# زنن — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%86%D9%86/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D9%86%D9%86/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [زنن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%86%D9%86.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: زنن

زَنَّه بالخير زَنّاً وأَزَنّه: ظَنَّه به أَو اتَّهَمه.
وأَزْنَنْتُه بشيء: اتِّهَمْتُه به؛ وقال حَضْرَميّ بن عامر: إن كنتَ أَزْنَنْتَني بها كَذِباً
جَزْءُ فلاقَيْتَ مثلَها عَجِلا.
وقال اللحياني: أَزْنَنْتُه بمال وبعلمٍ وبخير أَي ظننته به، قال: وكلام العامة زَنَنْتُه، وهو خطأٌ. ويقال: فلان يُزَنُّ بكذا وكذا أَي يُتَّهم به، وقد أَزْنَنْتُه بكذا من الشرِّ، ولا يكون الإزْنان في الخير، قال: ولا يقال زَنَنْتُه بكذا بغير أَلف. وفي حديث ابن عباس يصف عليّاً، رضي الله عنهما: ما رأَيت رئيساً مِحْرَباً يُزَنُّ به، أَي يتهم بمشاكلته. يقال: زَنِّه بكذا وأَزَنَّه إذا اتَّهمه وظنَّه فيه. وفي حديث الأَنصار وتسويدهم جَدَّ بنَ قَيْس: إنا لنَزُنُّه بالبخل أَي نَتَّهِمُه به. وفي الحديث الآخر: فَتًى من قريش يُزَنُّ بشرب الخمر؛ وفي شعر حسان في عائشة، رضي الله عنها:
حَصَانٌ رَزَانٌ ما تُزَنُّ بريبةٍ
ويقال: ماءٌ زَنَنٌ أَي ضيق قليل، ومياه زَنَنٌ؛ قال الشاعر: ثم اسْتغاثُوا بماءٍ لا رِشاءَ له
من ماء لينَةَ، لا مِلْحٌ ولا زَنَنُ.
ويقال الماءُ الزَّنَنُ الظَّنُونُ الذي لا يُدْرَى أَفيه ماءٌ أَم لا. والزَّنَنُ والزَّنِيُّ والزَّنَاءُ: الضَّيِّق. وزَنَّ عصَبُه إذا يبس؛ وأَنشد:
نَبَّهْتُ مَيْمُوناً لها فأَنّا،
وقامَ يَشْكُو عَصَباً قد زَنّا
وأَنشد ابن بري هذا البيت مستشهداً به على زَنَّ الرجلُ استرخت مفاصله. والزِّنُّ: الدَّوْسَرُ
(* قوله «الدوسر» هو نبت ينبت في أضعاف الزرع وهو
في خلقته غير أنه يجاوز الزرع وله سنبل وحب ضاوي دقيق أسمر يختلط بالبر). عن أَبي حنيفة. ابن الأََعرابي: التَّزْنينُ الدوامُ على أَكل الزِّنِّ، وهو الخُلَّرُ؛ والخُلّرُ: الماشُ. وفي الحديث: لا يقبل الله صلاة العبد الآبق ولا صلاة الزِّنِّين؛ قال ابن الأَعرابي: هو الحاقنُ. يقال: زَنَّ فذَنَّ أَي حَقَنَ فقَطَر، وقيل: هو الذي يدافع الأَخْبَثَين، وفي رواية: لا يُصَلِّ أَحدكم وهو زِنِّين. وفي الحديث الآخر: لا يَؤُمَّنَّكُمْ أَنْصَرُ ولا أَزَنُّ ولا أَفْرَعُ. ويقال: زَنَّ الرجلُ استرخت مفاصله؛ قال الراجز:
حَسَّبَه من اللّبَنْ
إذ رآه قَلَّ وزَنّْ
(* قوله «إذ رآه إلخ» هكذا في الأصل. اللّبن: مصدر لَبِنَتْ عُنُقه من الوِسادةِ، وحَسَّبَه: وضع تحت رأْسه مِحْسَبَةً، وهي وِسادة من أَدَم. وأَبو زَنَّةَ: كنية القرد.

### Türkçe

**زَنَّه** hayır ile **زَنّاً** ve **أَزَنّه**: onu bununla **ظَنَّه** etti yahut onu itham etti.

Ve **أَزْنَنْتُه** bir şey ile: onu bununla itham ettim; ve **حَضْرَميّ بن عامر** dedi:
إن كنتَ **أَزْنَنْتَني** بها كَذِباً
جَزْءُ فلاقَيْتَ مثلَها عَجِلا.

Ve **اللحياني** dedi: **أَزْنَنْتُه** mal ile ve ilim ile ve hayır ile, yani onu bununla **ظننته** ettim; dedi ki: ve avamın sözü **زَنَنْتُه**’dur, ve o hatadır. Ve denilir: falan kimse **يُزَنُّ** şu ve şu ile, yani onunla itham olunur; ve muhakkak ben onu şerden şu ile **أَزْنَنْتُه** ettim; ve **الإزْنان** hayırda olmaz; dedi ki: ve **زَنَنْتُه**’yu **أَلف** olmaksızın şu ile denilmez. Ve İbn Abbas hadîsinde Ali’yi, Allah ikisinden de razı olsun, vasfederken: “Ben, onunla **يُزَنُّ** olunan bir **مِحْرَباً** reis görmedim”; yani onunla benzeşmesi sebebiyle itham olunur. Denilir: **زَنِّه** şu ile ve **أَزَنَّه**; onu itham ettiğinde ve onda **ظنَّه** ettiğinde. Ve Ensar’ın hadîsinde ve onların **جَدَّ بنَ قَيْس**’i efendileştirmelerinde: “Biz onu cimrilik ile **نَزُنُّه** ederiz”; yani onu bununla itham ederiz. Ve diğer hadîste: “Kureyş’ten bir delikanlı, şarap içmek ile **يُزَنُّ** olunur”; ve Hassan’ın Aişe hakkında, Allah ondan razı olsun, şiirinde:
حَصَانٌ رَزَانٌ ما **تُزَنُّ** بريبةٍ

Ve denilir: **ماءٌ زَنَنٌ**; yani dar, az; ve **مياه زَنَنٌ**; şair dedi:
ثم اسْتغاثُوا بماءٍ لا رِشاءَ له
من ماء لينَةَ، لا مِلْحٌ ولا **زَنَنُ**.

Ve denilir: **الماءُ الزَّنَنُ الظَّنُونُ**: içinde su var mı yok mu bilinmeyen (su). Ve **الزَّنَنُ** ve **الزَّنِيُّ** ve **الزَّنَاءُ**: dar (olan). Ve **زَنَّ** siniri, kuruduğunda; ve okudu:
نَبَّهْتُ مَيْمُوناً لها فأَنّا،
وقامَ يَشْكُو عَصَباً قد **زَنّا**

Ve İbn Berrî bu beyti, **زَنَّ الرجلُ** (adam) eklemleri gevşedi üzerine onunla istişhâd ederek okudu. Ve **الزِّنُّ**: **الدَّوْسَرُ**
(* “**الدوسر**” sözü: ekinin katları arasında biten bir bitkidir; yaratılışında (ekine) benzer, ancak ekini aşar; ve onun başağı ve zayıf, ince, esmer tane(leri) vardır; buğdaya karışır). Ebû Hanîfe’den. İbnü’l-A‘râbî: **التَّزْنينُ**: **الزِّنِّ** üzerinde yemeye devam etmektir; ve o **الخُلَّرُ**’dur; ve **الخُلّرُ**: **الماشُ**. Ve hadîste: “Allah, kaçak kölenin namazını ve **الزِّنِّين**’in namazını kabul etmez”; İbnü’l-A‘râbî dedi: o, **الحاقنُ**’dır. Denilir: **زَنَّ** sonra **ذَنَّ**; yani tuttu da damlattı; ve denildi ki: o, iki pisliği (idrar ve dışkıyı) defeden kimsedir; ve bir rivayette: “Sizden biri, o **زِنِّين** iken namaz kılmasın.” Ve diğer hadîste: “Size imam olmasın: **أَنْصَرُ** ne de **أَزَنُّ** ne de **أَفْرَعُ**.” Ve denilir: **زَنَّ الرجلُ**: eklemleri gevşedi; râciz dedi:
حَسَّبَه من اللّبَنْ
إذ رآه قَلَّ و**زَنّْ**

(* “إذ رآه إلخ” sözü: asılda böyle(ce). **اللّبن**: **لَبِنَتْ** onun boynu yastıktan (olma)sının masdarıdır; ve **حَسَّبَه**: başının altına **مِحْسَبَةً** koydu; ve o, deriden bir yastıktır. Ve **أَبو زَنَّةَ**: maymunun künyesidir.)
