bir kaza. (K.) -A2- **زُنَامِىٌّ**’ye de bak.

**زَنِيمٌ**
**زَنِيمٌ** ذ, keçe için kullanılır, [ve görünüşe göre koyun için de,] [**زَنَمَتَانِ** denilen türden] iki **زَنَمَة**’si olan; [tekiline, **زَنَمَةٌ**’ye bak]; bunun gibi ↓ **مُزَنَّمٌ**. (TA.) ― -b2- Ayrıca, ve ↓ **مُزَنَّمٌ**, (mecaz:) kendisine mensup olmadığı bir kavim arasında evlat edinilmiş kimse; (Fr, Kur’ân lxviii. 13’te geçen önceki kelimenin açıklamasında, ve S ve K,) buna bazıları (TA) “ihtiyaç duyulmaksızın” kaydını ekler; sanki o, onların arasında bir **زَنَمَة** gibidir: (S, TA:) ve **دَعِىٌّ** ile aynı anlamdadır [yani yine bir kavim arasında yahut bir kişi tarafından evlat edinilmiş kimse anlamında (gerçi F tarafından başka bir manada anlaşılır)]; (Mbr, Mgh, Msb, TA;) [onlara yahut ona] katılmış: böylece önceki kelime, Kur’ân’da yukarıda anılan yerde kullanıldığı üzere, İ ‘Ab tarafından açıklanmıştır: (Mbr, TA:) fakat Az der ki, sonraki kelimenin yalnızca yukarıda, **زَنِمٌ** maddesinde deveye sıfat olarak verilen anlamı vardır. (TA.) Ve önceki kelime, (mecaz:) alçak, soysuz yahut bayağı; alçaklığı, soysuzluğu yahut bayağılığı ile (S, K, TA) yahut kötü huyu ile (K, TA) bilinen; tıpkı **شَاة**’nin [yani koyun yahut keçinin] **زَنَمَة**’si ile bilinmesi gibi: (S, TA: [ikincisinde “çünkü kulağın kesilmesi bir nişandır” ilavesi vardır; fakat burada **زنمة** ile kastedilen “onun gerdan sarkıntısı”dır; zira devenin kulağının kesilmesi soylu ırkın nişanıdır:]) böylece ‘Ikrimeh tarafından, Kur’ân’da yukarıda anılan yerde kullanıldığı üzere, açıklanmıştır. (S.) Ve (mecaz olduğu varsayılan:) bir zinakârın yahut fahişenin oğlu. (TA.) ― -b3- Ayrıca görevlendirilmiş bir vekil, bir amil yahut bir naib. (TA.) ― -b4- **الأَبَدُّ الزَّنِيمُ** Aslan. (M ve K, بد maddesinde, ona bak.)

**نَاىٌ زُنَامِىٌّ**
**نَاىٌ زُنَامِىٌّ** ذ Bir **ناى** [yahut flüt]; ↓ **زُنَام** tarafından icat edildiği için böyle adlandırılmıştır; o, Er-Raşîd ve El-Mu‘tasım ve El-Wâthik hizmetinde mahir bir **زَمَّار** [yahut kamış çalgı çalan] idi: halk arasında **زُلَامِىّ** denir; Eş-Şerîşî’ye göre Batı’nın avamı tarafından böyle yanlış adlandırılır. (TA.)

**أَزْنَمُ**
**أَزْنَمُ** ذ, ve onun dişilisi (**زَنْمَآءُ**): **زَنِمٌ**’e bak. ― -b2- **الأَزْنَمُ الجَذَعُ** **الأَزْلَمُ الجَذَعُ** ile aynı anlamdadır [ona bak]; (K, TA;) anlamı (mecaz:) kendisine belâların ilişik olduğu zaman yahut talih: yahut bazılarına göre, seyrinde sert yahut çetin. (TA.) -A2- Bundan sonra gelen şeye de bak.

**أَزْنَمِىٌّ**
**أَزْنَمِىٌّ** ذ **الأَزْنَمِيَّةُ** denilen develerden bir deve; [بَنُو يَرْبُوعٍ yahut تَمِيم’den, adı] ↓ **بَنُو أَزْنَمَ** olan [bir alt-kabileye (بَطْن)] nispetle böyle adlandırılmıştır. (IAar, TA.)

**تَزْنِيمٌ**
**تَزْنِيمٌ** ذ 2’nin mastar adı [ona bak]. (TA.) ― -b2- Ve ayrıca **تَنْبِيتٌ** ve **تَمْتِينٌ** gibi bir isim olup, develerin belirli bir nişanını ifade eder. (TA.)

**مُزَنَّمٌ**
**مُزَنَّمٌ** ذ, ve onun dişilisi (ة ile): **زَنِمٌ**’e bak. ― -b2- İki yerde **زَنِيمٌ**’e de bak. ― -b3- Ayrıca bedence küçük; **مُزَلَّمٌ** gibi. (IAar, TA, زلم maddesinde.) ― -b4- Ayrıca develerin yavruları. (S, K.) ― -b5- Ve belirli bir aygır [-deve]; (S, K;) bazılarına göre, Züheyr’in bir beytinde böyle okuyanlara göre,
مَغَانِمُ شَتَّى مِنْ اـِفَالِ مُزَنَّمِ
[Çeşitli ganimetler, **مُزَنَّم**’in yavru develerinden olan yavru develerden]: (S:) böylece A‘Obeyd, **اـِفَالٍ مُزَنَّمِ** yerine okumuştur; burada son kelime, şiir zaruretiyle, **مُزَنَّمَةٍ** yerine kullanılmıştır; çünkü **اـِفَالٌ** erkek ve dişi kelimelerde ortak bir vezindendir. (EM s. 120.)
