# زنن — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%86%D9%86/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D9%86%D9%86/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [زنن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%86%D9%86.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: زنن

: ( *!زَنَّ عَصَبُهُ : يَبِسَ ) ؛ قالَ الشَّاعِرُ :

نَبَّهْتُ مَيْمُوناً لها فأَنَّاوقامَ يَشْكُو عَصَباً قد *!زَنَّا ( و ) *!زَنَّ ( فلاناً بخَيرٍ أَو شَرَ : ظَنَّه به *!كأَزَنَّهُ ) .
وقالَ اللّحْيانيُّ : *!أَزْنَنْتُه بمالٍ وبعلمٍ وبخيرٍ : أَي ظَنَنْتُه به ، قالَ : وكَلامُ العامَّةٍ : زَنَنْتُه ، وهو خَطَأٌ .
( *!وأَزْنَنْتُه بكذا : اتَّهَمْتُه به ) .
قالَ اللّحْيانيُّ : ولا يكونُ *!الإِزْنانُ في الخيْرِ ؛ وأَنْشَدَ الجَوْهرِيُّ لحَضْرَميّ بنِ عامِرٍ :
إن كنتَ *!أَزْنَنْتَنِي بها كَذِباً جَزْءُ فلاقَيْتَ مثلَها عَجِلاوقد تقدَّمَ في الهَمْزَةِ .
وفي شعْرِ حَسَّان :
حَصَانٌ رَزَانٌ ما *!تُزَنُّ برِيبةٍ ( 211 ) ( وماءٌ ) *!زَنَنٌ ( ومِياهٌ زَنَنٌ ، محرَّكةً ) : أَي ( قَليلٌ ضَيِّقٌ ) ؛ قالَ :
ثم اسْتغاثُوا بماءٍ لا رِشاءَ لهمن ماءِ لينَةَ لا مِلْحٌ ولا زَنَنُ ( أَو ) ماءٌ زَنَنٌ : ( ظَنُونٌ لا يُدْرَى أَفيه ماءٌ أَمْ لا .
( *!والزِنُّ ، بالكسْرِ : الماشُ ) ، عن ابنِ الأَعْرابيِّ .
( أَو الدَّوْسَرُ ) ؛ عن أَبي حَنيفَةَ .
( و ) قالَ ابنُ الأعْرابيِّ : ( *!التَّزْنِينُ : مُلازَمَةُ أَكْلِه .
( وكزُبَيْرٍ ) : *!زُنَيْنُ ( بنُ كَعْبٍ ، بَطْنٌ ) مِنَ العَرَبِ .
( ومحمودُ بنُ زُنَيْنٍ : م ) مَعْروفٌ .
( وحِنْطةٌ *!زِنَّةٌ ، بالكسْرِ ) : وهو ( خِلافُ العَذْيِ ) .
( *!والزُّنانَى ، كزُبانَى : شِبْهُ المُخاطِ يَقَعُ مِن أُنوفِ الإِبِلِ ) ؛ والذالُ أَعْلَى كما تقدَّمَ له في ( ذ ن ن ) .
( وظِلٌّ *!زَنانٌ ، كسَحابٍ ، وزَناءٌ ) ، بالمدِّ والتَخْفِيفِ : أَي ( قَصيرٌ .

( ورَجُلٌ *!زَنانِيٌّ : يكْفِي نَفْسَه لا غيرُ .
و ) في الصِّحاحِ : ( أَبو *!زَنَّةَ ) : كُنْيَةُ ( القِرْدِ ) .
قالَ شيْخُنا : وكانوا يُلَقِّبُون به يَزِيدَ بن مُعاوِيَةَ .
وفي الأساسِ أَبو زَنَّةَ شَرُّ من أَخْوزَنَّةَ ، وهو الذي *!زُنَّ زَنَّةً ، أَي اتُّهِم اتِّهامَةً .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
*!الزَّنَنُ ، محرَّكةً ، والزَّنَاءُ : الضَّيِّقُ كالزَّنِّيء مُشَدَّداً .
*!وزَنَّ الرَّجُلُ : اسْتَرْخَتْ مَفاصِلُه .
*!والزِّنِّينُ ، كسِكِّيت : الحاقِنُ لبَوْلِه وغائِطِه ، ومنه الحدِيثُ : ( لا يقبلُ اللهاُ صلاةَ العَبْدِ الآبقِ ولا صلاةَ *!الزِّنِّين ) ، عن ابنِ الأعْرابيِّ .
ويقالُ : هو بالباءِ والنُّونِ ، وقد تقدَّمَ .
ويقالُ : *!زَنَّ فزَنَّ : أَي حَقَنَ فقَطَرَ .
وفي الحدِيثِ : لا يَؤُمَّنَّكُم أَنْصَرُ ولا *!أَزَنُّ ولا أَفْرَعُ .
*!وزُنَيْنُ ، كزُبَيْرٍ : قرْيَةٌ بمِصْرَ : مِن أَعْمالِ الجيزَةِ .
*!والزنانُ ، كظنان ، زِنَةً ومعْنًى .
والعفيفُ عُثْمانُ بنُ إبراهيمَ *!الزنيُّ محدِّثٌ ، ذَكَرَه الإمامُ السّخاوِيُّ في الضوءِ ، رحِمَه اللهاُ تعالى .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :

### Türkçe

: ( **زَنَّ عَصَبُهُ** : kurudu ) ؛ şair dedi ki :

Meymûn’u onun için uyandırdım; derken o inledi ve kalktı, şikâyet ediyordu: bir sinir ki gerçekten **زَنَّا**. ( Ve ) **زَنَّ** (falancayı bir hayırla yahut şerle : onu bununla zannetti; **كأَزَنَّهُ** gibi) .
Ve اللّحياني dedi ki : **أَزْنَنْتُه** mal ile, ilim ile ve hayır ile : yani onu bununla zannettim; dedi ki : ve avâmın sözü: “**زَنَنْتُه**”, o hatadır .
( **وأَزْنَنْتُه** bununla : onu bununla itham ettim ) .
اللّحياني dedi ki : **الإِزْنانُ** hayırda olmaz ; ve الجوهري, حضرميّ بن عامر için inşad etti :
Eğer sen beni onunla yalan olarak **أَزْنَنْتَنِي** isen, artık (bir) pay; derhal onun benzerine rastladın.
Ve hemzede daha önce geçti .
Ve حسان’ın şiirinde :
Hasan, ağırbaşlı; bir şüphe ile **تُزَنُّ** olunmaz. ( 211 ) ( Ve su ) **زَنَنٌ** ( ve sular **زَنَنٌ** , harekeli ) : yani ( az, dar ) ; dedi ki :
Sonra onlar, kendilerine ipi olmayan bir su ile yardım istediler; Lîne’nin suyundan: ne tuzlu ne de **زَنَنُ**. ( Yahut ) su **زَنَنٌ** : ( zannolunan; içinde su var mı yok mu bilinmez .
( **والزِنُّ** , kesre ile : maşı ) , İbnü’l-A‘râbî’den .
( Yahut **الدَّوْسَرُ** ) ؛ Ebû Hanîfe’den .
( Ve ) İbnü’l-A‘râbî dedi ki : ( **التَّزْنِينُ** : onun yemesini sürdürmek .
( Ve Zübeyr gibi ) : **زُنَيْنُ** ( b. Ka‘b , bir batın ) Araplardan .
( Ve Mahmûd b. Zuneyn : م ) معروف .
( **وحِنْطةٌ زِنَّةٌ** , kesre ile ) : ve o ( **العَذْيِ**’nin zıddıdır ) .
( **والزُّنانَى** , Zubânâ gibi : develerin burunlarından düşen sümüğe benzer şey ) ؛ ve **الذال** daha üstündür; onun için ( **ذ ن ن** )’de daha önce geçtiği gibi .
( Ve gölge **زَنانٌ** , Sehâb gibi, ve **زَناءٌ** ) , med ve tahfîf ile : yani ( kısa .

( Ve adam **زَنانِيٌّ** : kendine yeter, başkası değil .
Ve ) Sıhâh’ta: ( **أَبو زَنَّةَ** ) : ( maymunun ) künyesi .
Şeyhimiz dedi ki : ve onlar bununla Yezîd b. Muâviye’yi lakaplandırırlardı .
Ve Esâs’ta: Ebû Zenne, Ebû Ahvezenne’den daha şerlidir; o, **زُنَّ زَنَّةً** olan kimsedir; yani bir itham ile itham olundu .
Ve onun üzerine istidrâk olunan şeylerdendir :
**الزَّنَنُ** , harekeli, ve **الزَّنَاءُ** : darlık; **الزَّنِّيء** gibi, şeddeli .
Ve **زَنَّ الرَّجُلُ** : eklemleri gevşedi .
Ve **الزِّنِّينُ** , Sikkît gibi : idrarını ve dışkısını tutan; ve ondan hadis: ( Allah, kaçak kölenin namazını ve **الزِّنِّين**’in namazını kabul etmez ) , İbnü’l-A‘râbî’den .
Ve denilir ki : o **الباء** ve **النُّون** iledir; ve daha önce geçti .
Ve denilir ki : **زَنَّ فزَنَّ** : yani tuttu da damladı .
Ve hadiste : “Size Ensar’dan olan imam olmasın; ne **أَزَنُّ** ne de **أَفْرَعُ**.”
Ve **زُنَيْنُ** , Zübeyr gibi : Mısır’da bir köy: Cîze’nin amellerindendir .
Ve **الزنانُ** , Zınân gibi, vezin ve mânâca .
Ve iffetli Osman b. İbrahim **الزنيُّ** bir muhaddistir; onu imam Sehâvî, ed-Dav’’da zikretti; Allah Teâlâ ona rahmet etsin .
Ve onun üzerine istidrâk olunan şeylerdendir :
